جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ - ۰۸:۳۷
نقش‌آفرینی امت و آمادگی همه‌جانبه؛ کلیدواژه‌های اصلی در عصر انتظار فرج

حوزه / مباحث پیرامون مهدویت و انتظاری راستین، فراتر از نشستن و چشم‌به‌راه معجزه بودن است؛ در این نگاه، سنت الهی بر پایه تلاش و نقش‌آفرینی امت، تزکیه درون و آمادگی برای یاری امام زمان (عج) در مسیر مبارزه با ظلم و جاهلیت بنا شده است.

به گزارش خبرگزاری حوزه، بحث پیرامون مهدویت، فلسفه انتظار و سنت‌های الهی حاکم بر ظهور، از حیاتی‌ترین و سرنوشت‌سازترین مباحث فکری و اعتقادی جامعه اسلامی است که شناخت صحیح آن، مسیر حرکت امت را در عصر غیبت هموار می‌سازد. در همین راستا، حجت‌الاسلام والمسلمین محمود اباذری کارشناس مهدویت با تکیه‌بر آموزه‌های اصیل قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع)، به دغدغه‌ها و پرسش‌های کلیدی پیرامون ظهور پاسخ گفته‌اند.

سوالات محوری این گفتگو:

*نقش امت در آمدن و ظهور منجی چیست؟

*هدف از آمدن منجی چیست؟

آفریدگار هستی در این عالم، قوانین و سنت‌های حکیمانه‌ای دارد؛ از جمله این سنت‌ها، «سنت نجات» مستضعفان و مظلومان عالم و نابودی مستکبران است. این سنت، یک سنت قطعی الهی است:

«إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا» (اسراء، ۸۱).

شک نکنید باطل همچون کف روی آب، چند صباحی جولان دارد اما قطعاً رفتنی است.

بحث نجات و سنت نجات، وعده الهی است اینکه منجی موعود می‌آید و عالم را پر از عدل و داد می‌کند، نقطه مشترک همه ادیان و مذاهب است. این اعتماد به وعده الهی، حالت زیبایی را در موحدان ایجاد می‌کند به نام «انتظار»؛ از زیباترین حالات انسانی. چرا؟ چون انتظار منجی موعود از طرف خدای علی‌اعلا، یعنی انتظار همه خوبی‌ها، انتظار نور، انتظار همه فضائل و انتظار عدالت در همه ابعاد انسانی.

نقش‌آفرینی امت و آمادگی همه‌جانبه؛ کلیدواژه‌های اصلی در عصر انتظار فرج

در اینجا دو سوال کلیدی داریم که باید پاسخ جامعی برای آن‌ها داشته باشیم:

۱. نقش امت در آمدن و ظهور منجی چیست؟

آیا قضیه صفر تا صدش به دست خداست و ما باید بنشینیم تا ببینیم چه زمانی خدا منجی را می‌فرستد تا با آن قدرت الهی و ولایی عالم را پر از عدل و داد کند؟ یا نه، خدای حکیم قاعده و قانونی در قرآن کریم و سنت‌های مرتبط با موضوع منجی بیان کرده که بر اساس آن، ظهور نیازمند طرح و برنامه الهی از یک‌سو، و ضلع سوم یعنی نقش‌آفرینی امت از سوی دیگر است تا اذن ظهور صادر و وعده الهی محقق شود.

جالب است بدانید مرحوم نعمانی در کتاب شریف و ارزشمند الغیبه (صفحه ۲۸۴)، روایتی را از بشیر نقل می‌کند که بسیار زیباست. مردم به حضرت می‌گویند وقتی حضرت بیاید، امور دفعتاً و معجزه‌آسا درست می‌شود. حضرت فرمود: «نه، به خدا قسم هرگز چنین نیست!» اگر بنا بود امور با معجزه درست شود، خدا به رسولش این اذن را می‌داد تا برای تحقق عدالت اقدام کند؛ چقدر پیامبر اذیت شد، صورت مبارک و قدم‌های مبارکش مجروح شد و دندان‌هایش شکست! پس اصل اولی بر روال طبیعی است؛ یعنی آنچه در توان امت است باید به میدان بیاید. آنجایی که دیگر کاری از دست اسباب و علل ساخته نباشد، حجت خدا اجازه پیدا می‌کند و امداد و نصرت الهی رقم می‌خورد. بنابراین، امت در ظهور نقش دارد و باید ببینیم وظیفه‌مان چیست تا این ظهور جلو بیفتد.

۲. هدف از آمدن منجی چیست؟

به تعبیر دیگر، بناست منجی، امت و مردم را از چه چیزی نجات بدهد؟ آیا بناست ظالمان نابود شوند، موانع برطرف گردد و یک زندگی لذت‌بخش در رفاه و آسایش و به‌یک‌کلمه «بهشت روی زمین» شکل بگیرد؟ اهداف ظهور چیست؟

در این زمینه، مرحوم کلینی (رضوان‌الله تعالی علیه) در کتاب شریف کافی روایتی را نقل می‌کند که شخصی به حضرت عرض می‌کند: «متی الفرج؟» (فرج کی محقق می‌شود؟ خسته شدیم، بریدیم!). حضرت که پشت پرده این سوال را به‌خوبی می‌بیند، فرمود: تو هم دنبال دنیا هستی؟ تو جزو کسانی هستی که ظهور را برای دنیا، آبادانی و رفاه آن می‌خواهی؟ سپس فرمودند:

«إِنَّمَا الأَمْرُ فَقَجُ فَرَجٌ عِنْدَ انْتِظَارِهِ»

این امر مبتنی بر شناخت است و اگر کسی آن را به‌خوبی بشناسد، خود انتظار، انسان‌ساز، تحول‌آفرین و حلال مشکلات است.

این روایت چه به ما می‌فهماند؟ آیا «انتظار بنی اسرائیلی» نجات‌بخش است؟

بنی‌اسرائیل انتظارشان همین بود که منجی بیاید و مشکلاتشان را حل کند؛ اما وقتی منجی آمد و دیدند معجزه در لحظه رخ نداد که فرعون و فرعونیان یک‌جا نابود شوند، گلایه کردند. خدای علی‌اعلا در سوره اعراف می‌فرماید:

«قَالُوا أُوذِینَا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِیَنَا وَمِنْ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا»(اعراف، ۱۲۹)

گفتند پیش از آمدنت اذیت می‌شدیم، حالا هم که آمدی فرقی نکرده! بعد که نجات پیدا کردند، خدا فرمان داد به سرزمین مقدس بروند و ظالمان را پاکسازی کنند؛ اما گفتند: موسی، ما گفتیم تو بیاییم که راحت باشیم، حالا بگوییم بجنگیم؟!

«فاذهَبْ أنتَ و ربُّکَ فَقاتِلا إنّا هاهنا قاعِدونَ»(مائده، ۲۴)

تو با خدایت برو بجنگ، هر وقت پیروز شدی خبر بده!

اما انتظار خاتم اوصیا، بقیه الله الأعظم (عج)؛ انتظاری است که یعنی آمادگی برای یاری امام زمان در مسیر نابودی ظلم و ظالمان در گستره جهانی. این یاری، نیازمند آمادگی است. به قول شاعر:

آیینه‌ شو وصال پری‌طلعتان طلب

اول بروب خانه دگر مهمان طلب

ابتدا باید خانه دل را آماده کرد؛ چرا که ظهور با آمادگی امت رقم می‌خورد و جامعه باید از رذائل، دلبستگی‌ها و سستی‌ها پاک‌سازی شود. به همین جهت است که فرمودند: «انتظار الفرج أفضل الأعمال» یا احب الأعمال و احب العباد. به این دلیل است که در روایات، انتظار به منزله جهاد در راه خدا در رکاب رسول اعظم (ص) یاد شده است. البته که انتظار سختی دارد، اما اجر عظیمی نیز به همراه دارد؛ چنان‌که امام سجاد (ع) فرمودند: «انتظار الفرج من أعظم الفرج» (انتظار فرج، خودش بزرگ‌ترین گشایش است).

عبرت از تاریخ کوفه؛ درس آمادگی

در این زمینه، باید عزممان را جزم کنیم، کمربندها را محکم ببندیم، پاشنه کفش‌ها را بکشیم و مهیا و آماده برای نصرت امام شویم و ببینیم وظیفه‌مان در این دوران چیست.

یادمان باشد کوفیان، امام حسین (ع) را دعوت کردند، اما چگونه به استقبال مهمانشان رفتند؟ با شمشیر، نیزه، تیر و کمان و زیر سایه تطمیع و تهدید ابن‌زیاد! آن‌قدر در رسیدن به مقاصد دنیوی شتاب داشتند که برای مهمان آب برنداشتند اما وقتی به خیمه امام رسیدند، از شدت تشنگی همچون برگ خزان روی زمین ریختند. امام حسین (ع) به یاران و جوانان بنی‌هاشم فرمودند: «هرچه آب دارید بدهید و همه را سیراب کنید.» پرسیدند: حتی کسانی که راه را بر ما بستند؟ حضرت فرمودند: «حتی حیوانات و اسب‌هایشان را هم سیراب کنید!» و این کوفیان روز عاشورا، فتووت و جوانمردی امام را با عطش و سر بریدن پاسخ دادند. اگر آمادگی نباشد، فرجام کار چنین خواهد شد

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha