به گزارش «خبرگزاری حوزه»، مختصر طب النبی صلی الله علیه وآله از جمله آثار کهن در حوزه طب نبوی است که مجموعهای از روایات منسوب به پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله را دربارﮤ داروها، خوراکیها، نوشیدنیها و آداب خوردن و آشامیدن در خود جای داده است. این کتاب در نسخههای خطی و منابع کتابشناختی با عناوین و انتسابهای متفاوتی شناخته شده است. در شماری از منابع، اثر به ابوالعباس جعفربن محمد مستغفری نسبت داده شده و در برخی دیگر، نام ابوالوزیر، احمدبن بابابن بشار حامدی ابهری، بهعنوان مؤلف آن آمده است.
مهمترین دستاورد تحقیق حاضر بازشناسی مؤلف و تصحیح انتساب کتاب است. محقق با بررسی شواهد کتابشناختی، منابع تراجم و نسخههای خطی و نیز مقابلۀ متن با نسخۀ کامل طب النبی ابوالوزیر ابهری، انتساب کتاب به مستغفری را مورد نقد قرار داده و نشان داده است که این کتاب در حقیقت اختصاری از طب النبی ابوالوزیر ابهری است. بدین ترتیب، یکی از مهمترین نتایج این تحقیق، اصلاح انتساب مؤلف و معرفی ابوالوزیر ابهری بهعنوان مؤلف این اثر است.
کشف نسخۀ کامل «طب النبی» و بازشناسی متن
یکی از یافتههای مهم این تحقیق شناسایی نسخۀ کامل طب النبی ابوالوزیر ابهری در کتابخانه علیپاشا، از مجموعه کتابخانۀ سلیمانیۀ استانبول است. مقایسۀ اثر حاضر با این نسخه نشان میدهد که متن حاضر با حفظ ساختار و ترتیب کلی اثر اصلی، از آن اختصار یافته است.
جایگاه «طب النبی» در میراث حدیثی
طب النبی از آثاری است که در طول قرون مورد توجه محدثان و عالمان قرار داشته و روایات آن در مجموعههای حدیثی متعددی بازتاب یافته است. علامه محمدباقر مجلسی از این اثر در بحار الأنوار یاد کرده و روایات آن را در مجموعه خود نقل کرده است. در مقدمه تحقیق نیز به تصریح علامه مجلسی و شیخ عبدالله بحرانی دربارﮤ شهرت و تداول طب النبی میان عالمان اشاره شده است .اهمیت این کتاب تنها در قدمت آن نیست، بلکه حضور روایات آن در آثار حدیثی متأخر، نشاندهندﮤ جایگاه آن در روند انتقال و گردآوری میراث روایی دربارﮤ طب و آداب مرتبط با سلامت در سنت اسلامی است.
مختصر طب النبی نخستین اثر از پروژﮤ «سلسلة مصادر مستدرک الوسائل»
انتشار این کتاب اهمیت دیگری نیز دارد: مختصر طب النبی صلی الله علیه وآله نخستین اثر منتشرشده از پروژﮤ «سلسلة مصادر مستدرک الوسائل» است که به همت پژوهشگران انتشارات علمیه تعریف و آغاز شده است .این پروژه با هدف شناسایی، احیا، تصحیح و انتشار مستقل منابعی که علامه محدث نوری در تدوین «مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل» از آنها بهره برده شکل گرفته است. در این طرح، هریک از این منابع با شناسایی و گردآوری نسخههای خطی و چاپی، مقابله و ارزیابی شواهد و انجام تصحیح علمی و انتقادی، بهصورت اثری مستقل و منقح در اختیار پژوهشگران قرار میگیرد. هدف از این پروژه فراهم کردن دسترسی دقیقتر پژوهشگران به سرچشمههای روایی «مستدرک الوسائل» و ایجاد امکان بررسی مستقیم منابعی است که محدث نوری در تدوین اثر خود بر آنها تکیه کرده است، بهویژه منابعی که برخی از آنها در گذر زمان در قالب نسخههای خطی پراکنده، چاپهای قدیمی یا متون نیازمند تصحیح باقی ماندهاند. بر این اساس، «سلسلة مصادر مستدرک الوسائل» تلاشی برای احیای علمی و انتقادی منابع این اثر حدیثی و عرضۀ هریک از مصادر آن در قالب متنی مستقل، مستند و قابل اعتماد است و مختصر طب النبی صلی الله علیه وآله نخستین گام این طرح به شمار میآید.
تصحیح بر پایه نسخههای متعدد
این اثر دربردارندﮤ ۱۶۵ حدیث از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله است و موضوعاتی همچون داروها، خوراکیها، نوشیدنیها و آداب خوردن و آشامیدن را پوشش میدهد. در تصحیح این کتاب، سیزده نسخۀ خطی و یک نسخۀ چاپ سنگی بررسی و با یکدیگر مقابله شده است. همچنین متن کتاب با نسخه کامل طب النبی ابوالوزیر ابهری موجود در کتابخانه علیپاشا در مجموعۀ کتابخانۀ سلیمانیۀ استانبول مقابله شده است. در میان نسخههای مورد استفاده، نسخههایی از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، کتابخانه ملی ایران، کتابخانه مدرسه سپهسالار و کتابخانه آیتالله گلپایگانی نیز قرار دارد. محقق همچنین با اصلاح تصحیفها و افتادگیهای احتمالی، بازبینی نسخههای خطی، استخراج آیات و روایات، تنظیم و نشانهگذاری متن و شناسایی راوی بسیاری از احادیث بر اساس نسخۀ کامل کتاب، کوشیده است متنی دقیق و منقح از این اثر کهن فراهم آورد.
مختصر طب النبی، صلی الله علیه وآله، تألیف ابوالوزیر احمد بن بابا بن بشار حامدی ابهری، با تحقیق و تصحیح حسین مرادی، در ۱۴۰ صفحه و در چاپ نخست، به مناسبت ولادت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله از سوی انتشارات علمیه منتشر شده است.
گفتنی است ترجمۀ فارسی این کتاب نیز بهزودی از سوی همین انتشارات منتشر خواهد شد تا این اثر ارزشمند در دسترس مخاطبان فارسیزبان نیز قرار گیرد.
علاقهمندان برای تهیهٔ این کتاب و ارتباط با انتشارات علمیه میتوانند به پیوندهای زیر مراجعه کنند:
کانال بله انتشارات علمیه:
سایت انتشارات علمیه:
https://elmiyepub.ir/shop/همۀ-کتاب-ها/P45379-مختصر-طب-النبی-صلی-الله-علیه-وآله.html
صفحهٔ انتشارات در طاقچه:
نظر شما