به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد، مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، امروز دوشنبه ۳۰ شهریورماه در آیین آغاز سال تحصیلی جامعه المصطفی العالمیه نمایندگی خراسان که با حضور طلاب و اساتید این نهاد علمی برگزار شد، با اشاره به رحلت آیتاللهالعظمی شبیری زنجانی اظهار داشت: این مرجع عالیقدر جهان تشیع پس از عمری طولانی در خدمت به حوزههای علمیه، دار فانی را وداع گفت و به اجداد طاهرین خود ملحق شد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد در ادامه با اشاره به جایگاه بینالمللی جامعه المصطفی العالمیه تصریح کرد: جامعه المصطفی با دیگر حوزههای علمیه تفاوتی بنیادی دارد و آن، بُعد جهانی و بینالمللی این نهاد است که جایگاه و اهمیت آن را بسیار افزایش میدهد.
وی گفت: بسیاری از حوزههای علمیه بیشتر به مسائل داخلی کشور میپردازند، اما جامعه المصطفی ظرفیت معرفی اسلام و تشیع در اقصی نقاط جهان را دارد و تاکنون نیز برکات ارزشمندی از این ظرفیت حاصل شده است.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه طلاب جامعه المصطفی باید نسبت به طلاب حوزههای داخلی احساس مسئولیت بیشتری داشته باشند، اظهار داشت: شما آیینه تشیع در جهان هستید و به همین دلیل باید با جدیت و تلاش مضاعف حرکت کنید؛ چراکه در داخل کشور بسیاری از مسائل و مبانی برای مردم روشن است، اما در عرصه جهانی چنین شرایطی وجود ندارد و نیازمند معرفی دقیق و عمیق معارف اسلام و تشیع هستیم.
وی افزود: جامعه المصطفی باید بتواند زمینه تربیت شخصیتهایی را فراهم کند که در کشورهای مختلف منشأ تحولات عمیق و گسترده شوند و معارف اسلامی و مکتب اهلبیت(ع) را به شیوهای مؤثر معرفی کنند.
طلبه تراز در چهار محور آموزش، پژوهش، تبلیغ و اخلاق رشد میکند
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با تبیین ویژگیهای طلبه تراز، اظهار داشت: برای طلبه موفق و تراز باید چهار محور اساسی آموزش، پژوهش، تبلیغ و اخلاق و معنویت مورد توجه قرار گیرد و طلبه باید در هر چهار عرصه، بایستههای لازم را رعایت کند.
وی افزود: تحقق رسالت حوزههای علمیه به رعایت این بایستهها وابسته است؛ همانگونه که در نظام آفرینش هر پدیدهای برای رسیدن به نتیجه مطلوب، نیازمند رعایت شرایط و الزامات خاص خود است، طلبه نیز برای رسیدن به جایگاه مطلوب باید الزامات علمی، پژوهشی، تبلیغی و اخلاقی را رعایت کند.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان در تشریح بایستههای آموزش گفت: نخستین ویژگی آموزش مطلوب، عمیق بودن آن است و طلبه نباید به حفظ مطالب و انباشتن اطلاعات در حافظه اکتفا کند، بلکه باید از سطح حافظه عبور کرده و به مرحله فهم و تسلط علمی برسد.
وی ادامه داد: یکی از نشانههای فهم عمیق این است که طلبه پس از پایان یک درس بتواند آن را برای دیگران تدریس کند؛ چراکه تدریس نشان میدهد فرد صرفاً مطالب را حفظ نکرده، بلکه بر آن مسلط شده است.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به شیوه آموزش در حوزههای گذشته خاطرنشان کرد: در گذشته نیز طلبه پس از فراگیری یک کتاب، به مرحلهای از تسلط میرسید که میتوانست همان مطالب را تدریس کند و این همان آموزش عمیق است.
دانش حوزوی باید کاربردی و مسئلهمحور باشد
وی دومین بایسته آموزش را کاربردی بودن دانش دانست و اظهار داشت: آموزش باید به گونهای باشد که دانش فراگرفتهشده بتواند در حل مسائل واقعی جامعه مورد استفاده قرار گیرد؛ چراکه مطالب نظری و تئوریک مقدمهای برای رسیدن به مرحله عمل هستند.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان افزود: طلبه قواعد علمی و اصولی را میآموزد، اما باید بتواند از این قواعد برای حل مسائل استفاده کند و این امر از طریق تمرین و ممارست امکانپذیر است.
وی با اشاره به ضرورت کاربردی شدن علم منطق بیان کرد: اگر طلبه منطق را فرا بگیرد اما نتواند از آن در گفتوگو، استدلال و مناظره استفاده کند، بخشی از هدف آموزش منطق محقق نشده است. بنابراین باید مطالب آموختهشده از مرحله نظری به عرصه عمل منتقل شود.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به نمونههایی از مناظرات و گفتوگوهای علمی در تاریخ تشیع، بر ضرورت تقویت مهارتهای استدلالی و گفتوگویی طلاب تأکید کرد و گفت: دانش حوزوی زمانی میتواند اثرگذار باشد که در میدان عمل و در مواجهه با مسائل واقعی مورد استفاده قرار گیرد.
وی سومین بایسته آموزش را بهروز بودن دانش دانست و اظهار داشت: بخشی از مطالبی که در حوزههای مختلف علمی مطرح میشود، ممکن است متناسب با نیازهای روز جامعه نباشد؛ بنابراین در اصول، فقه، کلام، فلسفه و تفسیر باید مسائل روز و نیازهای جدید جامعه مورد توجه قرار گیرد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: علم باید متناسب با نیازهای جامعه و تحولات روز باشد و طلبه نباید بخش عمده زمان خود را صرف مطالبی کند که کارکرد و مسئلهمندی خود را از دست دادهاند.
حوزه برای اثرگذاری تبلیغی باید با نیازهای روز جامعه همراه شود
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با بیان اینکه آموزش عمیق، کاربردی و بهروز، زمینه اثرگذاری بیشتر حوزه را فراهم میکند، افزود: امروز رقابت علمی و تبلیغی در جامعه جدی است و اگر حوزه نتواند دانش خود را بهروز و کاربردی کند، دیگران میتوانند با استفاده از شیوههای جدید مخاطبان را جذب کنند.
وی با اشاره به تجربه حضور برخی افراد غیرحوزوی در عرصه سخنرانی و تبلیغ گفت: مردم امروز به دنبال مطالبی هستند که بتواند در حل مسائل زندگی به آنها کمک کند. بنابراین طلبه باید بتواند معارف دینی را با مسائل واقعی زندگی پیوند بزند و پاسخگوی نیازهای مخاطب باشد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان در ادامه به بایستههای پژوهش اشاره کرد و اظهار داشت: نخستین اصل در پژوهش، صبر و تحمل است؛ زیرا پژوهش به معنای ورود به عرصههای جدید و کشف مسائل تازه است و بدون مطالعه، تأمل، مشورت و صبر نمیتوان به نتیجه مطلوب رسید.
وی با اشاره به فعالیتهای پژوهشی علمای گذشته افزود: مطالعه آثار و روش پژوهشی شخصیتهایی مانند علامه امینی نشان میدهد که پژوهش نیازمند تلاش گسترده، مطالعه فراوان، دقت و تأمل است و پژوهشگر نباید برای رسیدن سریع به نتیجه عجله کند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد دومین بایسته پژوهش را استحکام مبانی علمی دانست و گفت: کسی که میخواهد پژوهشگر موفقی باشد باید علوم پایه خود را تقویت کند؛ ادبیات، منطق، اصول و دیگر دانشهای پایه ابزار پژوهش هستند و ضعف در این مبانی، توان پژوهشی فرد را در مراحل بالاتر کاهش میدهد.
وی افزود: طلبهای که احساس میکند در مبانی علمی خود ضعف دارد باید برای جبران آن برنامهریزی کند؛ زیرا با پایه علمی ضعیف نمیتوان پژوهشهای مستحکم و اثرگذار ارائه کرد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان سومین بایسته پژوهش را شناخت جریانهای روز جامعه و جهان عنوان کرد و اظهار داشت: پژوهشگر باید نسبت به جریانها و مسائل زمان خود آگاهی داشته باشد تا پژوهشهای او بهروز، مسئلهمحور و اثرگذار باشد.
تبلیغ باید متناسب با ابزارهای نوین و نسل جدید باشد
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد در ادامه، تبلیغ را سومین محور اساسی طلبه تراز دانست و تصریح کرد: همه آموزشها و پژوهشها باید در نهایت بتواند در خدمت دین و جامعه قرار گیرد و اگر طلبه از عرصه تبلیغ فاصله بگیرد، بخشی از رسالت خود را انجام نداده است.
وی با بیان اینکه تبلیغ باید از رفتار مبلغ آغاز شود، اظهار داشت: نخستین بایسته تبلیغ آن است که رفتار و عمل مبلغ جلوتر از گفتار او باشد؛ زیرا یکی از عوامل مهم موفقیت و تأثیرگذاری تبلیغ، هماهنگی رفتار و گفتار مبلغ است.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان بر ضرورت توجه به عرصههای جدید تبلیغ تأکید کرد و گفت: فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و رسانههای نوین، مخاطبان گستردهای در سطح ملی و بینالمللی دارند و حوزه باید حضور جدی و هدفمند در این عرصهها داشته باشد.
وی افزود: استفاده از ابزارهای نوین، از جمله تولید محتوای کوتاه و جذاب، میتواند در معرفی معارف اسلامی و پاسخ به شبهات اثرگذار باشد و نمونههای موفق نشان دادهاند که یک محتوای کوتاه و هدفمند گاهی میتواند تأثیری فراتر از یک سخنرانی طولانی داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به ظرفیت هوش مصنوعی و فناوریهای جدید در عرصه تبلیغ اظهار داشت: ابزارهای نوین باید به شکل مدیریتشده و حسابشده در خدمت تبلیغ قرار گیرند. این فناوریها در کنار آسیبهایی که دارند، ظرفیتهای قابل توجهی برای تولید و انتشار محتوای دینی ایجاد کردهاند و حوزه باید از این ظرفیتها استفاده کند.
وی توجه به کودکان، نوجوانان و جوانان را از دیگر بایستههای تبلیغ دانست و گفت: بخش قابل توجهی از فعالیتهای تبلیغی همچنان در مساجد و برای مخاطبان بزرگسال انجام میشود، در حالی که باید برای ارتباط مؤثر با نسل نوجوان و جوان برنامهریزی جدی صورت گیرد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان افزود: طلبه باید بیاموزد چگونه مطالبی را که فرا گرفته با ادبیات نسل جدید منتقل کند و شیوه تعامل با نوجوانان و جوانان را بشناسد؛ چراکه این موضوع نیازمند آموزش، برنامهریزی و کسب مهارت است.
اخلاق و معنویت اساس اثرگذاری طلبه است
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد در ادامه اخلاق و معنویت را چهارمین محور طلبه تراز دانست و اظهار داشت: اخلاق در حوزه علمیه جایگاه اساسی دارد و اگر طلبه از نظر علمی به جایگاه بالایی برسد اما از اخلاق و معنویت برخوردار نباشد، ممکن است آسیب او برای دین و جامعه بیشتر از منفعتش باشد.
وی افزود: تربیت اخلاقی باید از اولویتهای حوزه باشد و طلبه باید به گونهای تربیت شود که در خانواده، فامیل و جامعه منشأ خیر و الگوی اخلاقی باشد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه رفتار طلبه میتواند بهترین ابزار معرفی حوزه باشد، گفت: اگر طلبهای از نظر علمی و اخلاقی رشد کند، در محیط خانواده و فامیل خود به یک مبلغ عملی برای حوزه تبدیل میشود و مردم وقتی آثار علم، اخلاق و معنویت را در رفتار او ببینند، اعتماد بیشتری نسبت به حوزه پیدا میکنند.
وی با اشاره به شخصیتهای اخلاقی و علمی حوزه خراسان اظهار داشت: در میان علمای گذشته، شخصیتهایی بودند که مردم به دلیل علم، تقوا، سادهزیستی و رفتار اخلاقی به آنان اعتماد داشتند و همین ویژگیها سبب شده بود جایگاه اجتماعی و معنوی ویژهای پیدا کنند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به مرحوم آیتالله علیاکبر فلسفی افزود: ایشان در کنار دانش فراوان، از اخلاق و تقوای ویژهای برخوردار بود و در رفتار اجتماعی نیز خود را از مردم جدا نمیکرد؛ همین ویژگیها سبب شده بود مردم نسبت به او اعتماد و محبت فراوانی داشته باشند.
وی با اشاره به سادهزیستی برخی علمای برجسته مشهد ادامه داد: رفتارهای ساده و صادقانه علما در زندگی روزمره، از جمله رعایت حقوق مردم و پرهیز از امتیازات شخصی، از عواملی بود که اعتماد عمومی را نسبت به آنان تقویت میکرد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: خروجی حوزه باید عالمی باشد که علم و اخلاق را در کنار یکدیگر داشته باشد و بتواند با رفتار خود مردم را به دین و معنویت نزدیک کند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با بیان اینکه رسیدن به طلبه تراز نیازمند برنامه عملی است، اظهار داشت: برای تحقق چهار محور آموزش، پژوهش، تبلیغ و اخلاق، دو اقدام اساسی یعنی تقویت انگیزه و برنامهریزی ضرورت دارد.
وی افزود: هر طلبه باید از ابتدای سال تحصیلی برای رشد خود در هر چهار محور برنامه مشخصی داشته باشد و با استفاده از مشورت اساتید و مشاوران، اهداف علمی، پژوهشی، تبلیغی و اخلاقی خود را متناسب با مقطع و شرایط تحصیلی تعیین کند.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان گفت: طلبه باید مشخص کند تا پایان سال چه دستاوردی میخواهد داشته باشد؛ برای نمونه میتواند برای نگارش مقاله، فعالیت پژوهشی، حضور تبلیغی و دیگر اهداف علمی و عملی خود برنامه مشخص تعیین کند.
وی خاطرنشان کرد: برنامههای آموزشی که مرکز یا مدرسه برای طلبه در نظر میگیرد لازم است، اما طلبه باید فراتر از آن برای خود هدفگذاری کند و مسیر رسیدن به اهدافش را نیز مشخص سازد؛ زیرا بدون برنامهریزی، رسیدن به اهداف دشوار خواهد بود.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با تأکید بر اهمیت جایگاه جامعه المصطفی العالمیه اظهار داشت: این نهاد از ظرفیت و جایگاه مهمی برخوردار است و مورد توجه و تأکید رهبر شهید نیز قرار داشته است؛ بنابراین طلاب باید نسبت به مسئولیتی که برعهده دارند احساس وظیفه بیشتری داشته باشند.
وی افزود: امکانات، فرصتها و ظرفیتهای فراوانی در اختیار طلاب قرار گرفته است و همه باید نسبت به نحوه استفاده از این امکانات احساس مسئولیت کنند؛ چراکه عمر طلبه مهمترین سرمایه اوست و قابل جایگزینی نیست.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان تأکید کرد: سال تحصیلی جدید باید به فرصتی برای تحول واقعی در طلاب تبدیل شود و هر طلبه در پایان سال بتواند احساس کند که از نظر علمی، پژوهشی، تبلیغی و اخلاقی پیشرفت کرده است.
انتهای پیام/
حوزه/ حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد، با تأکید بر ضرورت حضور هدفمند حوزه در عرصههای نوین تبلیغی، استفاده از فناوریهای جدید و توجه به نیازهای نسل جوان را ضروری دانست و گفت: طلبه موفق باید در چهار محور آموزش، پژوهش، تبلیغ و اخلاق و معنویت برای رشد و اثرگذاری خود برنامهریزی کند.
نظر شما