دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵ - ۱۳:۱۳
فتوای جهاد در تاریخ تشیع همواره در بزنگاه‌های تاریخی راهگشا بوده است

حوزه/ حجت‌الاسلام مقدمی شهیدانی با تأکید بر ضرورت احیای ادبیات فقهی و قرآنی جهاد، گفت: فتاوای جهادیه علما در بزنگاه‌های تاریخی همواره نقش‌آفرین بوده و این میراث باید در حوزه‌های علمیه بازخوانی و تدریس شود.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام مقدمی شهیدانی، پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی، در مراسم بزرگداشت دومین سالگرد شهادت مجاهد کبیر شهید سید حسن نصرالله با موضوع «جبهه جهانی مقاومت و خون‌خواهی امام شهید» که در حوزه علمیه مروی برگزار شد، با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب و نقش ایشان در جبهه جهانی مقاومت، بر ضرورت احیای ادبیات فقهی و قرآنی جهاد تأکید کرد و گفت: فتوای جهاد و حضور علما در میدان، سابقه‌ای ریشه‌دار در تاریخ تشیع دارد و این میراث باید در حوزه‌های علمیه بازخوانی و تدریس شود.

وی اظهار داشت: در تاریخ تشیع، عالمی، مجتهد و مرجعی را نمی‌شناسیم که نزدیک به چهار دهه در جایگاه رهبری یک کشور بزرگ مانند ایران و در عین حال در جایگاه رهبری میلیون‌ها انسان آزادی‌خواه در سراسر جهان قرار داشته باشد. ابن شخصیت بی‌بدیل و بی‌نظیر، خود شاگرد ممتاز مکتب امام خمینی کبیر است؛ امامی که آرزوی همه انبیا و اولیا را با تأسیس این نظام مقدس محقق کرد.

وی افزود: یکی از برکات وجودی امام خمینی(ره)، تربیت شخصیت بزرگواری همچون امام شهید، بود. حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای عصاره‌ای از دو امام مجاهد است که در مکتب این دو امام مجاهد تربیت شده و امروز امید مستضعفان و امید منتظران است.

پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی با اشاره به جایگاه شهید سید حسن نصرالله گفت: پس از شخصیت بی‌بدیل امام شهید، در طول تاریخ شخصیتی مانند ایشان سراغ نداریم که تجربه نزدیک به چهار دهه حکمرانی بر یک کشور بزرگ و فراتر از آن، رهبری یک جبهه جهانی مقاومت را داشته باشد.

وی تصریح کرد: نهضت امام و حرکت امام که مبتنی بر فقاهت بود، به یکباره ایجاد نشده است. ما تجربه‌هایی داشته‌ایم و علمای مبارز و مجاهد ما خون دل‌ها خورده و شهدای گرانقدری را تقدیم کرده‌اند.

فتاوای جهادیه در جنگ‌های ایران و روس

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی با اشاره به جنگ‌های ایران و روس اظهار داشت: در جنگ‌های ایران و روس، از سال ۱۲۱۸ تا ۱۲۲۸ قمری، حدود ۲۳۰ سال قبل، ما حدود ۱۰ سال با دست خالی جنگیدیم. قدرت‌های خارجی که به ما وعده سلاح داده بودند نیز خیانت کردند و ما با یک ابرقدرت، با دست خالی و با سلاح ایمان و با اتکا به فتاوای جهادی علما جنگیدیم.

وی افزود: اگر امروز یک فرمان قاطع توسط ولی فقیه صادر می‌شود، این مسئله مسبوق به سابقه است. امروز امکانات فراوان، ساختار سیاسی مقتدر، ارتش‌های مردم‌نهاد میلیونی در کشورهای مختلف و قلوب آزادی‌خواهان جهان را در کنار خود داریم؛ اما روزگاری را تصور کنید که حکومت، حکومت طاغوت قاجاری بود و بخش قابل توجهی از کارگزاران آن در فکر عیش و نوش خود بودند.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی ادامه داد: در آن شرایط، برخی رجال با غیرت مانند عباس میرزا می‌خواستند بجنگند، اما از داخل کمک نمی‌شدند. در نهایت با سلاح فتوای جهادی علما و حضور آنان در میدان، حدود ۱۰ سال مقاومت کردیم؛ اما خیانت‌هایی مانند خیانت میرزا ابوالحسن‌خان ایلچی و برخی شاهزاده‌ها و درباریان فاسد، عافیت‌طلب، تنبل و ترسو و همچنین خیانت قدرت‌های خارجی مانند انگلیسی‌ها که در نقش میانجی وارد شدند، موجب شد قرارداد گلستان بر ما تحمیل شود.

وی گفت: پس از آن، جنگ دوم ایران و روس از سال ۱۲۳۹ تا ۱۲۴۱ قمری به راه افتاد. پس از تجربه آن شکست و آن قرارداد، به جهت اینکه مردمی را که تحت سلطه استکبار و کفر قرار گرفته بودند نجات دهیم، مراجعه به سلاح فتوا و جهاد مطرح شد و فتاوای جهادیه صادر شد. بزرگانی مانند سید مجاهد شخصاً به راه افتادند و در جبهه جنگ شرکت کردند.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی با اشاره به برخی روایت‌های تاریخی درباره نقش علما در جنگ‌های ایران و روس اظهار داشت: اینکه امروز دشمن تبلیغ می‌کند علما عامل شکست ما در جنگ‌های ایران و روس بودند، به این دلیل است که می‌خواهد انتقام ضربه‌ای را که حدود ۲۰۰ سال قبل علما به استکبار وارد کردند، بگیرد. می‌خواهند علما را بدنام کنند.

وی افزود: ما در ۲۰۰ سال قبل کتاب «احکام‌الجهاد و اسباب‌الرشاد» را داریم که لازم است در حوزه‌های علمیه این کتاب را تدریس کنند.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی گفت: کتاب «احکام‌الجهاد و اسباب‌الرشاد» را میرزا عیسی قائم‌مقام، از مجموعه فتاوا تجمیع کرده و این کتاب در دهه ۷۰ نیز چاپ شده است؛ اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این کتاب درباره تکلیف آحاد مسلمین نسبت به جهاد اظهار نظر شده است.

وی ادامه داد: در این فتاوا حتی درباره تکلیف زنان در شرایط مختلف سؤال شده است. اگر به‌طور عادی جهاد بر زنان واجب نباشد، در شرایط اضطرار تکلیف چیست؟ در این کتاب درباره چنین شرایطی نیز بحث شده است. همچنین درباره اینکه اگر در یک کشور دیگر جنگی رخ دهد و سرزمین اسلامی در معرض خطر باشد، تکلیف مسلمانان چیست، احکام و فتاوا مطرح شده است.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی افزود: حتی درباره اینکه اگر در سرزمین اسلامی حکومتی از اهل سنت حاکم باشد و سرزمین اسلام در معرض خطر قرار بگیرد، تکلیف چیست، فتوا وجود دارد. همچنین درباره مسائل مربوط به کسانی که با اقدامات خود دشمن را تقویت می‌کنند، احکام و فتاوا وجود دارد.

وی تأکید کرد: در آن دوران تقریباً هیچ‌یک از مراجع و بزرگان و معارف شیعه را نمی‌توانید پیدا کنید که فتوایی در کمک به جهاد نداشته باشند. این سابقه ماست.

از قرارداد ترکمنچای تا ماجرای گریبایدوف

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی با اشاره به تکرار برخی خیانت‌ها و عافیت‌طلبی‌ها در تاریخ گفت: خیانت‌ها، عافیت‌طلبی‌ها، تنبلی‌ها و ترس‌ها با خیانت و نفوذ درهم آمیخت و قرارداد ترکمنچای شکل گرفت.

وی افزود: امروز در کشور ما، پس از این قرارداد بدفرجام و خسارت‌هایی که در دهه ۹۰ رخ داد، عناصری پیدا شدند که از ترکمنچای دفاع می‌کنند؛ یعنی از وطن‌فروشی، ناموس‌فروشی، دین‌فروشی و خاک‌فروشی دفاع می‌کنند.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی اظهار داشت: سرزمین‌هایی که در دو جنگ و دو قرارداد ننگین از دست دادیم، امروز در پنج کشور پراکنده شده است. همان اصحاب ترکمنچای امروز، مانند مارهای افعی آفتاب‌خورده هستند. اگر ما غفلت کنیم و معممین و علما به تکلیفی که بزرگان ما ۲۰۰ سال قبل انجام دادند، به همان مقدار در میدان نباشند، این افعی‌های آفتاب‌خورده سر بلند می‌کنند و بدیهیات را انکار و در آنها خدشه وارد می‌کنند.

وی تأکید کرد: ضرورت خون‌خواهی خون مطهر شهدا و رهبر شهید ما، پرسیدنی نیست. کسی که با مذاق و سابقه فقها و فقاهت آشنا باشد، این مسئله برای او کاملاً شفاف و روشن است.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی در ادامه با اشاره به یکی از پیامدهای قرارداد ترکمنچای گفت: یکی از بندهای قرارداد ترکمنچای، تحمیل کاپیتولاسیون به ایران بود؛ کاپیتولاسیونی که بعدها در عصر پهلوی به آمریکایی‌ها داده شد، اما سابقه آن در ترکمنچای نیز وجود داشت.

وی ادامه داد: یکی از بندهای قرارداد این بود که اتباع دو کشور باید مسترد شوند. بعدها شخصی به نام گریبایدوف، سفیر کبیر روسیه تزاری، برای اجرای این بند به تهران آمد. در صدر قاجاریه، بانوانی در جریان فتح گرجستان به عنوان کنیز به ایران آمده و پس از تشرف به اسلام، ازدواج کرده و صاحب خانواده و فرزند شده بودند. گریبایدوف مدعی شد که بر اساس ترکمنچای باید این زنان از خانه‌هایشان خارج و به روسیه بازگردانده شوند.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی گفت: زنان محترم شیعه را از خانه‌ها بیرون می‌کشیدند تا آنها را ببرند. مردم به عالم بزرگ آن روز تهران، مرحوم آیت‌الله میرزا مسیح مجتهد تهرانی، مراجعه کردند. امروز با وجود اینکه کمتر از ۲۰۰ سال از رحلت ایشان گذشته، در فارسی جز یکی دو جزوه کوچک، آثار چندانی درباره ایشان نوشته نشده و نامی از این عالم بزرگ نیست.

وی افزود: این عالم بزرگ فتوا داد و مردم به سفارت دشمن متجاوز حمله کردند و ۹ نفر از افراد سفارت را کشتند که ماجرای گریبایدوف نیز در همین جریان رخ داد. این سیلی به دشمن، نشان می‌دهد کسی که سلاح فتوا و روحیه جهاد دارد، بن‌بست ندارد.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی ادامه داد: ما نمی‌توانیم محدودیت‌های زمانی پس از تحمیل ترکمنچای را به‌درستی تصور کنیم؛ اما در آن دوره چنین واکنشی شکل گرفت. بعدها موضوع تبعید میرزا مسیح مطرح شد و دولت تلاش کرد این مسئله را مدیریت کند. در نهایت، از میرزا مسیح خواسته شد برای جلوگیری از ایجاد مشکلات بیشتر برای کشور، از ایران خارج شود و این عالم بزرگوار نیز مخفیانه به عتبات رفت و در غربت از دنیا رفت.

وی خاطرنشان کرد: امروز در تهران حتی در حد یک تندیس هم نام و یاد شایسته‌ای از میرزا مسیح وجود ندارد، در حالی که برای گریبایدوف چند یادمان ساخته شده که یکی از آنها در سفارت فعلی روسیه در تهران است.

نقش علما در مشروطه و جنگ جهانی اول

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی با اشاره به دیگر مقاطع تاریخی گفت: مرحله بعدی، قیام تنباکو و پس از آن مشروطه بود که باز هم علما یکپارچه وارد میدان شدند. در تشخیص مصداق، بعضی از بزرگان دیرتر از دیگران نفوذی‌ها را شناختند، اما پس از روشن شدن مسئله، برخورد لازم صورت گرفت.

وی افزود: مرحوم آخوند خراسانی نیز متنی درباره این مسئله نوشت و فتوای معروفی در تاریخ درباره تقی‌زاده صادر شد. در صدر مشروطه شیخ شهید موضع گرفت و آخوند خراسانی نیز چند سال بعد، پس از شناخت این جریان‌ها، همان برخورد را انجام داد. بنابراین در اصل مسئله، علما اختلافی نداشتند.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی در ادامه به جنگ جهانی اول اشاره کرد و گفت: مرحله بعدی، یک پیچ تاریخی و جنگ وجودی دیگر بود؛ جنگ جهانی اول. در این جنگ، کشته شدن یک شاهزاده در اتریش و مجارستان بهانه‌ای شد تا جنگ به سرزمین ما کشیده شود. هدف این بود که حکومت عثمانی که برای قدرت‌های مقابل یک تهدید تمدنی محسوب می‌شد، فروپاشیده شود.

وی افزود: در این مرحله نیز علمای ما در پاسخ به فتوای جهاد شیخ‌الاسلام عثمانی، که اهل سنت بود، فتوای جهاد صادر کردند تا شیعیان و مجاهدان زیر پرچم یک حکومت سنی برای دفاع از سرزمین اسلامی بجنگند.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی اظهار داشت: کسانی که امروز با ظواهر مقدس و بعضاً با عمامه، در سوریه و جاهای دیگر شبهه ایجاد می‌کنند، با تاریخ فقاهت و اجتهاد آشنا نیستند. همان حکومت عثمانی که در زیارت ما نیز محدودیت ایجاد می‌کرد و ما با آن مشکلات فراوانی داشتیم، در زمان جنگ وجودی، مسئله متفاوتی ایجاد کرد و فتوای جهاد صادر شد.

وی ادامه داد: علما و مراجع ما در برخی فتاوا اعلام کردند که حرکت کنید و اگر لازم شد، ما نیز می‌آییم. آنها رفتند و بعضی از بزرگان ما پدر شهید شدند، زیرا فرزندان خود را به میدان فرستادند و آنان در این جنگ به شهادت رسیدند.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی گفت: امروز دو اثر مستقل درباره فتاوای علما در جنگ جهانی اول داریم که کتاب‌های آن چاپ شده است و باز باید در حوزه تدریس شود.

وی افزود: هنگامی که یک تمدن یا جریان در حال فروپاشی و در لحظه افول و سقوط قرار دارد، دوباره فتوا به میدان می‌آید و جریان ایجاد می‌کند و حرکت می‌سازد.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی با اشاره به پیامدهای جنگ جهانی اول گفت: ما در جنگ جهانی اول شکست خوردیم و امپراتوری عثمانی نیز تجزیه شد. کشورهایی که امروز در حاشیه خلیج فارس و منطقه وجود دارند، آن زمان به شکل امروزی وجود نداشتند و در چارچوب تحولات ناشی از فروپاشی عثمانی شکل گرفتند.

وی افزود: پس از شکست و تجزیه امپراتوری عثمانی، ما فتاوای جهاد «صورة‌العشرین» را داریم. انقلاب ۱۹۱۸ و پایان جنگ جهانی اول، کنفرانس صلح پاریس و تحولات پس از آن نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. در این مقطع، بزرگان و مراجع ما نیز نقش داشتند.

فتاوای جهادیه در مواجهه با صهیونیسم

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی با اشاره به ادامه این جریان تاریخی گفت: مرحله بعدی، مواجهه با صهیونیست‌هاست. اخیراً دو جلد کتاب درباره فتاوای ضدصهیونیستی علمای شیعه منتشر شده که آقای رجبی دوانی این فتاوا را جمع‌آوری و تدوین کرده است. این اثر حدود یک سال قبل چاپ شده و نمونه دیگری از همین سابقه فقهی است.

وی ادامه داد: حتی در همان جنگ جهانی اول، مرحوم صاحب عروه درباره حمله ایتالیا به لیبی فتوا دارد. این نشان می‌دهد که فتوای علما محدود به مرزها نبوده و آنان درباره سرزمین‌های دیگر اسلامی نیز اعلام موضع کرده‌اند. این سیره سلف، مسئله‌ای عجیب یا جدید نیست.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی تصریح کرد: این مشعل از طریق حاج شیخ و سپس مراجع ثلاث و بعد آیت‌الله العظمی بروجردی ادامه پیدا کرد و در نهایت مسئولیت به امام خمینی(ره) رسید. امام نیز با همان سلاح و با سلاح فقاهت وارد میدان شدند.

وی در پایان سخنان خود گفت: دو فتوای تاریخی از امام خمینی وجود دارد که می‌توان با مرور آنها دید این مشعل فتوا، فقاهت و جهاد چگونه دست به دست شده و به نهضت ما رسیده است.

تاکید بر استمرار خون‌خواهی و انتقام شهدا

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی در ادامه با اشاره به مبنای فقهی و فرمان فقهی حرکت برای خون‌خواهی شهدا خواند، اظهار داشت: مبنای فقهی و فرمان فقهی حرکت ما به سمت انتقام، حرکت عمومی و سراسری ما به سمت انتقام خواهد بود. این عبارت کوتاه، عامل مشروعیت‌بخش ما و حجت خدا در دنیا و قیامت برای جهاد کردن یا فرار از صحنه جهاد است.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی ادامه داد: عهد می‌بندیم که انتقام خون پاک شما و همه شهیدان این دو جنگ را از قاتلان جنایتکار و بی‌آبرو بگیریم. جنایتکاران باید بدانند که امر انتقام متوقف بر وجود شخص من یا سایر مسئولان نیست.

وی گفت: نباید تصور شود که برای تحقق این امر حتماً باید نظام سیاسی وارد شود، سازماندهی خاصی انجام دهد یا گروه‌هایی تشکیل شوند و افراد از طریق آنها برای انتقام اقدام کنند. این امر به حضور یا عدم حضور اشخاص و مسئولان متوقف نیست و این مطلب محقق خواهد شد.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی افزود: این تیر که شلیک شده است، تا زمانی که به هدف اصابت نکند متوقف نمی‌شود و این مطلب محقق خواهد شد. به‌زودی آحادی از آزادگان در سراسر دنیا، هر یک بخشی از این مأموریت را انجام خواهند داد.

وی با اشاره به جبهه جهانی مقاومت اظهار داشت: این جبهه جهانی مقاومت، یکی از آرمان‌های محقق‌شده امام خمینی، رضوان‌الله علیه، به دست امام شهید بود. با ایجاد این جبهه جهانی مقاومت، به تعداد کسانی که عضو این جبهه هستند، عملیات انتقام باید داشته باشیم.

این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی ادامه داد: هر مؤمن، هر مجاهد و هر کسی که خود را متعلق به این جبهه می‌داند، باید یک «ملف انتقام» در ذهن خود داشته باشد. صرفاً درباره انتقام گفتن و توصیف انتقام، کافی نیست. کار فرهنگی برای انتقام، مقدمات این کار است.

وی تصریح کرد: ما باید برای تحقق این فراز و برای اینکه عامل تحقق این فرمان باشیم، اقدام و قیام مستقیم و مبارز داشته باشیم. هیچ‌کس نباید غفلت کند. مثل این است که به شما فرمان بدهند جبهه‌ها را پر کنید؛ تا زمانی که این فرمان محقق نشده، همه کسانی که توانایی انجام آن را دارند، باید در صحنه حاضر باشند.

انتهای پیام/

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha