به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، طیبه ماهروزاده، همسر غلامعلی حدادعادل و مادر شهیده زهرا حدادعادل، امروز نهم مهرماه در سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز که در تالار قدس حرم مطهر رضوی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه خانواده‌ها به تربیت دینی فرزندان اظهار داشت: خانواده‌ها معمولاً برای تربیت فرزندان خود به دنبال فراهم کردن سرمایه‌های مادی هستند و در این زمینه به مدرسه، محیط زندگی، امکانات آموزشی و شرایط اجتماعی توجه می‌کنند، اما سرمایه‌های معنوی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی افزود: سرمایه‌های معنوی آثار عمیق‌تر و ماندگارتری بر زندگی انسان دارند و می‌توانند زمینه‌ساز خیر دنیا و آخرت فرزندان باشند؛ از این رو تربیت دینی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است و نمی‌توان آن را از تربیت اخلاقی جدا دانست.
ماهروزاده در ادامه با اشاره به تجربه‌ای شخصی از مواجهه با قرآن کریم گفت: در مقطعی در مکه و در نزدیکی خانه کعبه، در شرایطی که نگرانی‌هایی درباره زندگی و آینده فرزندان وجود داشت، از خداوند خواستم که برای فرزندانم دعا کنم و از او خواستم خودش راه درست این دعا را به من نشان دهد.
وی ادامه داد: پس از آن قرآن را گشودم و آیه ۷۴ سوره فرقان در برابر من قرار گرفت؛ در این آیه آمده است که بندگان خدا از پروردگار خود می‌خواهند همسران و فرزندانشان را مایه روشنی چشم آنان قرار دهد و آنان را برای پرهیزکاران پیشوا گرداند.
این پژوهشگر با اشاره به تعبیر پیشوایی متقین در این آیه تصریح کرد: نکته مهم این است که در این دعا تنها درخواست نشده است که فرزندان در شمار متقین باشند، بلکه از خداوند خواسته می‌شود آنان را پیشوای پرهیزکاران قرار دهد؛ این موضوع نشان می‌دهد که در تربیت دینی، هدف باید فراتر از صرفاً دیندار شدن ظاهری فرزندان باشد و باید زمینه‌ای فراهم شود که آنان در مسیر هدایت و اثرگذاری معنوی بر جامعه قرار گیرند.
تربیت دینی، فراتر از آموزش ظاهری عبادت است
ماهروزاده با بیان اینکه موضوع سخنانش تربیت دینی با تأکید بر نماز است، گفت: وقتی درباره تربیت فرزندان سخن می‌گوییم، نباید تربیت دینی را صرفاً به آموزش چند رفتار عبادی محدود کنیم، بلکه باید به دنبال شکل‌گیری ایمان، اخلاق و روحیه بندگی در وجود آنان باشیم.
وی اظهار داشت: اگر در تربیت فرزندان تنها به سرمایه‌های مادی توجه کنیم، بخشی از نیازهای اساسی آنان نادیده گرفته می‌شود؛ در حالی که سرمایه معنوی می‌تواند جهت زندگی انسان را مشخص کند و در شرایط دشوار، تکیه‌گاه و پشتوانه‌ای برای او باشد.
این استاد و پژوهشگر ادامه داد: تربیت دینی در تربیت اخلاقی انسان نیز نقش مهمی دارد و بسیاری از ویژگی‌هایی که برای زندگی فردی و اجتماعی لازم است، مانند خویشتنداری، صداقت، امانتداری، مسئولیت‌پذیری و مقاومت در برابر خواسته‌های نادرست، در بستر تربیت دینی تقویت می‌شوند.
ایمان به غیب و اقامه نماز از ویژگی‌های متقین است
ماهروزاده با اشاره به آغاز سوره بقره گفت: در قرآن کریم، پس از سوره حمد، سوره بقره آغاز می‌شود و خداوند در نخستین آیات این سوره، قرآن را کتاب هدایت برای متقین معرفی می‌کند.
وی افزود: در ادامه این آیات، ایمان به غیب، اقامه نماز و انفاق از ویژگی‌های اهل تقوا بیان شده است؛ بنابراین در منطق قرآن، تربیت انسان مؤمن تنها به باور قلبی محدود نمی‌شود، بلکه باید در رفتار و سبک زندگی او نیز نمود پیدا کند.
ماهروزاده با بیان اینکه ایمان به غیب از ارکان مهم ایمان است، اظهار داشت: در برخی دیدگاه‌های جدید، امور قابل مشاهده و تجربه‌پذیر محور شناخت قرار می‌گیرند و فراتر از جهان مادی، حقیقت دیگری مورد توجه قرار نمی‌گیرد؛ در حالی که در نگاه دینی، انسان با جهانی فراتر از عالم محسوس ارتباط دارد و ایمان به خدا، معاد، جاودانگی روح و جزای اعمال، بخشی از نظام اعتقادی او را تشکیل می‌دهد.
وی تصریح کرد: اقامه نماز نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند و نماز می‌تواند پلی برای پرورش روح عبودیت و بندگی در انسان باشد.
نماز باید روح بندگی را در انسان ایجاد کند
ماهروزاده با طرح این پرسش که چگونه می‌توان فرزندان را به گونه‌ای تربیت کرد که ارتباط با خداوند در وجود آنان نهادینه شود، گفت: هدف تربیت دینی باید این باشد که انسان حرکت از خدا و به سوی خدا را در زندگی خود احساس کند و نماز برای او تنها یک تکلیف ظاهری نباشد.
وی ادامه داد: نماز زمانی می‌تواند نقش تربیتی خود را به درستی ایفا کند که انسان از طریق آن رابطه خود با خداوند را تقویت کند و مفهوم بندگی را در زندگی خود به مرحله عمل برساند.
این پژوهشگر همچنین با اشاره به موضوع انفاق در قرآن بیان کرد: قرآن کریم در کنار ایمان و اقامه نماز، به مسائل اجتماعی و معیشتی نیز توجه دارد و از مؤمنان می‌خواهد از آنچه خداوند در اختیار آنان قرار داده است، در راه رفع نیاز دیگران انفاق کنند؛ این مسئله در شرایط کنونی جامعه نیز اهمیت زیادی دارد.
ماهروزاده با اشاره به آثار تربیتی ایمان دینی گفت: یکی از آثار مهم ایمان این است که به زندگی انسان معنا و جهت می‌دهد و او را از احساس بی‌هدفی و سرگردانی دور می‌کند.
وی افزود: ایمان دینی می‌تواند بر سلامت روان انسان نیز اثرگذار باشد و در مواجهه او با مشکلات، دشواری‌ها و نگرانی‌های زندگی نقش مهمی ایفا کند؛ زیرا فرد مؤمن زندگی را در چارچوب ارتباط با خداوند و باور به هدف و معنا دنبال می‌کند.
این استاد و پژوهشگر با اشاره به مسئله خداشناسی و گرایش انسان به پرستش اظهار داشت: درباره اینکه خداشناسی و گرایش به پرستش چگونه در انسان شکل می‌گیرد، دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد؛ اما یکی از مباحث مهم این است که انسان در درون خود گرایش و نیازی به پرستش و ارتباط با یک حقیقت متعالی احساس می‌کند.
وی ادامه داد: انسان در مواجهه با جهان هستی و مشاهده نظم و زیبایی موجود در آن می‌تواند به سوی خداشناسی هدایت شود و از سوی دیگر، در درون خود نیز احساس نیاز به خداوند و ارتباط با او را تجربه کند.
ماهروزاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دیدگاه‌های امام خمینی درباره نماز گفت: امام خمینی بر مسئله حضور قلب در نماز تأکید فراوان داشتند و توجه به معانی نماز را یکی از راه‌های دستیابی به حضور قلب می‌دانستند.
وی افزود: توجه به معنای الفاظ و اذکار نماز، مرحله‌ای مقدماتی برای رسیدن به حضور قلب است و انسان باید بداند در نماز با چه کسی سخن می‌گوید و چه مفاهیمی را بر زبان می‌آورد.
ماهروزاده ادامه داد: امام خمینی نماز را با توجه به مفهوم معراج پیامبر اکرم(ص) تفسیر می‌کردند و نماز مؤمن را نوعی معراج و سفر معنوی می‌دانستند؛ بنابراین نماز می‌تواند فرصتی برای تعالی روح و حرکت انسان به سوی خداوند باشد.
وی با بیان اینکه نماز از سرمایه‌های سعادت انسان در دنیا و آخرت است، تصریح کرد: نماز باید در زندگی انسان اثر تربیتی داشته باشد و صرف انجام ظاهری آن نمی‌تواند هدف نهایی نماز باشد.
ماهروزاده با اشاره به اهمیت اقبال قلب در نماز اظهار داشت: در نگاه امام خمینی، توجه قلبی و اقبال قلب در نماز اهمیت ویژه‌ای دارد و انسان باید تلاش کند هنگام عبادت، قلب خود را نیز متوجه خداوند کند.
وی افزود: نماز صرفاً مجموعه‌ای از الفاظ و حرکات نیست، بلکه عبادتی است که باید ارتباط انسان با خداوند را تقویت کند و او را در مسیر بندگی قرار دهد.
این پژوهشگر با اشاره به مفهوم نفس مطمئنه در قرآن گفت: رسیدن انسان به مقام نفس مطمئنه نتیجه حرکت در مسیر بندگی و اطاعت خداوند است و بندگی نیز تنها به زبان و ادعا نیست؛ انسان باید در برابر تمایلات نادرست خویشتنداری داشته باشد، از خواسته‌های نادرست عبور کند و مسیر حق را انتخاب کند.
وی ادامه داد: همه انسان‌ها بنده خداوند هستند، اما بندگی حقیقی دارای ویژگی‌هایی است که در رفتار و سبک زندگی انسان آشکار می‌شود. در چنین مسیری است که انسان می‌تواند به آرامش و اطمینان برسد و مشمول خطاب الهی به نفس مطمئنه قرار گیرد.
ماهروزاده با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره تربیت عبادی کودکان گفت: شهید مطهری بر ضرورت ایجاد آداب و روحیه عبادت در کودکان از سنین پایین تأکید داشتند و علمای اخلاق اسلامی نیز بر همین مسئله تأکید کرده‌اند.
وی افزود: در مقابل، برخی فیلسوفان غربی نسبت به عادت دادن کودک به رفتارهای مشخص نگاه منفی دارند و معتقدند کودک نباید از ابتدا به انجام رفتار خاصی عادت کند؛ اما در دیدگاه علمای اخلاق اسلامی، ایجاد عادت‌های صحیح از دوران کودکی می‌تواند به شکل‌گیری ملکات اخلاقی و رفتاری کمک کند.
این پژوهشگر ادامه داد: اگر کودک از ابتدا به انجام برخی رفتارهای درست عادت کند، رفتارهایی مانند استقامت در برابر تمایلات، خویشتنداری و شجاعت به تدریج برای او آسان‌تر می‌شود و در شخصیت او تثبیت خواهد شد.
ماهروزاده در عین حال تأکید کرد: در کنار اهمیت تربیت عبادی و ایجاد عادت‌های صحیح، نباید عبادت به یک رفتار صرفاً عادت‌گونه و بدون توجه تبدیل شود.
وی گفت: ارزش عبادت به نیت و توجه انسان نیز وابسته است و اگر عبادت بدون توجه و اخلاص انجام شود، نمی‌تواند انسان را به هدف حقیقی عبادت برساند.
ماهروزاده با اشاره به روایات اسلامی درباره معیار ارزیابی انسان اظهار داشت: در آموزه‌های دینی، صرف فراوانی نماز، روزه یا حج نمی‌تواند معیار کاملی برای شناخت شخصیت انسان باشد، بلکه باید به رفتارهای اخلاقی او از جمله راستگویی و امانتداری نیز توجه کرد.
وی افزود: بنابراین تربیت دینی زمانی موفق خواهد بود که آثار عبادت در اخلاق و رفتار انسان دیده شود و نماز و سایر عبادات بتوانند صداقت، امانتداری، خویشتنداری و مسئولیت‌پذیری را در فرد تقویت کنند.
نیت و اخلاص، دو رکن مهم در عبادت است
این استاد و پژوهشگر با تأکید بر اهمیت نیت در عبادت گفت: در عبادت، توجه و اخلاص اهمیت اساسی دارد و انسان باید بداند برای چه کسی و با چه هدفی عبادت می‌کند.
وی ادامه داد: اگر کودک از همان ابتدا با معنای عبادت، هدف نماز و مفهوم ارتباط با خداوند آشنا شود، احتمال اینکه عبادت در شخصیت او اثرگذار شود بیشتر خواهد بود و نماز می‌تواند به جای یک تکلیف صرف، به بخشی از زندگی معنوی او تبدیل شود.
توکل، نتیجه مهم ایمان به خداوند است
ماهروزاده در بخش پایانی سخنان خود، توکل را یکی دیگر از آثار مهم ایمان دینی دانست و گفت: انسان مؤمن به دلیل باور به خداوند، در برابر مشکلات زندگی احساس بی‌پناهی نمی‌کند و خداوند را تکیه‌گاه خود می‌داند.
وی با اشاره به برخی دیدگاه‌های فلسفی درباره انسان اظهار داشت: در برخی مکاتب، انسان موجودی معرفی می‌شود که بدون تکیه بر خداوند باید ماهیت و مسیر زندگی خود را بسازد و همین بی‌تکیه‌گاهی می‌تواند زمینه‌ساز احساس اضطراب، یأس، ناامیدی و ترس شود.
ماهروزاده افزود: در نگاه اسلامی، انسان خداوند را تکیه‌گاه خود می‌داند و بر اساس آموزه‌های قرآن، او را می‌خواند و از او یاری می‌طلبد؛ این باور به توکل می‌تواند بر نحوه مواجهه انسان با مسائل زندگی و سلامت روان او اثرگذار باشد.
وی در پایان تأکید کرد: تربیت دینی باید از دوران کودکی و در خانواده آغاز شود و در این مسیر، نماز تنها به آموزش الفاظ و حرکات محدود نشود، بلکه توجه به معنای نماز، حضور قلب، اخلاص، توکل، خویشتنداری، صداقت و امانتداری نیز در کنار آن مورد توجه قرار گیرد تا عبادت بتواند در شکل‌گیری شخصیت دینی و اخلاقی انسان نقش واقعی خود را ایفا کند.
انتهای پیام/
نظر شما