حجتالاسلام والمسلمین عباسعلی مشکانی سبزواری، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و مدیر گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره)، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری حوزه درمشهد، با تبیین ابعاد علمی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی شخصیت آیتاللهالعظمی وحید خراسانی(ره)، اظهار داشت: جایگاه این مرجع برجسته در تاریخ معاصر ایران و حوزههای علمیه، تنها به مرجعیت دینی و موقعیت علمی ایشان محدود نمیشود، بلکه بررسی اسناد تاریخی و روایتهای شخصیتهای حوزوی نشان میدهد که ایشان در مقاطع مهمی از نهضت اسلامی و تحولات پس از پیروزی انقلاب نیز مواضع و نقشآفرینیهای قابل توجهی داشتهاند.
وی افزود: اعتراض به سیاستهای رژیم پهلوی، دفاع از امام خمینی(ره)، حمایت از استقرار و استمرار نظام اسلامی، همراهی با رزمندگان دفاع مقدس و مناسبات علمی و معنوی با رهبران انقلاب، از جمله ابعاد شخصیت این مرجع تقلید است که برای شناخت دقیق جایگاه ایشان در تاریخ انقلاب اسلامی باید مورد توجه قرار گیرد.
آیتالله وحید خراسانی در تحولات پیش از انقلاب نیز نقشآفرین بود
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری در تبیین جایگاه آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در تاریخ انقلاب اسلامی و ضرورت بررسی ابعاد اجتماعی و سیاسی شخصیت ایشان، اظهار داشت: برای شناخت این شخصیت باید میان دو ساحت علمی و اجتماعی و سیاسی ایشان ارتباط برقرار کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در درجه نخست فقیه و مرجعی برجسته بودند که بخش عمدهای از عمر خود را به تدریس، تربیت شاگرد و توسعه معارف دینی اختصاص دادند؛ اما این ویژگی به معنای کنارهگیری مطلق ایشان از مسائل سیاسی و اجتماعی نبود.
وی با اشاره به اسناد تاریخی و گزارشهای مربوط به دوران مبارزه افزود: آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در مقاطع مختلف نسبت به سیاستهای رژیم پهلوی موضعگیری داشتند و در برابر سرکوب مردم، واگذاری امتیازات به بیگانگان، برخی سیاستها و اقدامات فرهنگی رژیم طاغوت و اهانت به امام خمینی(ره) بیتفاوت نبودند و از جایگاه امام و نهضت اسلامی دفاع میکردند.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: بنابراین، نمیتوان نقش ایشان در تاریخ انقلاب را صرفاً به فعالیتهای علمی و تربیت شاگرد محدود کرد؛ البته شیوه حضور ایشان با برخی چهرههای سیاسی و مبارز تفاوت داشت و بیشتر در قالب موضعگیریهای دینی، حمایت از نهضت و امام خمینی(ره) و روشنگری عمومی و حوزوی ظهور پیدا میکرد.
دفاع آیتالله وحید خراسانی از امام خمینی(ره) در واقعه ۱۹ دی ۱۳۵۶
مدیر گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره) در ادامه، با تشریح مناسبات آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) با امام خمینی(ره)، گفت: رابطه این دو شخصیت بزرگوار را باید در بستر تحولات حوزههای علمیه و نهضت اسلامی بررسی کرد؛ آیتالله العظمی وحید خراسانی در دوره آغاز نهضت امام خمینی(ره)، از استادان و شخصیتهای برجسته حوزه بودند و نسبت به مسائل مربوط به نهضت و جایگاه امام بیتفاوت نبودند.
وی یکی از شواهد مهم این همراهی را موضع آیتالله وحید خراسانی در برابر اهانت به امام خمینی(ره) و حوادث ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم دانست و افزود: گزارشهایی از واکنش و همراهی ایشان با اعتراض حوزویان به انتشار مطلب توهینآمیز روزنامه اطلاعات وجود دارد که در شناخت مواضع ایشان در دوران مبارزه اهمیت دارد.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با اشاره به گزارش یکی از مأموران ساواک درباره حضور جمعی از طلاب خشمگین در منزل آیتالله وحید خراسانی در جریان حوادث ۱۹ دی ۱۳۵۶، اظهار داشت: بر اساس این گزارش، ایشان در جمع طلاب حاضر شدند و در دفاع از جایگاه مرجعیت شیعه سخن گفتند؛در بخشی از این گزارش آمده است که آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره)، امام خمینی(ره) را به نور تشبیه کردند و تأکید داشتند که اگر کسی بر نور پا بگذارد، نور خاموش نمیشود.
وی ادامه داد: در همین گزارش به قرائت شعری از سوی ایشان اشاره شده که مضمون آن این بود که آلودگی و ناپاکی نمیتواند به آب دریا آسیبی برساند. همچنین ایشان با لحنی قاطع، نویسنده مقاله توهینآمیز را مورد عتاب قرار داده و بر عظمت شخصیت امام خمینی(ره) تأکید کرده بودند؛ به این مضمون که فرد توهینکننده به شخصیتی اهانت کرده است که آنقدر بزرگ است که اساساً او را به حساب نمیآورد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) خاطرنشان کرد: دفاع آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) از امام خمینی(ره) را نباید صرفاً رفتاری عاطفی یا شخصی تلقی کرد؛ این همراهی در بستر دفاع از مرجعیت دینی، استقلال حوزه و اعتراض به سیاستهای ضداسلامی رژیم پهلوی معنا پیدا میکند. از این جهت، مناسبات ایشان با امام خمینی(ره) دارای ابعاد علمی، حوزوی و اجتماعی و سیاسی بود.
حمایت آیتالله العظمی وحید خراسانی (ره)از نظام اسلامی پس از پیروزی انقلاب ادامه داشت
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری در تبیین استمرار همراهی آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) با انقلاب پس از پیروزی و استقرار نظام اسلامی، اظهار داشت: برخلاف تلاش برخی جریانهای مخالف انقلاب و روایتسازیهایی که با هدف القای مخالفت ایشان با نظام اسلامی صورت گرفته است، شواهد تاریخی و روایتهای شخصیتهای حوزوی نشان میدهد که آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره)، همانند دوران پیش از پیروزی انقلاب، پس از استقرار نظام اسلامی نیز مناسبات نزدیک و وثیقی با رهبران انقلاب و نظام اسلامی داشتند.
وی با بیان اینکه شرایط دوران مبارزه با دوران پس از پیروزی انقلاب تفاوت داشت، افزود: در دوران مبارزه، مسئله اصلی مقابله با رژیم پهلوی و دفاع از نهضت اسلامی بود؛ اما پس از پیروزی انقلاب، استقرار و تثبیت نظام اسلامی و دفاع از دستاوردهای انقلاب اهمیت پیدا کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به نامه آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) به امام خمینی(ره) در جریان تدوین پیشنویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: تأکید صریح ایشان بر ضرورت پیشبینی اصل ولایت فقیه در ساختار سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی، از شواهد مهم اعتقاد ایشان به نظام اسلامی و مناسبات وثیق با امام خمینی(ره) به شمار میرود و بیانگر سیاستورزی مؤمنانه و حکیمانه ایشان است.
وی حضور آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در جبهههای دفاع مقدس و دیدار با رزمندگان را از دیگر جلوههای اجتماعی همراهی ایشان با انقلاب دانست و گفت: ایشان در مقاطعی که دفاع از کشور و نظام اسلامی ضرورت پیدا میکرد، از ظرفیت معنوی و جایگاه مرجعیتی خود برای تقویت روحیه نیروهای مدافع استفاده میکردند.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری همچنین با اشاره به برخی خاطرات استاد فردوسیپور از استادان حوزه علمیه مشهد درباره نگاه آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) به امام خمینی(ره) افزود: بر اساس این روایتها، ایشان امام خمینی(ره) را از فقهای تراز اول حوزههای قم و نجف میدانستند که در عصر خود بر دیگران تقدم داشتند.
مناسبات آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) با رهبر شهید انقلاب ابعاد علمی، معنوی و تربیتی داشت
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه، با تبیین مناسبات آیتالله وحید خراسانی با رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای(قدساللهنفسهالزکیه)، اظهار داشت: روابط و مناسبات این دو شخصیت عمیق و صمیمی بود و باید آن را در سطوح علمی، معنوی، اجتماعی و سیاسی بررسی کرد.
وی افزود: در گزارشهای منتشرشده از سوی برخی شاگردان و شخصیتهای حوزوی، از ارتباط و محبت متقابل و ویژه این دو بزرگوار سخن گفته شده است. بهعنوان نمونه، آیتالله سید احمد خاتمی در روایتی از دیدار خود با آیتالله العظمی وحید خراسانی نقل کرده است که ایشان در آن دیدار، ارادت خود به رهبر شهید انقلاب را ابراز کرده و برای ایشان دعا کرده بودند؛ همچنین برخی شخصیتهای حوزوی از پیگیری احوال و سلامتی رهبر شهید از سوی آیتالله العظمی وحید خراسانی سخن گفتهاند.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با اشاره به گزارشهایی درباره گفتوگوهای آیتالله آملی لاریجانی با آیتالله العظمی وحید خراسانی درباره پذیرش مسئولیتهای کشور بیان کرد: بر اساس این گزارشها، ایشان بر ضرورت حضور و کمک به رهبر شهید انقلاب در اداره کشور تأکید و آن را تأیید میکردند؛همچنین در برخی نقلقولها از آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره)، بر شایستگی حضرت امام سیدعلی خامنهای(ره) برای رهبری جامعه و انطباق اقدامات ایشان با موازین تأکید شده است.
وی یکی دیگر از ابعاد مهم این مناسبات را ارتباط علمی و تربیتی آیتالله العظمی وحید خراسانی با شخصیتهایی دانست که در ساختار نظام اسلامی مسئولیتهای مهمی بر عهده دارند و افزود: از جمله این موارد، شاگردی سالیان متمادی حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای در محضر آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) است؛ ایشان از شاگردان این مرجع فقید به شمار میروند و این ارتباط علمی و تربیتی، از ابعاد قابل توجه مناسبات آیتالله العظمی وحیدخراسانی با نسل جدید رهبری نظام اسلامی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: همچنین آیتالله آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، داماد آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) هستند و شماری از شاگردان و نزدیکان علمی ایشان نیز در جایگاهها و مسئولیتهای مختلف نظام اسلامی حضور دارند.
وی تصریح کرد: این پیوندهای علمی، خانوادگی و تربیتی از موضوعاتی است که در بررسی نسبت آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) با نظام اسلامی باید مورد توجه قرار گیرد؛ نمیتوان از یک سو این ارتباطات را نادیده گرفت و از سوی دیگر، بدون بررسی شواهد و مستندات تاریخی، ایشان را مخالف کلیت نظام اسلامی معرفی کرد.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری تأکید کرد: ارتباط میان مراجع تقلید و رهبران سیاسی نظام اسلامی لزوماً به معنای یکسان بودن همه دیدگاهها یا انطباق کامل مواضع آنان نیست؛ مرجعیت شیعه دارای استقلال علمی و اجتهادی است و شخصیتهایی مانند آیتالله العظمی وحید خراسانی نیز بر اساس تشخیص فقهی و دینی خود موضع میگرفتند؛ بنابراین، محبت، احترام و حمایت معنوی ایشان از رهبران انقلاب را باید در کنار استقلال جایگاه مرجعیت و شخصیت علمی و اجتهادی ایشان فهم کرد.
وی در تبیین مبانی حمایت آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) از اصل نظام اسلامی، با اشاره به تعبیر آیتالله علیدوست درباره شخصیت ایشان بهعنوان حامی صبور و حکیم نظام اسلامی، اظهار داشت: آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) از ابتدای نهضت اسلامی در شمار حامیان انقلاب و نظام اسلامی بودند و در مراحل مختلف، از مبارزات پیش از انقلاب تا دوران دفاع مقدس، تدوین قانون اساسی و سالهای پس از آن، از نظام اسلامی حمایت کردند.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری افزود: ایشان همواره در جایگاه یک حامی ناصح و حکیم، نسبت به سرنوشت نظام اسلامی احساس مسئولیت داشتند و نصیحتها و مشورتهای ایشان نیز مورد توجه رهبران و مسئولان نظام قرار میگرفت.
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک حمایت از اصل نظام اسلامی از تأیید همه عملکردهای اجرایی و مدیریتی، تصریح کرد: از منظر فقه سیاسی شیعه، تشکیل و حفظ نظامی که امکان اجرای احکام اسلام، صیانت از جامعه اسلامی و مقابله با سلطه بیگانگان را فراهم کند، از موضوعات مهم فقهی و اجتماعی است.
مدیر گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره) با اشاره به موضع آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) درباره ضرورت حفظ نظام اسلامی بیان کرد: از مهمترین شواهد در این زمینه، موضع صریح ایشان در جمع اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است که بر اساس نقلهای موجود، فرموده بودند: من حفظ نظام را واجب و تضعیف نظام را حرام میدانم.
وی ادامه داد: تأکید ایشان بر پرهیز از دامن زدن به اختلافات دینی، جلوگیری از اهانت به اهل سنت و تذکر درباره برخی مواضع و رفتارهای نادرست سیاسی نیز از دیگر جلوههای دغدغه ایشان نسبت به مصالح جامعه اسلامی بود.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری خاطرنشان کرد: این مواضع را میتوان در چارچوب اهمیت حفظ کیان جامعه اسلامی، جلوگیری از بازگشت سلطه بیگانگان و صیانت از ساختاری تحلیل کرد که بر مبانی اسلامی شکل گرفته است؛ البته حمایت از اصل نظام به معنای تعطیلی نقد، نظارت و مطالبهگری نسبت به عملکرد مسئولان نیست؛ بلکه حمایت از نظام و مطالبه اصلاح و تحقق عدالت میتوانند دو مسئولیت مکمل باشند.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری در تشریح ابعاد حضور آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در جبهههای دفاع مقدس، اظهار داشت: این حضور از چند جهت اهمیت دارد؛ نخست اینکه نشان میدهد ایشان دفاع از سرزمین اسلامی و مقابله با تجاوز دشمن را صرفاً مسئلهای نظامی نمیدانستند، بلکه آن را دارای ابعاد دینی و اعتقادی تلقی میکردند.
وی افزود: حضور یک مرجع برجسته در میان رزمندگان، از نظر معنوی و اجتماعی تأثیرگذار بود؛ زیرا رزمندگان در آن شرایط دشوار، نیازمند پشتوانه روحی و اطمینان از حقانیت مسیری بودند که در آن قدم گذاشته بودند و حمایت معنوی علما و مراجع میتوانست این پشتوانه را تقویت کند.
مدیر گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره)با اشاره به سخنرانی آیتالله العظمی وحید خراسانی در جمع رزمندگان گفت: ایشان در این سخنرانی، ضمن تجلیل از امام خمینی(ره)، از ایشان بهعنوان بزرگمردی یاد کردند که سرآمد روحانیت شیعه است و حضور خود در جبهه را به دعوت آن شخصیت بزرگ مرتبط دانستند.
وی ادامه داد: آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) در ادامه، رزمندگان را مجاهدان راه حق معرفی کردند که برای دفاع از دین، اسلام و نظام اسلامی به میدان آمدهاند و با استناد به آیات قرآن کریم، مقام و جایگاه آنان را مورد تکریم و تشویق قرار دادند.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با اشاره به تعبیر آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) درباره انگیزه حضور در جبهه افزود: ایشان تصریح کردند که حضورشان در جبهه به قصد تجارت و کسب سود معنوی است؛ مقصودی که همان بهرهمندی از ثواب و اجر جهاد و شهادت بود. این سخنان بیانگر نگاه معنوی و اعتقادی ایشان به جهاد و تکریم رزمندگان است.
وی خاطرنشان کرد: حضور شخصیتهایی مانند آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره)، آیتالله میرزا جواد تبریزی(ره)و آیتالله میرزا جواد آقا تهرانی در جبهههای دفاع مقدس، از رویدادهای پراهمیت در تاریخ حوزههای علمیه و دفاع مقدس به شمار میرود و نشان میدهد که مرجعیت دینی در مقاطع حساس تاریخی، علاوه بر نقش علمی و فقهی، در تقویت انسجام و مقاومت اجتماعی نیز میتواند نقشآفرین باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در ادامه، با تأکید بر ضرورت تفکیک میان حمایت از اصل نظام اسلامی و تأیید عملکرد دولتها و مسئولان، اظهار داشت: در سنت علمی و سیاسی حوزههای علمیه، میان حمایت از اصل حکومت اسلامی، دفاع از استقلال و امنیت کشور و تأیید عملکرد اشخاص و مسئولان تفاوت وجود دارد.
وی افزود: یک مرجع تقلید ممکن است از اصل نظام اسلامی و ضرورت حفظ آن حمایت کند، اما در عین حال نسبت به برخی سیاستها، تصمیمها یا عملکردها نقد داشته باشد؛ این مسئله نهتنها با جایگاه مرجعیت منافاتی ندارد، بلکه از لوازم استقلال علمی و مسئولیت نظارتی علما به شمار میرود.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با تأکید بر ضرورت پرهیز از تصویرسازی یکسویه درباره شخصیت آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) تصریح کرد: برای شناخت دقیق مواضع ایشان، لازم است سخنان مستقیم، بیانیهها، اسناد تاریخی و نقلهای معتبر شاگردان بهصورت جداگانه بررسی شوند و نمیتوان هر نقل رسانهای را بدون ارزیابی سند، موضع قطعی ایشان تلقی کرد.
سیره آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) الگویی برای جمع میان استقلال حوزه و مسئولیت اجتماعی است
وی در تبیین پیام سیاسی و اجتماعی سیره آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) برای حوزههای علمیه و نسل جدید روحانیت اظهار داشت: یکی از پیامهای مهم این سیره، ضرورت جمع میان استقلال علمی حوزه و احساس مسئولیت در برابر سرنوشت جامعه و نظام اسلامی است.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: حوزه علمیه نباید از مسائل اساسی جامعه فاصله بگیرد؛ همانگونه که نباید جایگاه علمی و استقلال اجتهادی خود را به اقتضائات روزمره سیاست تقلیل دهد.
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با اشاره به تجربه شخصیتهایی مانند آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) و آیتالله میرزا جواد آقا تهرانی ادامه داد: سیره این بزرگان نشان میدهد که میتوان در عین برخورداری از جایگاه مستقل مرجعیت، نسبت به مسائل مهم امت اسلامی، نظام اسلامی، دفاع از ارزشهای دینی و حفظ مصالح جامعه احساس مسئولیت کرد.
وی خاطرنشان کرد: نسل جدید روحانیت باید بیاموزد که حمایت از نظام اسلامی صرفاً در بیان مواضع کلی خلاصه نمیشود؛ بلکه تبیین مبانی دینی حکومت، تربیت نیروی انسانی متعهد، تقویت عدالت، مقابله با فساد و اصلاح کاستیها نیز از شئون این مسئولیت است.
آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) از شخصیتهای اثرگذار علمی و اجتماعی تاریخ انقلاب بود
حجت الاسلام والمسلمین مشکانی سبزواری با اشاره به جایگاه آیتالله وحید خراسانی در منظومه تاریخ انقلاب اسلامی، اظهار داشت: ایشان از شخصیتهای برجسته علمی و حوزوی معاصر بودند که در مقاطع مهمی از تاریخ انقلاب اسلامی نیز مواضع و کنشهای اجتماعی قابل توجهی داشتند.
وی افزود: اعتراض به سیاستهای رژیم پهلوی، دفاع از امام خمینی(ره)، همراهی با نهضت اسلامی، حمایت از استقرار نظام اسلامی، حضور در میان رزمندگان دفاع مقدس و مناسبات علمی، معنوی و اجتماعی با رهبران انقلاب، بخشی از شواهدی است که در بررسی کارنامه اجتماعی و سیاسی ایشان باید مورد توجه قرار گیرد.
مدیر گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره)تأکید کرد: شناخت دقیق شخصیت آیتالله العظمی وحید خراسانی(ره) مستلزم توجه به استقلال مرجعیت، جایگاه اجتهادی و پرهیز از تقلیل شخصیت علمی ایشان به یک چهره صرفاً سیاسی است.
وی خاطرنشان کرد: مهمترین نکته در بررسی سیره ایشان، توجه به چندبعدی بودن نسبت مرجعیت دینی و نظام اسلامی است؛ نسبتی که در آن صیانت از دین، حفظ مصالح جامعه اسلامی، دفاع از استقلال کشور و اهتمام به هدایت معنوی جامعه در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
انتهای پیام/











نظر شما