به جای صرف وقت برای پاسخ به همه شبهات، شبهه شناسی کنیم

به گزارش خبرگزاری «حوزه»، حجت‎الاسلام والمسلمین احمد سعدی، در نشست علمی تکنولوژی مدیریت شبهه در دانشگاه معارف اسلامی، با ذکر این مطلب که جنگ نظامی با تمام دردهایی که داشته است، عموما بین مرزهای دو کشور انجام می‎شود، گفت: هر کشور ارتشی دارد و این جنگ را به سمت مرزهای حریف دنبال می‎کند.

وی با ذکر این مطلب که جنگ دیگر، جنگ روانی است که تاثیرات آن بیشتر از جنگ نظامی است، افزود: اگر در جنگ نظامی، یک سرباز به رغم بی‎سوادی توان مقاومت دارد ولی در جنگ روانی، این سرباز توان مقاومت ندارد.

حجت‎الاسلام والمسلمین سعدی اظهارکرد: در جنگ روانی نیازمند سربازانی هستیم که شبهات را بفهمند تا بتوانند در مقابل این شبهه قد علم کرده و از مرزهای خودی دفاع کند؛ اگر هشت سال در جنگ تحمیلی از کشور دفاع کردیم و با مقاومت رزمندگان خاطرات بزرگی را خلق کردند ولی جنگی که امروز با آن مواجه هستیم با نیروهای آن زمان قابل مدیریت و پیروزی نیست.

استاد حوزه ودانشگاه با اشاره به اهمیت شناخت جنگ روانی بیان کرد: عموما در حوزه‎های علمیه و دانشگاه، وقتی از شبهه بحث می‎شود، وارد مسایل جزیی و مصداقی می‎شویم؛ از جمله اینکه چرا شیعیان بر مهر سجده می‎کنند.

وی با اشاره به این مطلب که وهابیت عربستانی موسساتی را تاسیس کرده است که شبهاتی را تولید و بازتولید کنند، یادآورشد: شبهات سیاسی جنبه جدید دارد ولی اکثر شبهات از قبل هم وجود داشته است.

استاد پردیس فارابی با اشاره به این مطلب که اگر شبهات و اهداف عربستان را دنبال می‎کردیم شاید نیاز به این همه صرف وقت نبود، بیان کرد: زیرا ممکن است هدف از طرح شبهه، ایجاد تشویق ذهنی مقطعی نیست،بلکه بیشتر به دنبال مشغول کردن و مشوش کردن اذهان باشد.

حجت‎الاسلام والمسلمین سعدی یادآورشد: نواندیشان ناقل فرهنگ غرب هستند و سعی دارند با همان روش غربی سنن و مدارک ما را بررسی کنند و جوانان را از ما بگیرند؛ ممکن است وقت زیادی برای رفع شبهات صرف شود ولی بهترین کار این است که بفهمیم هدف ما از طرح شبهه چیست و به دنبال دشمن اصلی و هدف اصلی باشیم.

وی افزود: هر پیام شبه استدلالی که در آن، باورها و بنیادهای اعتقادی یا تعالیم عملی دین و حقایق، مورد خدشه قرار گیرد و یا منشا خطا و اشتباه در شناخت درست آنها شود.

استاد حوزه با ذکر این مطلب که اهداف اولیه طرح شبه شامل تخریب ذهنی و سلطه فرهنگی است، بیان کرد: امروزه دنیا تحت هجمه سلطه آمریکایی هستیم؛ ترامپ بیان می‎کند که ما به دنبال براندازی نظام نیستیم ولی باید این سوال مطرح شود که وی به دنبال براندازی کدام نظام نیست؟ ترامپ با این جنگ اقتصادی به دنبال تشویش در جامعه ایران است و به همین دلیل سعی می‎کند نارضایتی را به تغییر رفتار یا خود نظام مبدل کنند.

وی افزود: در بیان مسایل دو رویکرد تخریبی و منتقدانه وجود دارد؛ در رویکرد تخریبی، مواردی چون معطل کردن قدرت تفکر و تصمیم گیری صحیح مردم، هدف قراردادن فرد بیش از گفتمان و طرز تفکر، نادیده گرفتن نقاط ضعف، خدمت به دشمنف غفلت از تمایز اصول و فروع و عدم رعایت اخلاق وجود دارد.

استاد حوزه با ذکر این مطلب که طرح شبهه ممکن است اهداف ثانوی داشته باشد، گفت: این اهداف ثانویه شامل رسیدن به جواب شبهه و شناخت عکس العمل شنونده است؛ عوامل و زمینه‎های پیدایش شبهه نیز شامل جهل و مشکلات شناختی، هواپرستی، سستی ایمان، شخصیت محوری به جای حقیقت محوری، عدم تبعیت از رهبران شایسته، تحزب و تعصب و فرقه گرایی، بی‎اعتمادی و تاثیرات خارجی است.

وی  در ادامه با اشاره به این مطلب که سالها است که روی تضعیف جایگاه روحانیت کار می‎شود، بیان کرد: قطعا فعالیت‎هایی انجام شده که باعث این بی‎اعتمادی شد؛ می‎شود با جنگ‎افزارهای ترامپ جنگید و پیروز شد ولی زمانی که علیه نظام و روحانیت بی اعتمادی حاکم شد، دیگر مقاومتی صورت نخواهد گرفت.

حجت‎الاسلام والمسلمین سعدی در ادامه به تاثیرگذاری در تشدید نفوذ شبهه یادآورشد: کمبود تحقیقات، ضعف علمی مخاطب، اصرار بر نظریه مخاطب و ضعف شخصیت از عوامل مهم تاثیرگذار در تشدید نفوذ شبهه است؛ هنور موسسه‎ای در خصوص شبهه شناسی و سیر شبهه وجود ندارد؛ باید طراحان و طرح‎های آتی شبهه را شناسایی و عرضه کنیم.

وی افزود: باید مرکزی داشته باشیم که شبهات آینده را ویژه دانشجویان را شناسایی کنیم و از همین امروز داروی آن را تولید کنید و پیش از آنکه شبهه‌ای وارد شود، دانشجویان را واکسینه کنیم.

استاد دانشگاه پردیس فارابی دانشگاه تهران عنوان کرد: آیا طراحان رواج زرتشتی‎گری به رزتشت اعتقاد دارند؟ قطعا چنین نیست بلکه آنها می‎خواهند علیه باورهای ذهنی قالب در کشور نماد سازی کنند.

وی افزود: منبع شناسی شبهه به دو بخش درون فردی و برون فردی تقسیم می‌شود؛ در بخش درون فردی عناصری چون قیم نادرست، مقدمات نادرست، تطبیق نادرست و نتیجه‎گیری نادرست وجود دارد.

استاد حوزه یادآورشد: برخی از طراحان شبهه، می‎گویند من قصد طرح شبهه ندارم بلکه سوال می‎پرسم؛ او در این گونه طرح شبهه بیان می‎کند که قضاوت نکردم ولی دقیقا کار او قضاوت بوده است؛ گاهی اوقات طرح شبهه خبری و گاهی تعجبی انجام می‎شود.

این نویسنده و پژوهشگر حوزوی بیان کرد: برخی شبهات دارای آثار کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت باشد؛ ،همچنین از حیث استمرار نیز این شبهه می‎تواند دائمی و پایان ناپذیر و یا موقت و پایان پذیر باشد.

وی گفت: روش‎های القای شبهه شامل 90 روش است؛ ارایه فرضیه‎های علمی و تئوری‎های علمی محض به خصوص در حوزه مباحث قرآنی، جعل نصوص، روش نقد و اصلاح، استفاده از مغالطه و تحریف از جمله این روش‎ها است؛ ارایه گزارش‎های توصیفی نادرست یا متعدد و مختلف برای ایجاد سردرگمی و تردید، ارایه تحلیل‎ها و تعبیرهای غرض آلود و جهت دار و یک سویه، استافده از کتاب‎ها و روایت ضعیف برای معرف طرف مقابل، بزرگ‎نمایی، تخریب مفاهیم، سیاه‎نمایی، مستندسازی‎های دروغ و... از جمله این روش‎ها است.

حجت‎الاسلام والمسلمین سعدی بیان کرد: درخواست برهان و دلیل، استدلالهای سست و فاسد، استفاده ابزاری از مقدسات، مظلوم نمایی و تحریک احساسات دیگران، استفاده ابزاری از چهره‎های مقبول، درخواست شبهه انگیز، عنوان گذاری و برچسب‎زنی، واژه‎های همسنخ، انتخاب عکس، انخاب تیتر، صورت و صحنه گزارش،  متهم کردن، آهنگ و ضرب آهنگ گزارش، منحصر کردن مفهوم در مصداق، شبهه خبر، پیام خبر، رد مدعا یا رد دلیل، اثبات مدعا یا اثبات دلیل، تقدیس مفهوم و تخریب مصداق و... از جمله روش‎های القای شبهه است.

وی گفت: مساله پاسخ به شبهه نیز بسیار مهم است؛ در پاسخ به شبهه باید به تحلیل شبهه، جامعه‎شناسی شبهه، مخاطب‎شناسی، مهارت مناظره و آشنایی با روان‎شناسی و شواخت عکس‎العمل مناسب از جمله بپردازیم.

انتهای پیام