سه‌شنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۰ | Jun 15, 2021
شهادت حضرت زهرا(س)

حوزه/ زمان شهادت و وفات حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ همانند مکان دفن ایشان از مجهولات تاریخی است که نشانه اوج مظلومیت حضرت است.

به گزارش خبرگزاری حوزه، زمان شهادت و وفات حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ همانند مکان دفن ایشان از مجهولات تاریخی است که نشانه اوج مظلومیت حضرت است.

عواملی چند ممکن است منشأ این اختلاف باشد؛ از جمله:

   

۱. نقل حوادث تاریخی در آن دوران همانند امروز نبوده که به صورت نوشته و کتاب در آید و به نسل های بعدی منتقل شود، بلکه انتقال رویدادهای تاریخی به طور عمده شفاهی بود و از خاطر و ذهن افرادی به اذهان دیگران منتقل می شد. کسی نمی تواند ادعا کند که همه این ناقلان از اشتباه مصون بودند.

    

۲. از سوی دیگر در آن روزها مسلمانان سرگرم جنگ بودند، در چنین شرایطی کمتر دغدغه داشتند که حوادث تاریخی را به طور دقیق ثبت نمایند. [۱]

    

۳. اختلاف و دسته بندی های سیاسی که پس از رحلت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پدید آمد و کسانی که روی کار آمدند و قدرت را در دست گرفتند، تا آن جا که توان داشتند، تاریخ حادثه ها را دست کاری کرده اند. [۲]

پراکندگی گفتار تاریخ نگاران در این موضوع گواهی روشن بر تحریف عمدی آنان در تاریخ شهادت حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ است.

در رابطه با زمان وفات و شهادت حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ روایات متفاوتی نقل شده است که برخی از این روایات بی سند و مرفوع است و در نتیجه از اعتبار کافی برخوردار نمی باشند و برخی روایات نیز مدت زندگی حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ را پس از رحلت پدر گرامی اش دو یا شش و یا هشت ماه بیان کرده اند، چون این دسته از روایات نیز سند درستی ندارند و یا از امام معصوم نقل نشده اند نمی تواند معتبر و قابل توجه باشند.

   

بعضی از احادیث گویای این است که حضرت پس از رحلت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ سه ماه یا یکصد روز در قید حیات بود. [۳] این گونه احادیث را ممکن است با حدیث مشهور طبری که شهادت حضرت را سوم جمادی الثانیه می داند. [۴] بدین طریق جمع کرد که سه ماه پنج روز کمتر از سوم جمادی الثانیه یعنی نود و پنج روز است و یکصد روز، پنج روز بیشتر از نود و پنج روز می شود و تفاوت چند روز قابل توجه نیست، مرحوم علامه مجلسی نیز به این مطلب اشاره دارد. [۵]

در نتیجه تنها روایاتی که قابل تأمّل است؛ روایات هفتاد و پنج روز و سوم جمادی الثانیه یعنی نود و پنج روز است. روایت هفتاد و پنج روز به دو طریق ـ ابو عبیده خدا و هشام بن سالم [۶] ـ از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است و روایت سوم جمادی الثانیه یعنی نود و پنج روز در روایت ابو بصیر، نیز از امام صادق ـ علیه السلام ـ تصریح شده است. این دو تعبیر با توجه به قول مشهور شیعه درباره رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در بیست و هشتم ماه صفر با هم تعارض دارد، چون که هفتاد و پنج روز پس از رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ موافق با سیزدهم جمادی الاولی می شود، نه سوم جمادی الثانیه.

    

همان گونه که در سؤال بدان اشاره شده است، ممکن است دلیل اختلاف در این دو دسته از روایات صحیحه رایج نبودن نقطه گذاری بر کلمات در زمان صدور روایات باشد.

توجه به شباهت «خمسه و سبعون» با «خمسة تسعون» مؤید این معناست. به عنوان مثال در کتاب کافی در مورد زمان شهادت حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ چنین آمده است: «و توفیت و لهاثمان عشرة سنه و خمسة و سبعون یوما».[۷] همان گونه که در این روایت دیده می شود شباهت «خمسة و سبعون» به «خمسة تسعون» خیلی نزدیک است و اشتباه نسّاخ، تاریخ نویسان یا راویان حدیث می تواند موجب پدید آمدن دو تاریخ متفاوت در رابطه با روز شهادت حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ باشد.

    

پی نوشت ها:

[۱]. شهیدی، سید جعفر، زندگانی فاطمه زهرا (س)، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهل و ششم، ۱۳۸۷ش، ص۱۵۵.

[۲]. همان، ص۱۵۵.

[۳]. مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت، موسسه الوفاء، ۱۴۰۴ق، ج۴۳، ص۲۱۳.

[۴]. محمد بن جریر طبری، دلائل الامامه، نجف، ۱۳۸۳ش، ص۴۳.

[۵]. مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، همان، ج۴۳، ص۲۱۵ و ۲۱۶.

[۶]. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش، ج۱، ص۴۵۷.

[۷]. همان، ج۱، ص۴۵۷؛ مجلسی، همان، ج۴۳، ص۷.

   

اندیشه قم

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 6 =
google-site-verification=0iLoQV4C04yTFqMIugB47gzW8uc7-poVtQKrLZbxcw8