خبرگزاری حوزه / با فرارسیدن سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن، ضرورت بازخوانی تمدنی انقلاب نمایانتر از همیشه است. انقلابی که نه در سال ۱۳۵۷ به پایان رسید و نه در چارچوبهای محدود سیاسی و جغرافیایی محصور شد، بلکه نقطه عطف تحولات تمدنی جهان و قطب فعال تمدن اسلامی در عصر فروپاشی تمدن بزککرده غرب است. در شرایطی که نه شرقی نه غربی شعار ملت ایران در آغاز انقلاب بود[۱]، امروز نیز همان شعار به صورت راهبردی و تمدنی در برابر هجوم همهجانبه نظام سلطه شرق و غرب قرار گرفته است.
تحولات اخیر، از جنگ دوازدهروزه تا فتنه دیماه و بحرانهای اخلاقی حیرتانگیز در جهان غرب، نیازمند تبیین مجدد جایگاه تمدنی و فرازمانی انقلاب اسلامی در پیچ تاریخی جهان است. انقلاب اسلامی با پیشرانه تمدنی خود، گفتمان جهانشمولی را رقم زد که امواج آن از مرزهای مذهبی و ملی فراتر رفت و به الگویی جهانی برای معنویت و عدالت تبدیل شد. امروز، نقش رهبری الهی و مردممحوری، به عنوان راهکار عبور کشور از چالشهای آینده برجسته است. و هر بحران، دریچهای برای بازتعریف مأموریت تاریخی ایران در پیشبرد تمدن نجاتبخش اسلام بوده است.
انقلاب اسلامی ایران در دهههای گذشته، نه تنها عامل محوری تحول در داخل کشور، بلکه نقطه آغاز مقاومت اسلامی و بیداری جهانی شده؛ تحرک عمومی مردم ایران، به تعبیر رهبر انقلاب[۲]، مرحله نخست انقلاب را به دوره استمرار، نوآوری و شتابدهی تمدنی سوق داده است. در این میان، پروندههای تکاندهندهای اخیر همچون جنایات رژیم صهیونی در غزه و «جزیره فساد»، که تنها پرده از فساد و تباهی نظام سلطه غربی برداشته، بهروشنی مهر بطلان بر اخلاقمداری و حقوق بشر ادعایی تمدن غرب زده است[۳]. در کنار آن، فاجعههای تربیتی و هویتی در غرب و شرق، انقلاب اسلامی را به تنها چراغِ معنویّت، اخلاق و انسانیت زنده در عصر حاضر بدل ساخته است.
انقلاب اسلامی، برخلاف بسیاری از انقلابها، نه از آرمانهای خود عدول کرد و نه دچار انفعال ساختاری شد؛ بلکه با شجاعت، گامهای بلند تمدنی خود را ادامه داد. تحولات اخیر نیز نشان میدهد دشمنان نمیتوانند هویت فرهنگی مردم ایران را از کار بیندازند و بارها با مقاومت فرهنگی و واکنش دفاعی نسل جوان انقلاب مواجه شدهاند. بیداری اسلامی، تأیید روند تکاملی انقلاب است که هر روز ابعاد جدیدی از نفوذ و جاذبهاش در جهان نمایان میشود.
- انقلاب اسلامی؛ از نه شرقی نه غربی تا قطب تمدنی جهان
با نگاهی ژرف به شعار اصیل انقلاب اسلامی، «نه شرقی نه غربی، جمهوری اسلامی»، درمییابیم که این شعار نه فقط رَد سلطه سیاسی، بلکه اعلام جدایی راهبردی تمدن اسلامی از قطبهای مادی و بیهویت شرق و غرب بود. امام خمینی (ره) در همان سالهای آغازین فرمود: «ما نه غرب را قبول داریم، نه شرق را قبول داریم. اسلام را قبول داریم.» [۴] راهبرد نه شرقی نه غربی، فراتر از استقلال سیاسی، نشانه خودباوری و اعتماد به ظرفیتهای داخلی بود؛ نقطهای که اعتلای تمدنی را ممکن ساخت. شعار بنیادی، زمین بازی انقلاب را از رقابتهای اسیر شرق و غرب خارج و به میدان ایدهها، اخلاق و مردممحوری منتقل کرد. مرور تاریخ معاصر نشان میدهد هر کجا مردم محور تصمیم و اراده بودند، انقلاب از چالشها سربلند بیرون آمده و روند تمدنسازی سرعت گرفته است. این رویکرد، انقلاب اسلامی را از ابتدای راه در جایگاهی تمدنی و مستقل قرار داد تا امروز که در جنگ ترکیبی و تهاجم هویتی، همین استقلال و مردممحوری عامل بقای انقلاب شده است.
- استمرار انقلاب؛ بیداری جهانی و زمینهسازی تمدن مهدوی
انقلاب اسلامی ایران صرفاً رویدادی در سال ۱۳۵۷ نبود؛ بلکه به تعبیر رهبر انقلاب: «انقلاب هنوز ادامه دارد و این حرکت عمومی مردم ایران، موتور پیشران تحول تمدنی است.» [۵] استمرار انقلاب یک واقعیت تاریخی است؛ تجربهکرده که بسط آرمانهای انقلاب نیازمند سازوکارهای متحولکننده فرهنگی و اجتماعی بوده است.
نقش الهامبخش ایران در جهان امروز، نماد پویایی اجتماعی است که به جای وابستگی، دیگران را در مسیر استقلال و آزادی قرار داده. پیوستگی معنوی انقلاب با جوانان منطقه، الهامبخش حرکتهای ضد سلطه و پایهگذار مقاومت پایدار شده است. تجدید حیات معنوی، مقاومت اسلامی، و بیداری جهانی ثمرات این استمرار هستند؛ بهگونهای که بسیاری از جنبشهای ضد سلطه، الهام خود را از ایران میگیرند. بیشک استمرار انقلاب اسلامی نه تنها به تقویت روح مقاومت و بیداری جهانی منجر شده، بلکه مهمترین رسالت تاریخی خود را در «زمینهسازی برای تحقق تمدن نوین اسلامی و ظهور دولت کریمه مهدوی» یافته است.
رهبر انقلاب بارها تصریح فرمودهاند: «ما انقلاب کردیم تا این حرکت بزرگ مردمی در جمهوری اسلامی زمینهساز ظهور حضرت ولیعصر (عج) و تحقق تمدن نوین اسلامی شود.» [۶] در این مسیر، هر گام انقلاب به مثابه سنگ بنایی برای معماری تمدنی جامعهای پویا، عدالتگستر، اخلاقمحور و خداجوی قرار گرفته است تا ملت ایران و جوانانش، پرچمداران تمدن زمینهساز و تحقق وعده عدل جهانی باشند و همه قیامها، بیداری ها و جنبشهای حقطلبانه به قله امید و آینده موعود متصل گردد.
- بحران اخلاقی، فرهنگی و افول تمدن غرب
آشکار شدن «جزیره فساد» و ابعاد پرونده اپستین، که به انواع جنایات کودکآزاری، قربانی انسان برای شیطان و فساد سیستماتیک سیاستمداران غربی انجامید، نمایانگر اوج انحطاط تمدنی غرب است.
رهبر انقلاب اخیراً در بیانات خود فرمودند: «تمدن غرب یک تمدن بزکشده است؛ مثل کشتی تایتانیک که همه سراپایش بزک شده بود، ولی آخر غرق شد؛ این تمدن نیز عاقبتش این خواهد بود.» [۷] نمونههایی مانند اپستین صرفاً یک پرونده کلان فساد اخلاقی و سیاسی نیست؛ بلکه نماد شکست تمدن غربی در بازسازی اخلاق و عدالت انسانی است. اگرچه غرب با ابزار رسانهای و زیباسازی ظاهری تمدن خود را بزک میکند، واقعیتهای تلخ پشت پرده نشان از بحرانهای عمیق دارند.
شکست تمدنی غرب در حوزه تربیت و اخلاق، نقطه ضعف اصلی راهبرد سلطه آنان است که در نهایت آن را دچار فروپاشی خواهد کرد. این تعبیر عمیق، نه تنها واقعیت فروپاشی تمدن غرب بلکه هشدار جدی درباره سرنوشت دیگر تمدنهای بیهویت و بیمعنا را بیان میدارد.
- چراغ معنویت، اخلاق و پیشرفت؛ نقش مردم و جوانان
انقلاب اسلامی ایران علیرغم جنگ هشت ساله، تحریمهای شدید، فشارهای همه جانبه اقتصادی و دهها کودتا و فتنه، توانست شتاب پیشرفتهای شگفتآور را رقم زند که حتی دشمنان نیز به آن اذعان دارند[۸]. رهبر انقلاب گفتهاند: «حرکت کشور به سوی قلههای عالی پیشرفت به سرعت در جریان است» ؛ «ما به قله نزدیک شدهایم. این یک شعار نیست؛ واقعیت است که حتی دشمن هم اعتراف میکند.» [۹] دستاوردهای مقاومت مردم ایران، نه فقط در عرصههای اقتصادی و علمی، بلکه در تربیت نسل جوان و هویتسازی فرهنگی بینظیر بوده است.
نوجوانان امروز، وارثان جهاد روایت و تبیین تمدنی هستند؛ نسلی که باید به آزمونهای سخت مقابله با فتنههای نرم دشمن پاسخ دهند. رسانهها و فضای مجازی، دیگر ابزار تشریفاتی نیستند؛ بلکه جبهه اصلی جنگ هیبریدی شدهاند و نوجوانان و فعالان رسانه، افسران این میدان هستند. در این مسیر، مردم و نوجوانان ایران، هویت تمدنی انقلاب را در مقابل نظام سلطه تثبیت کردند و به محرک اصلی جهاد روایت بدل شدند. اهمیت رسانهها و جهاد تبیین نیز به نقشی کلیدی در جنگ شناختی امروز تبدیل شده است [۱۰].
- تطبیق تمدنی ایران و غرب؛ ایران مستقل در برابر نظام سلطه
مقایسه وضع امروز ایران با دوران پهلوی، نشاندهنده دستاوردهای فرهنگی، اقتصادی، علمی و اخلاقی انقلاب است، و نقش مردممحوری و استقلال از نظام سلطه، جایگاه ایران را به قطب تمدن اسلامی ارتقا داده است.
فرمایش حضرت امام خمینی در این خصوص: «این نهضت ادامه دارد تا سلطهگران و سلطهپذیران از روی زمین محو شوند.» [۱۱] تمایز تمدنی ایران با مسیر غرب صرفاً در ظاهر نیست؛ بلکه در سرمایه اخلاقی، مقاومت فرهنگی و قدرت مردممحوری ریشه دارد. مقایسه ایران پس از انقلاب با جهان سلطهگر غرب، نشان میدهد که پیشرانهای تمدن، نه ثروت و تکنولوژی، بلکه معنویت و مردممحوری است. دشمنان انقلاب اسلامی حتی با ابزارهای پیشرفته خود نتوانستهاند چراغ هویت ایرانی را خاموش کنند؛ همین اصل، راز بقای انقلاب است. تحولات اخیر نیز نشان میدهد که تهدیدها و فشارها برای این است که دشمنان فهمیدهاند انقلاب اسلامی محور شتاب دهنده فرهنگی و تمدنی جهان اسلام و بسیاری کشورهای مستقل شده است [۱۲].
- راهبرد تمدنی و مأموریت نسل نو در جنگ ترکیبی
رهبر انقلاب در بیانیه گام دوم به نقش اساسی مردممحوری، مقاومت همهجانبه، و شتاب پیشرفت اشاره کردند و فرمودند: «حرکت عمومی باید ادامه دار باشد و نسل جدید راهبران این مسیر تمدنی هستند.» [۱۳] گام دوم انقلاب، تجلی جریان نوآور و مبتکرانهای است که از نسل جوان آغاز شده و به افق تمدن اسلامی ختم خواهد شد. مأموریت اصلی نسل نو، پیوند روایت تاریخی با تبیین آینده است؛ مقابله با جنگ ترکیبی نیازمند بصیرت، دانش و اراده انقلابی دارد. هر جوان ایرانی، در شرایط جنگ ترکیبی، به منزله نگین نقشآفرین تمدن اسلامی است که باید جهاد رسانهای و فرهنگی را جدی بگیرد. مأموریت فرهنگی، اجتماعی و رسانهای امروز، تبیین دقیق این راهبرد به نسل نو و فعالان حوزههای مرتبط است تا در برابر جنگ نرم و ترکیبی دشمن، سپر تمدنی و فرهنگی جامعه باشند.
- جمعبندی
امروز انقلاب اسلامی ایران، محور شتابدهنده تحول تمدنی جهان اسلام و بلکه جهان بشریت است؛ قطب فعال در عصری که تمدن بزک شده غرب هر روز با افول اخلاقی، فرهنگی و معنوی دست به گریبان است. استقلال واقعی، مردممحوری راستین، مقاومت در برابر سلطه، و پیشرفتهای همه جانبه، دستاوردهای اصلی این حرکت تمدنی است که حتی دشمنان نیز به آن اذعان دارند.
استمرار مسیر انقلاب، زمینهساز بیداری جهانی، مقاومت اسلامی و ظهور تمدن مهدوی خواهد بود. مسئولیت اصلی دلسوزان تمدن اسلامی امروز، تبیین نقاط قوت و انتقال تجربیات موفق انقلاب به نسلهای جدید و کشورهای منطقه است. بازخوانی دستاوردهای انقلاب، نه جشن یادگارهای گذشته، بلکه نقشه راه آینده است؛ باید راهبردهای تمدنی با توجه به اقتضائات عصر جدید بازنگری شود. استمرار انقلاب اسلامی، سمبل امید برای ملتها و الگوی مقاومت جهانی است؛ هر ایرانی باید خود را مسئول تحقق این مسیر تمدنی بداند.
در این مسیر، جهاد روایت، نقشآفرینی مردم به ویژه جوانان، و توجه عملی فعالان فرهنگی و رسانهای به فرمایشات رهبر انقلاب، ضامن پیروزی بر فتنههای نوظهور، بحرانهای جهانی و حرکت به سوی قلههای پیشرفت و آزادی از سلطه شده است.
پیام روشن این نوشتار این است که انقلاب اسلامی ایران محور بیداری تمدنی و چراغ معنویت و اصالت اخلاقی جهان آینده است؛ و ایران باید با تکیه بر اصول مردمداری و جهاد روایت انسانی و اسلامی، این مسیر را با سرعت و امید و مقاومت همهجانبه تا تحقق جهانتمدن مهدوی (عج) ادامه دهد.
منابع و ارجاعات:
[۱]: امام خمینی، صحیفه نور، جلد ۲۰، صفحه ۲۲۹
[۲]: رهبر انقلاب، بیانیه گام دوم انقلاب، بهمن ۱۳۹۷
[۳]: افشای پرونده اپستین؛ گزارش نیویورک تایمز،
[۴]: امام خمینی، صحیفه نور، جلد ۱۹، صفحه ۲۴۵
[۵]: مقام معظم رهبری، سخنرانی جشن مبعث ۱۴۰۳؛
[۶]: بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم، ۲۲ بهمن ۱۴۰۱
[۷]: مقام معظم رهبری، سخنرانی مبعث ۱۴۰۳
[۸]:مقام معظم رهبری، بیانات ۱۴۰۳
[۹]: مقام معظم رهبری، سخنرانی ۱۴۰۳
[۱۰]: مقام معظم رهبری، بیانات درباره جهاد تبیین و نقش رسانهها
[۱۱]: امام خمینی، صحیفه نور، جلد ۲۱، صفحه ۲۱۰
[۱۲]: تحلیل تحولات دیماه و فتنه آمریکایی؛ نشریه مسیر، شماره ۱۸۱
[۱۳]: رهبر انقلاب، بیانیه گام دوم انقلاب، بخش حرکت عمومی و مردممحوری
محمدباقر مشکاتی
نظر شما