به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین سید یدالله یزدان پناه در مراسم رونمایی از سایت و کتابهای مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی که در سالن همایشهای موسسه امام خمینی(ره) برگزار شد، با تأکید بر لزوم وجود معنویت و عرفان در حوزه علمیه گفت: حوزه علمیه بدون معنویت و عرفان، حوزه نیست.
وی در ادامه با بیان اینکه حوزه علمیه باید مدعی حقایق معنوی و آموزههای الهی باشد، تصریح کرد: حوزه جایی است که باید به تبیین حقایق معنوی، خدا، پیامبر اکرم(ص) و دفاع از ولایت پرداخته و در این مسیر گام بردارد. در حقیقت، حوزه بدون این معارف، حوزه نخواهد بود.
تفاوت جوهری حوزه با سایر مراکز علمی در ابعاد تربیتی و عرفانی
حجتالاسلام والمسلمین یزدان پناه با اشاره به تفاوتهای جوهری حوزههای علمیه با دیگر مراکز علمی، افزود: حوزههای علمیه به معنای واقعی باید محیطی باشند که در آن تربیت معنوی و عرفانی در کنار تحصیل علم صورت گیرد. در برخی مراکز علمی ممکن است فلسفه و عرفان تدریس شود، اما این موضوعات از بُعد معنوی و عرفانی برایشان اهمیت نداشته باشد؛ اما در حوزه علمیه اینطور نیست. هرگاه واژه "حوزه" به کار برده میشود، یعنی این مجموعه باید همواره بر مبنای آموزههای الهی و تحت نظر ولایت عمل کند.
حوزه علمیه همیشه مرکز ثقل معارف الهی بوده است
وی در ادامه با اشاره به اهمیت جایگاه معنوی در حوزههای علمیه، خاطرنشان کرد: هرگاه معارف و معنویت در حوزه علمیه حضور داشته است، همواره تأثیرات مثبت خود را نشان داده است. حتی در زمانی که مرحوم قاضی در گوشهای از حوزه فعالیت میکرد، آنجا به عنوان مرکز ثقل یک سری از اسرار معنوی شناخته میشد.
اختلافات علمی حوزه نشانه رشد و بالندگی است
حجتالاسلام والمسلمین یزدانپناه با اشاره به جایگاه علمی و فلسفی حوزههای علمیه اظهار داشت: حوزههای علمیه قرار نیست تنها در یک فضای اندیشهای محدود بمانند. اختلافات علمی و فکری میان اندیشمندان حوزه، نه تنها ضعف نیست، بلکه نشانهای از رشد و بالندگی این مراکز علمی است.
ضرورت مقابله با عرفانهای کاذب و نوظهور
وی همچنین به چالشهای جدید در زمینه عرفان و معنویت اشاره کرد و افزود: امروزه با عرفانهای کاذب و نوظهور روبرو هستیم که از سوی کشورهای دیگر منتشر میشود. در برابر این جریانها، سکوت کردن برای ما غیرقابل قبول است.
اهمیت اندیشههای عرفانی و فلسفی در تاریخ اسلام
حجتالاسلام والمسلمین یزدانپناه در ادامه به اهمیت اندیشههای عرفانی و فلسفی در تاریخ اسلام اشاره کرد و گفت: ابنسینا در زمینه علوم معقول، جایگاه بینظیری دارد. او به وضوح بیان میکند که راه کمال و سعادت، راهی است که عرفا طی کردهاند. ابنسینا در این آثار نه تنها به فلسفه بلکه به عرفان نیز پرداخته و اصطلاحات عرفانی را در نوشتههای خود به کار برده است.
وی افزود: شیخ اشراق، دیگر فیلسوف بزرگ اسلامی با وضوح بیشتری به عرفان پرداخته و آثار او تنها با درک عمیق از حقایق عرفانی قابل فهم است. شیخ اشراق همچنین با استفاده از اصطلاحات خاص خود، بنیانگذار دیدگاههای جدید در این حوزه بود.
حجتالاسلام والمسلمین یزدانپناه در ادامه به جایگاه فلسفه اسلامی و عرفان در آثار ملاصدرا اشاره کرد و گفت: ملاصدرا با تصریح بر اینکه فلسفه را با عرفان تکمیل کرده است، نقشی برجسته در پیوند عرفان نظری و عملی ایفا کرده است. او خود نیز عارفی بزرگ بود و این ویژگی در آثار مختلف او، از جمله در رساله شرح صدر، به وضوح دیده میشود.
اهمیت توجه به عرفان و فلسفه در تبیین مقامات معنوی پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت(ع)
وی در ادامه اظهار داشت: آنچه که در تاریخ فلسفه اسلامی از ابنسینا، شیخ اشراق و ملاصدرا قابل مشاهده است، یک روند تکاملی در گره خوردن فلسفه و عرفان است. ابنسینا آغازگر این روند بود، شیخ اشراق راه میانه را طی کرد و ملاصدرا با ترکیب عرفان عملی و نظری، این دو حوزه را به هم پیوند داد.
حجتالاسلام والمسلمین یزدان پناه با تأکید بر اهمیت توجه به عرفان و فلسفه در تبیین مقامات معنوی پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت(ع) گفت: در بسیاری از مسائل فقهی ممکن است با استناد به یک روایت حکم خاصی داده شود، اما در مقام تبیین و تحلیل جایگاه معنوی و عرفانی این شخصیتها، صدها آیه و روایت به کمک ما میآیند. ما نمیتوانیم در بحث مقامات پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) تنها به فقه و روایات فقهی بسنده کنیم، بلکه باید به عرفان و مباحث معقول نیز توجه ویژه داشته باشیم.
در علوم عقلی نیز باید به صورت عالمانه و دقیق عمل کنیم
وی افزود: برای تحقق تربیت صحیح و پاسخگویی به تشنگی معنوی مردم، لازم است که در این مسیر از روشهای علمی و عقلی استفاده کنیم. در علوم عقلی نیز باید به صورت عالمانه و دقیق عمل کنیم تا بتوانیم در این عرصه به نتایج مطلوب دست یابیم.
حجتالاسلام والمسلمین یزدان پناه با اشاره به جایگاه ویژه فلسفه در جامعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و رهبری امام خمینی(ره) تصریح کرد: به برکت پیروزی انقلاب اسلامی و هدایتهای امام راحل، فلسفه جایگاه ویژهای در جامعه پیدا کرده است. امروز به جرات میتوان گفت که تعداد محققان توانمند در رشته معقول همچنان کم است و نیاز به پژوهشهای بیشتر در این حوزه احساس میشود.
وی همچنین در ادامه به پروژه تدوین دایرهالمعارف اشاره کرد و گفت: زمانی که پیشنهاد تدوین دایرهالمعارف مطرح شد، شاهد بودیم که اساتید برجسته بسیاری در این زمینه فعالیت دارند. اگرچه امکان دعوت از تمامی استادان وجود نداشت، اما تعدادی از اساتید برجسته همچون استاد رمضانی و استاد مهندسی و دیگران به همکاری دعوت شدند و کار در این زمینه آغاز گردید. این پروژه با دقتها و پژوهشهای عالمانه، پس از سالها تدریس و فعالیت علمی در این حوزه، به مرحله نهایی رسید.
دایرةالمعارف علوم معقول، حاصل زحمات محققان و حمایتهای علمی است
حجتالاسلام والمسلمین یزدانپناه در خصوص پیشرفتهای علمی حوزه علمیه گفت: یکی از اقدامات مهم و شیرین در این سالها، برگزاری دورههای تربیت محقق بود که در سه دوره مختلف برگزار شد. این دورهها با حمایتهای بیدریغ آیتالله مصباحیزدی(ره) همراه بود که همواره از این مجموعه پشتیبانی کردند. همچنین، آیتالله فیاضی نیز از دیگر شخصیتهای برجستهای بودند که در این مسیر حمایتهای فراوانی ارائه دادند.
وی افزود: این حمایتها و تلاشهای جمعی سبب شد که تدوین دایرةالمعارف علوم معقول با کیفیت بالایی صورت گیرد و باعث ارتقای سرمایه علمی حوزه در این زمینه شد. نکته قابل توجه در نوشتن این دایرهالمعارف، انضباط شدید علمی بود. تمامی مراحل کار با دقت و توجه خاصی پیش رفت و این مجموعه نتیجه زحمات مستمر محققان توانمند است.
حجتالاسلام والمسلمین یزدانپناه با اشاره به اهمیت تربیت محققان در حوزههای علمیه تصریح کرد: مهمتر از همه، این پروژه موجب تربیت محققان برجستهای شد که به عنوان سرمایههای علمی حوزه در عرصه علوم معقول شناخته میشوند. اگر حوزه علمیه قصد دارد در سطح جهانی تاثیرگذار باشد و به نیازهای معنوی کشور پاسخ دهد، همچنان به محققان توانمند بیشتری نیاز دارد. در شرایط کنونی و با توجه به نیازهای معنوی کشور و فضای جهانی، ممکن است حتی نیاز به تربیت بیش از ده هزار محقق باشد.
این مراسم با حضور جمعی از علما و فرهیختگان در موسسه امام خمینی(ره) برگزار شد و با رونمایی از مجموعهای از کتابها و معرفی سایت مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی همراه بود.
انتهای پیام/
نظر شما