معصومه احمدیان علیآبادی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه عنوان کرد: در فرهنگ اسلامی، واژه جهاد تداعیگر تلاشی سخت و مقدس در راه خدا است. اما امام موسی کاظم علیهالسلام با بیانی شگفتانگیز، مرزهای این مفهوم را توسعه میدهند و میفرمایند: «جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ؛جهاد زن، نیکویی شوهرداری است» البته در بحارالانوار ج ۱۰۰ این حدیث به نقل از امام علی علیهالسلام نیز آمده است.
وی با اشاره به اینکه این حدیث، نگاهی نو به جایگاه زن و ارزش والای کارکردهای به ظاهر ساده او در خانواده دارد، بیان کرد: «حسن تبعّل» فقط یک وظیفه اخلاقی نیست بلکه میتواند نوعی جهاد تأثیرگذار در مسیر ساختن تمدن اسلامی باشد.
استاد حوزه علمیه خواهران گفت: «تَبَعُّل» از ریشه «بَعْل» به معنای همسر و سرپرست خانواده گرفته شده و «حُسن التبعّل» به معنای نیکویی در همسرداری و ایفای شایسته نقش همسری است. تعبیر جهاد برای این عمل، نشاندهنده نگاه اسلام به سختیها و ارزشهای پنهان در این عرصه است.
وی با اشاره به اینکه جهاد، دارای سه رکن اساسی تلاش طاقتفرسا، انگیزه الهی و هدف متعالی است، افزود: شوهرداری خوب نیز دارای همین ارکان است. صبر در برابر خلقوخویهای گوناگون، تدبیر در مدیریت معیشت، محبتورزی در خستگیها و گذشت از خواستههای شخصی برای آرامش خانواده، همگی مصادیق این تلاش طاقتفرسا است که اگر با نیت الهی انجام شود، به مراتب والای جهاد میرسد.
معاون مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلاماللهعلیها بیان کرد: خانواده سلول بنیادین تمدن است که با «حسن تبعّل» زن، نیرومند و بالنده میشود.
وی به تبیین ابعاد بالندگی خانواده پرداخت و گفت: یک جامعه برای تمدنسازی نیازمند اعتماد، همدلی و امنیت روانی است که منشأ این سرمایههای اجتماعی، خانواده است. زنی که با حسن تبعّل خود، فضایی سرشار از عشق و آرامش در خانه ایجاد میکند، در حال تربیت انسانهایی با روان سالم و متعهد است. این انسانها بعدها در صحنه اجتماع، افرادی امین، فداکار و همدل خواهند بود.
احمدیان علیآبادی ادامه داد: تمدنها را انسانهای بزرگ میسازند و پشت هر انسان مؤثر در تاریخ، مادری صبور و همسری فداکار وجود داشته است. «حسن تبعّل» یعنی فراهم کردن محیطی که در آن، همسر با تعامل نیکو تعادل را ایجاد و با حل تعارضها بتواند استعدادهای خود و همسر را شکوفا کند و فرزندان، شخصیتی متعادل و الهی بیابند. این گونه زن با جهاد خود، به طور مستقیم در تولید نیروی انسانی تمدنساز نقش ایفا میکند.
وی اضافه کرد: یک خانواده سالم با محوریت زنِ همراه، همراز و پناه همسر، میتواند به مثابه یک الگو برای سایر خانوادهها عمل کند و به تدریج، سبک زندگی اسلامی_ایرانی را در سطح جامعه گسترش دهد. این گسترش، بستر فرهنگی تمدن نوین اسلامی را فراهم میآورد.
استاد حوزه علمیه خواهران یادآور شد: روانشناسی نوین، بر نقش بنیادین امنیت و دلبستگی در سلامت روان تأکید میکند. نظریه دلبستگی جان بالبی نشان میدهد که کیفیت رابطه اولیه کودک با مادر، الگوی تمام روابط آینده او را شکل میدهد؛ اما این امنیت، تنها برای کودک نیست. مرد نیز در محیط پرتنش زندگی مدرن، نیازمند یک پایگاه امن است تا بتواند با انرژی و انگیزه بیشتری به فعالیتهای اجتماعی بپردازد.
وی تصریح کرد: از منظر روانشناسی دینی حسن تبعّل به همه این نیازها پاسخ میدهد و باعث ایجاد دلبستگی ایمن میشود؛ زیرا زن با رفتارهای محبتآمیز، همدلی و پذیرش بیقیدوشرط، یک دلبستگی ایمن را در خانواده ایجاد میکند. این دلبستگی، اضطراب را کاهش داده و به اعضا جرأت میدهد تا با اعتمادبهنفس بیشتری به استقبال چالشهای بیرونی بروند.
احمدیان علیآبادی ادامه داد: از سوی دیگر احترام و تکریم همسر از سوی زن (که بخشی از حسن تبعّل است)، نیاز اساسی انسان به عزت نفس و ارزشمندی را تأمین میکند. مردی که در خانه قدر میبیند، اقتدارش حفظ میشود، در جامعه نیز با عزت و افتخار ظاهر میشود.
وی اضافه کرد: زندگی مشترک خالی از سختی نیست. آنچه این سختیها را قابل تحمل میکند، معنایی است که از آنها دریافت میشود. زن با نگاه دینی خود، صبر در برابر مشکلات همسر و گذشت از خطاهای او زندگی را نه یک باخت، که عبادتی بزرگ و جهادی در راه خدا معنا میکند. این نگاه، تابآوری روانی همه اعضای خانواده را افزایش میدهد. همانگونه که قرآن در آیه ۲۱ سوره روم میفرماید: «وَجَعَلْنَا بَیْنَهُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً». این مودت و رحمت، نیازهای عمیق روانی انسان را سیراب میکند.
معاون مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلاماللهعلیها بیان کرد: زنی که با حسن تبعّل خود، همسر دانشجوی خود را از دغدغههای معیشتی و مدیریت زندگی رها میکند، در واقع دارد به او فراغت میدهد تا به تحصیل علم بپردازد. وقتی آن طلبه یا دانشجو روزی به جامعه خدمتی ارائه میدهد، زن نیز در ثواب آن شریک است. این مصداق کامل جهاد است؛ تلاشی پنهان اما سرنوشتساز.
وی اضافه کرد: مردی که پس از یک روز کار طاقتفرسا به خانه باز میگردد، اگر با روی گشاده، سخنی محبتآمیز و غذایی گرم از سوی همسرش مواجه شود، تمام خستگیاش تبدیل به انرژی مثبت میشود. این رفتار ساده زن، از او در برابر آسیبهای روانی مانند افسردگی و پرخاشگری محافظت کرده و انگیزه او را برای ادامه تلاش مشروع (که خود نوعی جهاد است) افزایش میدهد همچنین در شرایطی که تنگنای اقتصادی بر خانواده فشار میآورد، زن با مدیریت مصرف، قناعت و روحیهبخشی به همسر و فرزندان، یک جهاد اقتصادی و روانی را رهبری میکند. او با این رفتار، مانع از فروپاشی خانواده در بحرانها میشود و صبر و تدبیر را به نسل بعد منتقل میکند.
احمدیان علیآبادی گفت: بنابراین، حدیث شریف امام کاظم علیهالسلام با تعبیر «جهاد المرأة حسن التبعّل» نگاه ما را به ارزش والای نقشهای به ظاهر ساده زن در خانواده عمق میبخشد. این نگاه، همسرداری را از یک امر شخصی به یک رسالت اجتماعی تمدنی ارتقا میدهد. زن با جهاد خود در حریم خانه، نه فقط آرامش را به اعضای خانواده هدیه میدهد، که سرمایههای عظیم عاطفی و انسانی را برای جامعه تولید میکند. روانشناسی دینی نیز تأیید میکند که این رفتارها، دقیقا پاسخگوی عمیقترین نیازهای روانی انسان و زمینهساز رشد شخصیت سالم و متعالی است. در نهایت، تمدن نوین اسلامی بدون بازتعریف و تجلیل از این جهاد بزرگ زنانه، هرگز به سرمنزل مقصود نخواهد رسید.
انتهای پیام
نظر شما