به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، حجتالاسلام والمسلمین روحالله سعیدی فاضل، رئیس جامعهالمصطفیالعالمیه نمایندگی خراسان، در نشست مجازی مدرسه تابستانه «در مصاف؛ عاشوراشناسی از منظر قائد شهید، امام خامنهای» که به همت پژوهشکده بینالمللی امام رضا(ع) و با حضور اساتید، طلاب و مبلغان جامعهالمصطفی برگزار شد، با تبیین مبانی سیرهپژوهی در منظومه فکری رهبر شهید، تأکید کرد: نگاه ایشان به تاریخ، صرفاً روایت گذشته نیست، بلکه تبدیل عبرتهای تاریخی به تجربههای فعال برای ساخت امروز و آینده جامعه اسلامی است.
تاریخ در منظومه فکری رهبر شهید، ابزار ساخت آینده است
حجتالاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با بیان اینکه یکی از مهمترین اصول سیرهپژوهی در اندیشه رهبر شهید، نگاه کاربردی به تاریخ است، اظهار داشت: در منظومه فکری ایشان، تاریخ تنها برای نقل وقایع یا تحلیل رخدادها مطالعه نمیشود، بلکه هدف اصلی، تبدیل عبرتهای تاریخی به تجربههای زنده و کارآمد برای اداره جامعه اسلامی است.
وی افزود: در این نگاه، تاریخ سه مرحله دارد؛ نخست روایت وقایع، سپس تحلیل آنها و در نهایت عبرتآموزی؛ اما رهبر شهید به همین مرحله نیز بسنده نمیکنند، بلکه عبرتهای تاریخی را به تجربهای فعال برای امروز انقلاب اسلامی تبدیل میکنند.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان تصریح کرد: حادثه عاشورا در اندیشه ایشان نمونه برجسته چنین رویکردی است؛ به گونهای که آموزههای این نهضت همواره در عرصههای مختلف انقلاب اسلامی و هدایت جامعه مورد استفاده قرار گرفته است.
وی دومین اصل سیرهپژوهی در اندیشه رهبر شهید را «نگاه مجموعهای به تاریخ اهلبیت(ع)» دانست و گفت: ایشان معتقدند نباید زندگی هر یک از ائمه اطهار(ع) را جدا از دیگر معصومان تحلیل کرد، بلکه باید مجموعه حیات اهلبیت(ع) را به عنوان یک حرکت واحد و هدفمند مورد مطالعه قرار داد.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل ادامه داد: طرح «انسان ۲۵۰ ساله» دقیقاً بر پایه همین نگاه شکل گرفته است؛ نگاهی که زندگی ائمه اطهار(ع) را یک مسیر واحد با مراحل مختلف میداند و بسیاری از تعارضهای ظاهری میان رفتارهای ائمه(ع) را برطرف میکند.
وی خاطرنشان کرد: بر اساس این مبنا، صلح امام حسن(ع)، قیام امام حسین(ع) و شیوه مبارزاتی سایر ائمه(ع)، همگی اجزای یک راهبرد واحد برای تحقق اهداف الهی به شمار میروند و در تعارض با یکدیگر نیستند.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان با اشاره به برخی اختلاف برداشتها از سیره اهلبیت(ع)، اظهار کرد: رهبر شهید معتقدند بسیاری از این اختلافها ناشی از نگاه مقطعی و جزیرهای به تاریخ است؛ در حالی که اگر سیره اهلبیت(ع) در قالب یک منظومه واحد دیده شود، این تعارضهای ظاهری از میان خواهد رفت.
وی افزود: این نگاه علاوه بر ارائه تحلیل صحیح تاریخی، موجب میشود روش زندگی اهلبیت(ع) به صورت یک الگوی جامع در برابر جامعه اسلامی قرار گیرد و روحیه عزت، مقاومت و مبارزه با ظلم نیز در میان مؤمنان تقویت شود.
رسالت پیامبران، ساخت جامعه دینی و انسانسازی است
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با تشریح نگاه رهبر شهید به سیره پیامبران الهی گفت: بر اساس این دیدگاه، پیامبران تنها برای ابلاغ دین مبعوث نشدهاند، بلکه وظیفه داشتهاند جامعهای بر اساس دین تشکیل دهند و زمینه تحقق عملی آموزههای الهی را فراهم کنند.
وی تأکید کرد: پیامبران دو مسئولیت اساسی بر عهده داشتند؛ نخست تبیین و ابلاغ دین و دوم تحقق آن از طریق تشکیل جامعه دینی و رهبری امت؛ زیرا بدون تشکیل جامعه اسلامی، رسالت پیامبران کامل نخواهد شد.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان با اشاره به کتاب «همرزمان حسین(ع)» به عنوان یکی از مهمترین آثار رهبر شهید در حوزه سیرهپژوهی، اظهار داشت: در این اثر، وظایف ائمه اطهار(ع) ادامه همان رسالت پیامبران معرفی شده است.
وی گفت: از نگاه رهبر شهید، ائمه(ع) نیز دو وظیفه اصلی بر عهده داشتند؛ نخست تبیین صحیح دین و پاسخگویی به نیازهای جامعه و دوم تلاش برای تحقق عملی دین از طریق رهبری جامعه اسلامی.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با بیان اینکه تحقق جامعه دینی نیازمند حضور مردم است، تصریح کرد: امام وظیفه دارد برای تحقق ولایت الهی در جامعه تلاش کند و مردم را به مشارکت در این مسیر دعوت کند؛ هرچند اگر مردم همراهی نکنند، مسئولیت امام ساقط نمیشود و آن حضرت همچنان مسیر هدایت و مبارزه را ادامه میدهد.
وی افزود: همه مبارزات ائمه اطهار(ع) در همین چارچوب قابل تحلیل است و تفاوت شیوههای مبارزه آنان نیز ناشی از تفاوت شرایط تاریخی بوده است.
مبارزه، راهبرد مشترک همه ائمه اطهار(ع) بود
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان در پایان تأکید کرد: از منظر رهبر شهید، مبارزه محور مشترک زندگی همه ائمه اطهار(ع) است؛ اگرچه شکل این مبارزه در دورههای مختلف تفاوت داشته است.
وی خاطرنشان کرد: قیام عاشورا، صلح امام حسن(ع)، مجاهدتهای فرهنگی امام سجاد(ع) و دیگر ائمه(ع)، همگی اجزای یک راهبرد واحد برای حفظ دین، مقابله با انحراف و تحقق جامعه اسلامی به شمار میروند و باید در چارچوب همان منظومه واحد تحلیل شوند.
مبارزه سیاسی برای تحقق دین، راهبرد مشترک همه ائمه(ع) بود
حجتالاسلام والمسلمین روحالله سعیدی فاضل در ادامه سخنان خود با تأکید بر اینکه در منظومه فکری رهبر شهید، مبارزه ائمه اطهار(ع) صرفاً برای تبیین معارف دینی نبود، اظهار داشت: از نگاه ایشان، هدف اصلی اهلبیت(ع) تحقق کامل دین از طریق تشکیل جامعه اسلامی و بازگرداندن جایگاه حقیقی امامت و ولایت به متن جامعه بود.
وی افزود: رهبر شهید در آثاری همچون طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، همرزمان حسین(ع)، انسان ۲۵۰ ساله و دیگر بیانات خود، تصریح میکنند که همه ائمه اطهار(ع) مبارزهای مستمر و هدفمند برای تحقق دین داشتند؛ مبارزهای که ماهیتی سیاسی، تمدنی و ضدسلطه داشت.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان با اشاره به تحلیل رهبر شهید از سیره اهلبیت(ع) گفت: اگر ائمه(ع) تنها به بیان احکام و تعلیم معارف دینی اکتفا میکردند، حکومتهای وقت ضرورتی برای مقابله شدید با آنان نداشتند؛ اما چون آنان در پی احیای امامت، رهبری جامعه اسلامی و تحقق حکومت دینی بودند، همواره زیر شدیدترین فشارها قرار گرفتند و به شهادت رسیدند.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، عنصر مبارزه برای تحقق جامعه اسلامی، یکی از ارکان ثابت سیره همه ائمه اطهار(ع) است؛ هرچند شیوه این مبارزه متناسب با شرایط هر عصر تغییر میکرد.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با اشاره به نظریه «انسان ۲۵۰ ساله» اظهار داشت: رهبر شهید حرکت تاریخی اهلبیت(ع) را در چهار مرحله تحلیل میکنند؛ مرحله نخست، دوران صبر و مبارزه پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) است که امیرالمؤمنین(ع) با وجود عدم تشکیل حکومت، از تلاش برای احیای ولایت دست نکشیدند.
وی ادامه داد: مرحله دوم، تشکیل حکومت اسلامی در دوران امیرالمؤمنین(ع) و بخشی از دوران امام حسن مجتبی(ع) است؛ مرحله سوم، ایجاد تشکیلات پنهانی برای قیام توسط امام حسن(ع) و امام حسین(ع) است که در نهضت عاشورا به اوج رسید و مرحله چهارم نیز از عصر امام سجاد(ع) تا امام حسن عسکری(ع) ادامه یافت؛ دورهای که مبارزه تشکیلاتی، فرهنگی و سیاسی برای گسترش اسلام ناب و حفظ جریان امامت دنبال شد.
وی با تبیین یکی دیگر از مبانی رهبر شهید در تحلیل تاریخ اسلام گفت: بر اساس این نگاه، زندگی پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) در دو مقطع «دوره نهضت» و «دوره نظام» قابل بررسی است.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان افزود: دوره نهضت، زمانی است که حکومت در اختیار اهلبیت(ع) نیست و آنان برای تحقق ولایت و تشکیل جامعه اسلامی مبارزه میکنند؛ اما دوره نظام، زمانی است که حکومت اسلامی شکل گرفته و امام مسئول اداره جامعه است؛ همانند دوران حکومت پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و بخشی از دوران امام حسن مجتبی(ع).
وی خاطرنشان کرد: از صلح امام حسن(ع) تاکنون، امت اسلامی در دوره نهضت قرار دارد و نهضت عاشورا نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ نهضتی که هدف آن تحقق دین، احیای ولایت و مقابله با انحراف بود.
پس از عاشورا، مبارزه اهلبیت(ع) هرگز متوقف نشد
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با رد این تصور که پس از واقعه عاشورا مبارزه ائمه اطهار(ع) پایان یافته است، اظهار داشت: رهبر شهید تأکید میکنند که هیچگونه تعارضی میان قیام امام حسین(ع) و سیره دیگر ائمه وجود ندارد؛ بلکه هر امام متناسب با شرایط زمان خود، همان راهبرد واحد را با شیوهای متفاوت دنبال کرده است.
وی افزود: هنگامی که اصل اسلام در معرض نابودی قرار گیرد، قیام مسلحانه همچون عاشورا ضرورت پیدا میکند؛ اما در شرایط دیگر، مبارزه در قالب فعالیتهای فرهنگی، تشکیلاتی، سیاسی و تربیتی ادامه مییابد.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان با استناد به تحلیل رهبر شهید، مبارزات ائمه پس از عاشورا را در سه دوره توصیف کرد و گفت: در دوره نخست، حکومتهای اموی تلاش کردند امام و جریان امامت را به انزوا بکشانند؛ از اینرو، امام سجاد(ع) در دشوارترین شرایط تاریخی، به بازسازی جریان شیعه پرداختند.
وی با اشاره به سخنان رهبر شهید درباره جایگاه امام سجاد(ع) افزود: ایشان معتقد بودند سختترین کربلای ائمه(ع)، پس از عاشورا و در دوران امام سجاد(ع) رقم خورد؛ زیرا جامعه اسلامی دچار انحراف گسترده شده بود و امام با کمترین یاران، حرکت احیای تشیع را آغاز کردند.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل تصریح کرد: رهبر شهید، صحیفه سجادیه را صرفاً مجموعهای از دعا نمیدانند، بلکه آن را مدرسهای برای تبیین معارف اسلام، تربیت نیرو و ایجاد روحیه مبارزه در جامعه معرفی میکنند.
وی ادامه داد: در مرحله دوم، حکومتها به جای حذف کامل امام، تلاش کردند امامت را به فعالیتهای علمی محدود کنند و مانع حضور سیاسی ائمه شوند.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان گفت: هرچند امام باقر(ع) و امام صادق(ع) فرصت گستردهای برای تعلیم و تربیت شاگردان یافتند، اما حکومت هرگز فعالیت سیاسی آنان را تحمل نمیکرد و کوچکترین نشانهای از احیای امامت را با شدت سرکوب میکرد.
وی افزود: برخوردهای هشام بن عبدالملک با امام باقر(ع)، فشارهای منصور عباسی بر امام صادق(ع) و زندانی شدن امام کاظم(ع)، همگی نشان میدهد که حکومتها خطر اصلی را در تلاش ائمه برای احیای ولایت و رهبری جامعه اسلامی میدیدند.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل با اشاره به دوره امام رضا(ع) اظهار داشت: رهبر شهید معتقدند مأمون عباسی با پیشنهاد ولایتعهدی، درصدد کنترل امام و تغییر هویت امامت بود تا امام را به یکی از ارکان حکومت سلطنتی تبدیل کند و انگیزه مبارزه را در میان شیعیان از بین ببرد.
وی افزود: مناظرات علمی امام رضا(ع)، حضور هوشمندانه ایشان در عرصههای مختلف و نحوه مواجهه با ولایتعهدی، این نقشه را ناکام گذاشت و جایگاه امامت را بیش از پیش تثبیت کرد.
رئیس جامعهالمصطفی العالمیه نمایندگی خراسان ادامه داد: از عصر امام رضا(ع) تا امام حسن عسکری(ع)، مبارزه اهلبیت(ع) بیش از گذشته بر سازماندهی تشکیلات شیعه و شبکه وکالت استوار شد؛ شبکهای که زمینهساز دوران غیبت و استمرار جریان امامت بود.
وی خاطرنشان کرد: با وجود همه این تلاشها، مشکل اصلی، کمبود نیروهای وفاداری بود که بتوانند در کنار امام برای تحقق حکومت اسلامی ایستادگی کنند؛ از همین رو، بسیاری از فرصتهای تاریخی برای تحقق کامل امامت فراهم نشد.
حجت الاسلام والمسلمین سعیدی فاضل تأکید کرد: از منظر رهبر شهید، انقلاب اسلامی ایران محصول بهرهگیری فعال از تجربه تاریخی نهضت عاشورا و حرکت مستمر اهلبیت(ع) است؛ انقلابی که توانست نهضت را به نظام اسلامی تبدیل کند.
وی افزود: با این حال، تحقق کامل آرمانهای اسلام در عرصه جهانی همچنان نیازمند ادامه نهضت، مقاومت، جهاد تبیین و ایستادگی در برابر جبهه استکبار است و این مسیر تا تحقق کامل حاکمیت دین بر جهان ادامه خواهد داشت.
انتهای پیام/
نظر شما