حجت الاسلام والمسلمین سید علی اکبر میرخلیلی، کارشناس دینی در گفت و گو با خبرگزاری حوزه در تهران، با اشاره به حماسه ملت ایران در بدرقه امام شهید، اظهار داشت: در تحلیل چنین رخدادی، نباید آن را صرفا یک آیین عاطفی، یک تجمع سیاسی یا یک مراسم تشریفاتی دانست. تشییع پیکر یک رهبر الهی، مرجع تقلید و ولی فقیه بهویژه هنگامی که با حضور گسترده، خودجوش و عاطفی مردم همراه میشود، یک رخداد اجتماعی، معنوی، سیاسی و فرهنگی بزرگ و تمدنی است.
کارشناس دینی ادامه داد: مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی و اعضای شهید خانواده حضرت آیت الله سید مجتبی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی حادثهای است که در آن، عاطفه دینی، حافظه تاریخی، هویت ملی و وفاداری سیاسی در یک نقطه به هم میرسند.
مبلغ دینی در ادامه با بیان اینکه از منظر قرآنی، جامعه مؤمن تنها مجموعهای از افراد پراکنده نیست؛ بلکه امت است: «إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً»، اضافه کرد: حضور عظیم مردم در چنین آیینی، ظهور بیرونی همین حقیقت است. در ظاهر، مردم برای بدرقه پیکر آمدهاند؛ اما در باطن، برای تجدید میثاق با راه، آرمان و عهد الهی حاضر شدهاند.
پیام مهم بدرقه آقای شهید، زنده بودن سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی در برابر تهدیدات دشمنان است
وی در ادامه با بیان اینکه در سطح ملی، پیام نخست این حضور، زنده بودن سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی است، خاطرنشان کرد: سرمایه اجتماعی فقط اعتماد اداری یا رضایت روزمره نیست؛ لایه عمیقتر آن، پیوند معنایی مردم با یک نظام، یک تاریخ و یک افق تمدنی است.
حجت الاسلام والمسلمین میرخلیلی گفت: ممکن است جامعه در زندگی روزمره خود نقد، مطالبه، گلایه و حتی رنج داشته باشد؛ اما در لحظههای سرنوشتساز، آن لایه عمیق هویتی خود را نشان میدهد. این حضور نشان داد که پیوند مردم با انقلاب، صرفاً از جنس منفعت، عادت یا ساختار رسمی نیست؛ بلکه از جنس ایمان، خاطره، عزت و معناست.
کارشناس دینی در ادامه با بیان اینکه در سطح بینالمللی نیز این آیین یک پیام روشن دارد که نظامی که بتواند در لحظه فقدان رهبر خود، چنین همبستگی اجتماعی و چنین وحدت عاطفی و نمادینی را آشکار کند، صرفاً یک ساختار حکومتی نیست؛ یک جامعه تاریخی پشت سر او ایستاده است، ادامه داد: رسانههای بینالمللی نیز به گستردگی و اهمیت این حضور توجه کردهاند و آن را در نسبت با وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران تحلیل کردهاند.
سوگواری در بدرقه امام شهید تولید معنا و بازسازی عهد اجتماعی می کند
نویسنده و پژوهشگر حوزوی در ادامه با بیان اینکه از حیث جامعهشناختی، چنین آیینی نوعی بازآفرینی همبستگی جمعی است و جامعه در لحظه سوگ، خود را دوباره میبیند؛ پراکندگیها موقتاً کنار میروند و ملت، خود را در به مثابه یک پیکر واحد تجربه میکند، گفت: این همان چیزی است که در سنت دینی ما با مفهوم قلوب مؤمنان و در ادبیات اجتماعی با تعبیر همجوشی عاطفی جمعی میتوان از آن یاد کرد. در چنین لحظهای، سوگ فقط اندوه نیست؛ سوگ، تولید معنا و بازسازی عهد اجتماعی است.
حجت الاسلام والمسلمین میرخلیلی با بیان اینکه چنین رخدادی را نباید صرفاً مصرف رسانهای کرد، افزود: گاهی یک حادثه بزرگ در سطح تصویر، شعار و خبر متوقف میشود؛ اما اگر درست فهم و تبیین شود، میتواند به یک انبعاث تبدیل شود؛ یعنی برانگیختگی عمیق روحی، فکری و اجتماعی. قرآن کریم درباره مؤمنان میفرماید: «الَّذِینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَانًا». تهدید دشمن، اگر در جامعه مؤمن درست معنا شود، به جای ترس، ایمان و استقامت میآفریند.
کارشناس دینی ادامه داد: برای تبدیل این بیداری به انبعاث امت اسلامی، چند راهبرد ضروری است. باید روایت این رخداد از سطح عاطفه به سطح معرفت ارتقا پیدا کند. عاطفه دینی بسیار ارزشمند است، اما اگر به معرفت تبدیل نشود، ممکن است زودگذر بماند. باید توضیح داده شود که چرا شهادت در منطق اسلام مرگ نیست، بلکه انتقال از حیات محدود به حیات عندالربّی است: «بَلْ أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ». شهید، فقط یک جانباخته نیست؛ شاهد حقیقت است. جامعهای که شهید را میفهمد، مرگ را نیز در افق معنا تفسیر میکند.
وی در ادامه با بیان باید این رخداد به زبان امت اسلامی ترجمه شود، یعنی پیام آن فقط برای داخل ایران بیان نشود، بلکه برای جهان اسلام با زبانهای عربی، انگلیسی، اردو، ترکی، فرانسوی و دیگر زبانها بازگو گردد، افزود: پیام اصلی این آیین، وفاداری به کرامت، استقلال، مقاومت، معنویت و عدالت است؛ اینها مفاهیمی هستند که ظرفیت ارتباط با همه ملتهای مسلمان و حتی همه آزادگان جهان را دارند.
نهادهای فرهنگی و علمی باید میان حماسه و تربیت پیوند برقرار کنند
حجت الاسلام والمسلمین میرخلیلی در ادامه با بیان اینکه نهادهای فرهنگی باید میان حماسه و تربیت پیوند برقرار کنند، اضافه کرد: اگر این حضور فقط حماسه بماند، اثرش محدود میشود؛ اما اگر به تربیت نسل جدید منتهی شود، تمدنساز خواهد شد. باید برای مدارس، دانشگاهها، حوزهها، مساجد، هیئتها و رسانهها بستههای معرفتی، روایتهای مستند، درسگفتارهای کوتاه، مستندهای تحلیلی و حلقههای گفتوگو طراحی شود.
مبلغ دینی خاطرنشان کرد: باید از افراط در شعارزدگی پرهیز کرد. نسل امروز به زبان صادق، عمیق و استدلالی نیاز دارد. اگر بخواهیم این رخداد را برای جوانان و نخبگان توضیح دهیم، باید هم از عقلانیت سخن بگوییم، هم از معنویت؛ هم از جامعهشناسی مقاومت، هم از الهیات شهادت؛ هم از سرمایه اجتماعی، هم از ولایت و امت. زبان سطحی، حادثه بزرگ را کوچک میکند.
حجت الاسلام والمسلمین میرخلیلی در ادامه با بیان اینکه باید مراقب بود که این سرمایه عاطفی به سرمایه اخلاقی تبدیل شود، گفت: معنای وفاداری به رهبر شهید، تنها حضور در تشییع نیست؛ ادامه راه در صداقت، عدالت، خدمت، سادهزیستی، مقاومت، عقلانیت و رعایت حقالناس است.
کارشناس دینی در پایان با بیان اینکه روایات اهل بیت علیهم السلام درباره شهید بسیار متعالی سخن گفتهاند از جمله این مضمون که بالاتر از هر نیکی، نیکی دیگری هست تا آنکه انسان در راه خدا شهید شود، و چون در راه خدا شهید شد، برتر از آن نیکیای نیست: «فوق کلّ ذی برٍّ برٌّ حتّی یُقتل الرجل فی سبیل الله»، گفت: تکلیف بازماندگان راه و نهضت رهبر شهید این است که خون شهید را به اخلاق اجتماعی و مسئولیت تاریخی تبدیل کنند و لذا مبلغان دینی و شخصیت های حوزوی و دانشگاهی باید در این عرصه به صورت علمی و تحقیقاتی ورود کنند.
نظر شما