به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن عاملی، نماینده ولیفقیه در استان اردبیل روز پنجشنبه در برنامه «سمت خدا» با اشاره به مسیر رشد معنوی انسان و ضرورت حرکت مستمر روحی در دنیا، اظهار کرد: انسان در این عالم وظیفه دارد روزبهروز حرکت کند، حالات روحی او تغییر کند، ذائقه معنویاش دگرگون شود، با خدای خود محرمیت پیدا کند و روحش بزرگ شود تا قابلیت قرار گرفتن در کنار سفرهای را پیدا کند که متناسب با شأن خداوند متعال است.
وی با بیان اینکه همه انسانها به نوعی «سفره» دارند، افزود: بعضی سفرهها بسیار فقیرانه است و بعضی سفرهها سرشار از نعمت و معرفت است. انسان باید تلاش کند سفره روح خود را توسعه دهد و به جایی برسد که از لذتهای حقیقی و معنوی بهرهمند شود.
نماینده ولیفقیه در استان اردبیل با اشاره به سخنی از مرحوم آیتالله قاضی درباره لذت اهل معرفت، گفت: مرحوم آقای قاضی میفرمود لذتی که عارف در این دنیا دارد، انسان عامی در آخرت ندارد. حافظ نیز میگوید: «من که امروزم بهشت نقد حاصل میشود / وعده فردای زاهد را چرا باور کنم». مرحوم سید رضی نیز پس از آنکه درباره نمازهایش از او تعریف کردند، گفت نماز را دوباره بخوانید؛ زیرا میترسم خداوند بگوید تو برای لذت و حال خوشی که در نماز پیدا میکردی، نماز میخواندی، نه برای من.
وی افزود: بالاترین لذت، تفکر در جمال حضرت حق است؛ زیرا وقتی انسان در این مسیر حرکت میکند، محبت الهی او را میگیرد و به سمت خود میبرد. انسان باید به جایی برسد که حلاوت محبت خدا را بچشد و دیگر از آن بازنگردد.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی با اشاره به اینکه قرآن کریم و عالم تکوین، دو عرصه برای شناخت عظمت الهی هستند، تصریح کرد: یکی از شگفتانگیزترین موضوعات قرآن، تصویری است که خداوند از ابدیت و سرنوشت انسان ارائه کرده است. این تصویر میتواند تمام اوقات انسان را تحت تأثیر قرار دهد و او را به حرکت در مسیر عنایات خاص حضرت حق و رسیدن به بالاترین محفل انس با خداوند سوق دهد.
وی ادامه داد: انسان برای رسیدن به این مقام باید منازلی را طی کند و اقداماتی را انجام دهد که خداوند متعال با ظرافت در قرآن کریم به آنها اشاره کرده است. قواعد سیر و سلوک، اسرار و آداب آن را میتوان در قرآن پیدا کرد و از شیرینترین مباحث قرآن همین اسراری است که درباره مسیر سیر و سلوک انسان بیان شده است.
نماینده ولیفقیه در استان اردبیل نخستین مرحله این مسیر را اخلاص دانست و گفت: خداوند در آیه «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ» گویی تمام سفارشها را در یک توصیه خلاصه کرده است؛ یعنی برای خدا قیام کنید و نیت خود را خالص کنید.
وی مرحله دوم را تبعیت از انسان کامل عنوان کرد و افزود: قرآن میفرماید «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی»، بنابراین محبت خداوند با تبعیت از راه و سیره پیامبر اکرم(ص) معنا پیدا میکند.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی مرحله بعدی را سجده و قرب الهی دانست و گفت: خداوند در پایان سوره علق، سجده و قرب را در کنار یکدیگر قرار داده و میفرماید «وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ». اگر انسان قرب الهی را میخواهد، باید سجده کند. سجده یعنی خضوع در برابر علم و جمال و عظمت خالق کائنات. نماز نیز حضور در برابر این تدبیر و خضوع در برابر علم و عظمت الهی است.
نماینده ولیفقیه در استان اردبیل با تأکید بر نقش استقامت در مسیر معنوی انسان افزود: یکی دیگر از مراحل سیر و سلوک، استقامت است؛ انسان باید در مسیری که انتخاب کرده ثابتقدم باشد و در برابر سختیها و فشارها از مسیر خود بازنگردد.
وی «عزلت» را از دیگر عوامل مؤثر در سیر و سلوک برشمرد و تصریح کرد: اگر جامعه دچار آلودگیهایی است و ضرورتی وجود ندارد که انسان خود را در معرض آنها قرار دهد، مدتی عزلت و خلوت میتواند به حفظ لطافت و پاکی نفس کمک کند. البته دین ما دین گوشهنشینی و ترک مسئولیت اجتماعی نیست. پیامبران الهی اهل سخن و مسئولیت اجتماعی بودهاند و در جایی که باید سخن حق گفته شود، سکوت جایز نیست.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی با اشاره به ضرورت مدیریت نگاه و حفظ چشم از آلودگیها گفت: خداوند میفرماید «وَلَا تَعْدُ عَیْنَاکَ عَنْهُمْ تُرِیدُ زِینَةَ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا». انسان باید نگاه خود را مدیریت کند و نباید به زرق و برق دنیا و اموال و جلوههای ظاهری دیگران چشم بدوزد؛ زیرا نگاه کردن به این جلوهها میتواند حلاوت ایمان را از انسان بگیرد.
وی افزود: هر صحنهای که انسان میبیند، اثر روحی دارد. حتی ممکن است انسان وارد یک سایت آلوده شود، آن را ببندد، اما اثر آن صحنه در ذهن و قلب او باقی بماند. بنابراین انسان باید مراقب واردات روحی خود باشد و انبساط و انقباض روح او بر اساس محبت الهی شکل بگیرد، نه بر اساس لذتهای نفسانی.
نماینده ولیفقیه در استان اردبیل با اشاره به نمونههایی از خلوت عارفان در گذشته گفت: در تخت فولاد اصفهان و برخی مناطق دیگر، محلهایی برای خلوت و چلهنشینی وجود داشته است. در مجموعه شیخ صفی در اردبیل نیز حجرههایی برای این منظور وجود داشته است. مقصود از این خلوت، قطع شدن از آلودگیها و بازگشت انسان به درون خود است، نه ترک وظایف واجب و اجتماعی.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی یکی دیگر از مراحل مهم سیر و سلوک را رسیدگی به فقرا و برطرف کردن نیاز مؤمنان دانست و گفت: در مسیر معنوی انسان، گرهگشایی از کار مردم تأثیر بسیار زیادی دارد. حضرت فرمودند کسی که برای برطرف کردن حاجت مؤمنی تلاش کند، ثواب آن از یک ماه اعتکاف در مسجد پیامبر(ص) بیشتر است.
وی با اشاره به اهمیت صدقه و دستگیری از نیازمندان افزود: خداوند درباره صدقه میفرماید «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَکِّیهِمْ بِهَا». صدقه، مال انسان را پاک میکند و موجب تزکیه میشود. امام صادق(ع) نیز هنگامی که صدقه میدادند، دست خود را میبوسیدند و میفرمودند این دست به دست خدا خورده است.
امام جمعه اردبیل با تأکید بر اینکه خدمت به فقرا و ایتام زمینه نزول رحمت الهی است، اظهار کرد: رسیدگی به ایتام و حل مشکلات مردم، در مسیر سیر و سلوک انسان اثر ویژهای دارد. حتی برخی اهل معرفت در رفتار خود به گونهای عمل میکردند که عزت نیازمندان حفظ شود و کمک به آنها همراه با شکستن شخصیتشان نباشد.
وی با اشاره به آیه «لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» گفت: انسان به مقام ابرار نمیرسد مگر اینکه از چیزی که دوست دارد، انفاق کند. انفاق چیزی که دیگر به آن احتیاج نداریم، امتحان بزرگی نیست؛ آنچه انسان دوست دارد و برایش ارزشمند است، اگر در راه خدا بدهد، صدق خود را ثابت کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی با اشاره به مقام صدق افزود: خداوند مشتری صدق است. اگر انسان بخواهد به مقامهای بزرگ برسد، باید صدق خود را ثابت کند. در زیارت امام حسین(ع) نیز میخوانیم «أشهد أنک صادق صدیق». بنابراین انسان نمیتواند با ظاهرسازی و ادعا در این مسیر پیش برود.
وی «عبودیت» و کنار گذاشتن منیت را مرحله دیگری از سیر و سلوک عنوان کرد و گفت: خداوند در آیه «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَی بِعَبْدِهِ» مقام عبد را علت این سیر بزرگ قرار داده است. اگر انسان میخواهد عروج پیدا کند، راه آن عبودیت است. عبد در برابر مولای خود منیت ندارد و هر اندازه انسان تشخص، خودبینی و تعینات نفسانی را کنار بگذارد، راه برای او بازتر میشود.
استاد حوزه علمیه در ادامه، عفو و اصلاح ذاتالبین را از دیگر عوامل مهم در سیر و سلوک دانست و تصریح کرد: اگر انسان در جایی ببیند که گذشتن از حق شخصی او موجب اصلاح امور میشود، باید از حق خود بگذرد. قرآن میفرماید «فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ». خداوند برای چنین کاری پاداش قرار داده است.
وی افزود: در خانواده نیز اگر زن و شوهر در مسائل شخصی از حق خود بگذرند و برای حفظ فضای سالم تربیتی خانواده تلاش کنند، بسیاری از اختلافها به نقطه بحرانی نمیرسد. گاهی انسان حق دارد، اما اگر بیان حق او موجب بدتر شدن شرایط شود، سکوت و گذشت میتواند راه اصلاح را باز کند.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی همچنین به اهمیت پرهیز از جدل اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگان و پیرغلامان امام حسین(ع) به من توصیه کرد با هیچکس جدل و بحث نکن. البته این موضوع در هر مسئلهای یکسان نیست، اما در مسائل شخصی، گاهی گذشت و برخورد کریمانه میتواند اثر بیشتری از استدلال و مجادله داشته باشد.
نماینده ولیفقیه در استان اردبیل در ادامه، استغفار را از قویترین عوامل تقویت سیر و سلوک دانست و گفت: استغفار یعنی انسان دامن خود را بتکاند و بگوید خدایا برگشتم. خداوند پس از فرمان به استغفار، از افزایش قوت و توان سخن میگوید. پیامبر اکرم(ص) نیز هر روز استغفار میکردند.
وی افزود: استغفار تنها برای بخشش گناه نیست، بلکه دافع بلا و عامل نزول برکت نیز هست. حضرت نوح(ع) نیز به قوم خود فرمود «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کَانَ غَفَّارًا، یُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْکُمْ مِدْرَارًا». اگر انسان میخواهد آسمان قلبش محل نزول باران رحمت شود، راه آن استغفار است.
حجتالاسلام والمسلمین عاملی تأکید کرد: بدترین سقوط یک جامعه زمانی است که دیگر برای تفکر، عقل، تدبر و استدلال اعتباری قائل نباشد و انسان فقط بر اساس میل و هوا و هوس خود تصمیم بگیرد. انبیای الهی نیز در طول تاریخ با کسانی مواجه بودند که در برابر برهان و استدلال خاضع نمیشدند و حتی پیامبران را تهدید یا طرد میکردند.
وی خاطرنشان کرد: اگر نظام تربیتی جامعه به جایی برسد که انسانها در برابر فکر، عقل، برهان و استدلال خاضع نباشند، سقوط آن جامعه قطعی خواهد بود و چنین جامعهای در مسیر تمدن با انسداد و قفلشدگی مواجه میشود.
انتهای پیام/
نظر شما