به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین حسن رمضانی در پنجمین سالگرد ارتحال علامه حسن‌زاده آملی(ره) که امروز در سالن قدس مجتمع آموزش عالی امام خمینی(ره) قم برگزار شد، با اشاره به برخی اظهارنظرها درباره مواضع سیاسی و انقلابی این عالم برجسته، اظهار کرد: متأسفانه برخی افراد بدون رعایت انصاف، سخنانی درباره علامه حسن‌زاده آملی(ره) مطرح می‌کنند و مدعی می‌شوند که ایشان با انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) و رهبر شهید همراهی نداشته‌اند یا اگر در ابتدا همراه بوده‌اند، بعدها از مواضع خود منصرف شده‌اند.
ببینید:
تصاویر/ مراسم بزرگداشت پنجمین سالگرد ارتحال علامه حسن زاده آملی(ره)
استاد حوزه علمیه قم افزود: برای روشن‌شدن حقیقت این موضوع، به‌جای ورود به بحث‌های طولانی، خاطره‌ای را که خود علامه حسن‌زاده آملی برای بنده نقل کرده‌اند، بیان می‌کنم؛ خاطره‌ای که به‌روشنی نشان می‌دهد پیوند ایشان با نهضت امام خمینی(ره) به سال‌های پیش از قیام پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ بازمی‌گردد.
روایت علامه حسن‌زاده آملی از دیدار با امام خمینی(ره) پیش از قیام ۱۵ خرداد
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی با نقل خاطره‌ای از علامه حسن‌زاده آملی(ره) گفت: علامه برای بنده نقل کردند که پیش از خرداد سال ۱۳۴۲ در تهران حضور داشتم. در آن ایام شنیدم که امام خمینی(ره) طلاب را مکلف کرده بودند در مراسم عزاداری، تنها به بیان مصائب و برگزاری مجالس عزا اکتفا نکنند، بلکه اوضاع سیاسی روز را نیز برای مردم تبیین کنند.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: علامه حسن‌زاده آملی(ره) در ادامه این خاطره فرموده بودند که پس از شنیدن سخنان امام خمینی(ره)، برای نخستین بار به قصد دیدار و بیعت حضوری با ایشان به قم آمدم. در کوچه یخچال‌قاضی خدمت امام رسیدم و خودم را معرفی کردم و گفتم: «من حسن حسن‌زاده آملی، از طلاب آمل هستم. هنگامی که اوامر شما را شنیدم، قصد داشتم برای تبلیغ بروم، اما دلم راضی نشد و با خود گفتم باید به محضر شما برسم و حضوری با شما بیعت کنم. ان‌شاءالله کفره و فسقه را از این مملکت بیرون می‌کنیم و دین خدا را پیاده خواهیم کرد.»
وی خاطرنشان کرد: بنا بر نقل علامه، امام خمینی(ره) پس از شنیدن سخنان ایشان، خداحافظی معناداری با وی داشتند و او را در آغوش گرفتند. این دیدار مربوط به پیش از قیام پانزدهم خرداد سال ۱۳۴۲ است و به‌خوبی نشان می‌دهد که علامه حسن‌زاده آملی(ره) از همان سال‌های آغازین نهضت امام خمینی(ره)، با این حرکت همراه بوده‌اند.
حمایت مستمر علامه حسن‌زاده آملی از انقلاب و رهبری
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه برای شناخت مواضع علامه حسن‌زاده آملی(ره) باید به آثار و سیره ایشان مراجعه کرد، اظهار داشت: هرکس آثار این عالم بزرگوار را با دقت مطالعه کند، به‌روشنی درمی‌یابد که ایشان همواره حامی انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) و رهبری بوده‌اند.
وی افزود: با وجود این شواهد، متأسفانه برخی همچنان این ادعا را مطرح می‌کنند که علامه حسن‌زاده آملی(ره) در ابتدا با انقلاب اسلامی موافق بودند، اما بعدها از آن فاصله گرفتند. چنین سخنانی نادرست و مشکوک است و با شواهد موجود از زندگی و مواضع ایشان سازگاری ندارد. علامه حسن‌زاده آملی(ره) نسبت به اسلام، انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران، جامعه و مردم دلسوز بودند و این مسئله جای تردید ندارد.
وی با انتقاد از تلاش‌ها برای مخدوش‌کردن چهره این شخصیت علمی و معنوی، خاطرنشان کرد: کسانی که در این زمینه تشکیک می‌کنند و مواضع علامه را به‌گونه‌ای دیگر جلوه می‌دهند، باید در پیشگاه الهی پاسخ‌گو باشند؛ زیرا نسبت‌دادن مواضعی خلاف آنچه از سیره و آثار ایشان به دست می‌آید، اقدامی نادرست و غیرمنصفانه است.
روایتی از دیدار با رهبر شهید و نظر ایشان درباره جایگاه عرفان نظری و عملی
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی در ادامه به دیداری با رهبر شهید در جمع اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی اشاره کرد و گفت: در یکی از جلساتی که اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی خدمت ایشان رسیدند، مسئولیت ارائه گزارش درباره مسائل عرفانی به بنده واگذار شد.
وی افزود: در آغاز سخنانم، وظیفه خود دانستم از مواضع صریح و حمایت‌های ایشان در زمینه تأیید علوم عقلی و فلسفی به‌طور عام و عرفان به‌طور خاص تشکر کنم. همچنین از حمایت‌های ایشان از علامه حسن‌زاده آملی(ره) و بوسه‌زدن بر پیشانی این عالم برجسته قدردانی کردم؛ به‌ویژه با توجه به اینکه برخی افراد، علامه را به تکفیر و تفسیق متهم می‌کردند.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: در همان جلسه، موضوعی را که موجب ابهام شده بود، مطرح کردم. به ایشان عرض کردم که در یکی از سخنرانی‌های خود در قم فرموده‌اید مقصودتان از عرفان، عرفان عملی است، نه عرفان نظری، و عرفان نظری نیز مجموعه‌ای از اصطلاحات پرزرق‌وبرق است. در ادامه، این پرسش را مطرح کردم که آیا منظور از این سخنان آن است که عرفان نظری اساساً در حوزه‌های علمیه تدریس نشود و پیگیری علمی آن کنار گذاشته شود؟
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی خاطرنشان کرد: بنده با احترام، این پرسش را نیز مطرح کردم که اگر مقصود، کنارگذاشتن عرفان نظری باشد، چنین برداشتی با سیره علمی و عملی امام خمینی(ره) سازگار نخواهد بود؛ زیرا امام راحل به عرفان نظری توجه داشتند و از کم‌رنگ‌شدن این علوم در حوزه‌های علمیه ابراز تأسف می‌کردند.
تأکید رهبر شهید بر اصالت عرفان عملی و مخالفت‌نداشتن با عرفان نظری
استاد حوزه علمیه قم در ادامه، به پاسخ رهبر شهید در این دیدار اشاره کرد و گفت: ایشان در پاسخ فرمودند: «من خودم عرفان نظری نخوانده‌ام، ولی از جاهلانی نیستم که عدو باشم.» رهبر شهید در ادامه تأکید کردند که اصل عرفان، عرفان عملی است؛ همان عرفانی که شخصیت‌هایی همچون آیت‌الله بهجت(ره)، آیت‌الله قاضی(ره) و بهاءالدینی(ره) به آن توجه داشتند، اما این تأکید به معنای مخالفت با عرفان نظری نیست.
وی اظهار داشت: بر اساس این گفت‌وگو، می‌توان دریافت که تأکید بر اهمیت عرفان عملی، لزوماً به معنای نفی عرفان نظری یا مخالفت با مطالعه و تدریس آن نیست؛ بلکه باید میان جایگاه معرفتی عرفان نظری و اهمیت سلوک و عمل در مسیر عرفانی تمایز قائل شد.
خاطره آیت‌الله فاضل لنکرانی(ره) از تأسف امام خمینی(ره) نسبت به کناررفتن علوم عرفانی از حوزه‌ها
این استاد حوزه علمیه در بخش دیگری از سخنان خود، به خاطره‌ای از آیت‌الله فاضل لنکرانی(ره) اشاره کرد و گفت: بنده این خاطره را نیز در همان گفت‌وگو نقل کردم که آیت‌الله فاضل لنکرانی(ره) از امام خمینی(ره) نقل می‌کردند که ایشان در جایی فرموده بودند: «افسوس که این‌گونه علوم از حوزه‌ها رخت بربست.»
وی افزود: این سخن، مربوط به سال‌های پایانی عمر شریف امام خمینی(ره) است و نشان می‌دهد که امام راحل نسبت به جایگاه این علوم در حوزه‌های علمیه توجه ویژه‌ای داشتند و از کناررفتن آن‌ها ابراز تأسف می‌کردند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی ادامه داد: پس از طرح این خاطره، رهبر شهید نیز خاطره‌ای از امام خمینی(ره) نقل کردند که در آن، موضوع ارتباط امام با آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی(ره) و تجربه حضور در محضر ایشان مطرح شده بود.
روایت دیدار امام خمینی(ره) با آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی(ره)
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به این خاطره گفت: رهبر شهید نقل کردند که از امام خمینی(ره) پرسیده بودند آیا در مسیر سیر و سلوک عرفانی، محضر آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی(ره) را درک کرده‌اند یا خیر؟. امام خمینی(ره) در پاسخ فرموده بودند که آیت‌الله اراکی(ره)، ایشان را در یکی دو جلسه نزد آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی(ره) برده بودند، اما آن دیدارها با ذوق و گرایش ایشان سازگار نبوده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی ادامه داد: بنا بر این خاطره، هنگامی که بعدها علت این موضوع را از امام خمینی(ره) پرسیده بودند، ایشان فرموده بودند که آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی(ره) با اصطلاحات عرفانی مأنوس نبودند.
عرفان نظری و عملی؛ دو ساحت متفاوت در سنت علمی و معنوی حوزه
این استاد حوزه علمیه با اشاره به خاطرات نقل‌شده از امام خمینی(ره) و رهبر شهید، اظهار داشت: مجموعه این شواهد نشان می‌دهد که امام خمینی(ره) عرفان نظری را به‌عنوان یک علم می‌پذیرفتند و از کناررفتن آن از حوزه‌های علمیه ابراز تأسف می‌کردند.
وی افزود: رهبر شهید نیز در عین تأکید بر اصالت و اهمیت عرفان عملی، مخالفتی با عرفان نظری نداشتند و بر اساس آنچه در این دیدار مطرح شد، میان اهمیت سلوک عملی و ضرورت نفی‌نکردن مباحث نظری عرفان تفاوت قائل بودند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رمضانی تأکید کرد: بنابراین، همان‌گونه که نباید تأکید بر عرفان عملی را به معنای مخالفت با عرفان نظری تلقی کرد، درباره مواضع علمی و سیاسی شخصیت‌هایی همچون امام خمینی(ره)، رهبر شهید و علامه حسن‌زاده آملی(ره) نیز باید با دقت، انصاف و مراجعه به شواهد و آثار آنان داوری کرد.
استاد حوزه علمیه قم در پایان، با تأکید دوباره بر ضرورت پرهیز از تحریف مواضع علامه حسن‌زاده آملی(ره)، خاطرنشان کرد: شناخت درست این شخصیت برجسته علمی و معنوی، در گرو توجه هم‌زمان به آثار، سیره، خاطرات و مواضع روشن ایشان است و نمی‌توان با طرح ادعاهای نادرست، همراهی و دلسوزی ایشان نسبت به اسلام، انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی و مردم را نادیده گرفت.
انتهای پیام/
نظر شما