به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، آیت‌الله عباس کعبی نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری، روز پنجشنبه ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ در آیین اختتامیه کنفرانس بین‌المللی «فقه و حقوق حکمرانی جنگ» در مجتمع عالی محمدیه قم، به تشریح نظریه جهاد تمدنی و ابعاد آن در فقه و حقوق حکمرانی جنگ پرداخت.
نایب‌رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در آغاز سخنان خود، پس از حمد الهی و درود بر پیامبر اکرم (ص) و اهل‌بیت (ع) و اشاره به وعده قرآن درباره اتمام نور الهی، اظهار کرد: در شرایط حساس کنونی، بحث خود را به نظریه جهاد تمدنی در فقه و حقوق حکمرانی جنگ و تبیین ابعاد این نظریه اختصاص خواهد داد.
دفاع مشروع و مجازات جنایتکاران جنگی از حقوق ملت ایران است
آیت‌الله کعبی با اشاره به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت، سرزمین و نظام جمهوری اسلامی ایران گفت: دشمنان در سه جنگ تحمیلی گسترده، با هدف براندازی و تجزیه کشور وارد شدند، اما شکست راهبردی خوردند. با این حال، این جنگ‌ها از منظر فقه و حقوق بین‌الملل، مجموعه‌ای از واجبات، وظایف و حقوق را برای ملت ایران ایجاد کرده است.
وی با بیان اینکه این حقوق و تکالیف از مسلمات است، افزود: نخستین موضوع، حق دفاع مشروع است که هم مبنای عقلی و شرعی دارد و هم از منظر حقوق بین‌الملل، از جمله ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، مورد استناد است. دفاع مشروع، حقی همه‌جانبه است و یکی از ابعاد آن، دفاع تهاجمی است؛ بنابراین نباید دفاع مشروع را همواره به دفاع منفعلانه محدود کرد، بلکه دفاع می‌تواند فعال و همه‌جانبه باشد.
عضو مجلس خبرگان رهبری، تنبیه متجاوز را دومین موضوع برشمرد و گفت: دفاع باید به گونه‌ای ادامه یابد که متجاوز تنبیه و پشیمان شود، پایان تجاوز اعلام شود و پیروزی راهبردی تحقق یابد.
وی، پرداخت غرامت و جبران خسارات ناشی از جنگ را سومین موضوع و تنظیم کیفرخواست بین‌المللی علیه جنایتکاران جنگی و محکوم کردن آنان را چهارمین موضوع دانست و افزود: پنجمین موضوع، مجازات جنایتکاران جنگی است که هم حقی فقهی و هم حقی بین‌المللی به شمار می‌رود.
آیت‌الله کعبی با اشاره به جایگاه انتقام در فرهنگ دینی اظهار کرد: در ادبیات فقهی، معارف اسلامی و فرهنگ دینی، از این حق با عنوان انتقام یاد می‌شود. انتقام، حقی ملی، بین‌المللی و فقهی است و ریشه‌های عمیق قرآنی و روایی دارد.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: این انتقام در امتداد انتقام خون حضرت اباعبدالله الحسین (ع) قرار می‌گیرد و به بسترسازی برای ظهور منجی عالم بشریت، حضرت بقیة الله الاعظم(عج)، منتهی می‌شود.
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تأکید کرد: مجازات ترامپ، نتانیاهو و دیگر جنایتکاران جنگی قطعی است و ما بر پایه فقه، حقوق و معارف اسلامی، از پیگیری این حق دست برنمی‌داریم.
ضرورت تبدیل احکام فقهی به فرایند حکمرانی
آیت‌الله کعبی با طرح این پرسش که احکام مسلم فقهی و حقوقی چگونه باید در حکمرانی جنگ به فرایندی عملی تبدیل شوند؟، گفت: این فرایند باید از مسئله‌شناسی آغاز شود و به سیاست‌گذاری، اقدام و ارائه راه‌حل بینجامد. در این چرخه حکمرانی، جای نظریه‌پردازی وجود دارد.
استاد دروس خارج حوزه علمیه قم افزود: نظریه‌ای که می‌تواند این ابعاد فقهی را پوشش دهد، نظریه‌ای برگرفته از فقه، حقوق و روابط بین‌الملل اسلامی و متناسب با احکام فقهی مرتبط با تجاوز دشمنان است که آن را «نظریه جهاد تمدنی» می‌نامم.
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به طرح ادبیات جنگ تمدنی و جنگ آخرالزمانی از سوی ترامپ، نتانیاهو و نیروهای آنان، اظهار کرد: جهاد تمدنی با نظریه جنگ تمدنی هانتینگتون و همچنین با مقوله جنگ آخرالزمانی جنگ‌افروزان و جنایتکاران تفاوت دارد.
وی ادامه داد: جهاد الزاماً به معنای جنگ نیست؛ نخست اینکه جهاد مفهومی گسترده‌تر از جنگ دارد و دوم اینکه در متن خود، راه‌حلی تمدنی برای بشریت ارائه می‌کند. جهاد باید به پایان جنگ و تضمین صلح و امنیت بین‌المللی بر پایه توحید، عدالت و کرامت انسان منتهی شود.
آیت‌الله کعبی با تأکید بر ضرورت تبیین بیشتر ابعاد جهاد فی سبیل الله گفت: جهاد با جنگ‌افروزی جنایتکارانه‌ای که در قالب جنگ‌های آخرالزمانی مطرح می‌شود، متفاوت است.
وی با انتقاد از سخنان وزیر جنگ آمریکا درباره جنگ با اسلام و دعوت به جنگ، همچنین به طرح ایده جنگ آخرالزمانی و ایجاد بخش‌های عقیدتی و معنوی در پنتاگون اشاره کرد و افزود: جهاد به این معنا نیست؛ جهاد معنایی متمدنانه دارد و تمدن‌سازی در متن آن نهفته است.
تولید مستمر قدرت، نخستین مؤلفه جهاد تمدنی است
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در تشریح مؤلفه‌های پایه‌ای این نظریه گفت: نخستین مؤلفه، تولید مستمر قدرت است؛ قدرت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، دفاعی، امنیتی، مردمی و نظامی که ابعاد گسترده‌ای دارد.
وی دومین مؤلفه را به کارگیری قدرت برای تحقق اهداف متعالی اسلام ناب بر پایه آموزه‌های اهل‌بیت (ع) دانست و افزود: قدرت باید برای تحقق توحید، عدالت و کرامت انسان به کار گرفته شود. هدف از تولید قدرت، امپریالیسم، سلطه‌گری یا کشورگشایی نیست، بلکه تحقق این اهداف و مقابله با طغیان، تجاوز، تعدی و فساد در زمین است.
آیت‌الله کعبی، مقابله با دشمنان بشریت را سومین مؤلفه این نظریه معرفی کرد و گفت: جنایتکاران آمریکایی و صهیونیستی، تنها دشمن اسلام و ایران نیستند، بلکه دشمن مسیحیت، یهودیت و همه فرهنگ‌ها و تمدن‌ها نیز هستند.
وی توضیح داد: جهاد فی سبیل الله در برابر کافر صرفاً به دلیل کفر او نیست، بلکه در برابر کافر طاغوت، متجاوز، استعمارگر و مفسدی است که راه خدا را می‌بندد، در برابر پیشرفت بشریت می‌ایستد و سلطه‌گری می‌کند.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: جهاد در برابر جریانی است که می‌خواهد بنیان‌های بشری را از بین ببرد، دوگانه استکبار و استضعاف ایجاد می‌کند و در پی بلعیدن نه فقط ایران، بلکه جهان است.
وی با اشاره به اظهارات ترامپ درباره نفت ونزوئلا گفت: آنان نفت دیگر ملت‌ها را حق خود معرفی می‌کنند و حتی تصاحب آن را توجیه می‌کنند؛ جهاد در برابر چنین جریان‌هایی قرار دارد.
جهاد تمدنی باید تحت هدایت رهبری واجد صلاحیت باشد
آیت‌الله کعبی چهارمین مؤلفه را حرکت تحت هدایت، فرمان و تدابیر عالی رهبری واجد صلاحیت دانست و اظهار کرد: این رهبری باید باکفایت، عادل، باتقوا، مدیر، مدبر، موحد و پاسدار کرامت انسان باشد.
وی افزود: در اصل، این جایگاه متعلق به انسان کامل و امام معصوم (ع) است و در عصر غیبت، ولی فقیه این مسئولیت را بر عهده دارد.
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در جمع‌بندی این مؤلفه‌ها گفت: دکترین جهاد تمدنی، نظریه نظام‌مند تولید مستمر قدرت ملی و مردمی برای پایان دادن به سایه جنگ، تهدیدزدایی پایدار و استقرار امنیت ملی است.
وی با طرح این پرسش که چگونه باید از مدیریت تهدید عبور کرد و به ساخت قدرتی رسید که تهدید را برطرف کند؟، افزود: امنیت ملی پایدار، صرفاً به معنای نبود جنگ نیست؛ همان‌گونه که آمادگی نظامی به تنهایی تضمین‌کننده امنیت پایدار نیست.
امنیت پایدار نیازمند رفع آسیب‌پذیری‌های کشور است
آیت‌الله کعبی اظهار کرد: کشوری می‌تواند به وضعیت میان جنگ و صلح پایان دهد که در برابر تهدیدهای مکرر، نااطمینانی اقتصادی، فرسایش اجتماعی، اختلال در سرمایه‌گذاری، فشار روانی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و احتمال بازگشت درگیری و هزینه‌های سنگین آن ایستادگی کند.
وی مسئله اصلی حکمرانی فقه و حقوق جنگ بر پایه نظریه جهاد تمدنی را چگونگی عبور از مدیریت دائمی تهدید به سمت پایان تهدید و ایجاد شرایط پایدار برای امنیت ملی باثبات دانست.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: پاسخ این نظریه، تولید قدرت مشروع در همه عرصه‌های ملی، سازماندهی ظرفیت‌های دولت و جامعه، مشارکت مسئولانه مردم حاضر در میدان، تقسیم کار و توزیع نقش میان جان‌فداها، افزایش تاب‌آوری کشور و تقویت بازدارندگی دفاعی است.
وی با اشاره به موضوع بازدارندگی، ادامه داد: گسترش ظرفیت‌های حقوقی و دیپلماتیک و حفظ امکان مدیریت تعارض در برابر دشمنان نیز باید در خدمت تحقق امنیت پایدار و تضمین پایان جنگ قرار گیرد.
آیت‌الله کعبی گفت: در این چارچوب، جهاد تمدنی مفهومی برای ساماندهی تلاش مستمر و مشروع جامعه در صیانت از استقلال، دفع تجاوز، رفع آسیب‌پذیری، تحقق عدالت، پیشرفت و امنیت پایدار است.
هشت پیامد تداوم سایه جنگ
وی نخستین مسئله در این چارچوب را ضرورت پایان دادن به سایه جنگ عنوان کرد و گفت: سایه جنگ هنگامی شکل می‌گیرد که احتمال درگیری نظامی، تهدیدهای مکرر، فقدان اطمینان به آینده و آسیب‌پذیری‌های ملی، بر تصمیم‌های عمومی و خصوصی اثر مستمر بگذارد.
نایب رئیس جامعه مدرسین، پیامدهای این وضعیت را در هشت محور تشریح کرد و افزود: افزایش نااطمینانی اقتصادی و کاهش افق برنامه‌ریزی، اختلال در سرمایه‌گذاری و تولید، افزایش هزینه‌های بیمه، تجارت و تأمین مالی، فرسایش روانی و اجتماعی مردم و افزایش فشار بر منابع عمومی، از پیامدهای سایه جنگ است.
وی ادامه داد: گسترش زمینه فساد، رانت و سوءاستفاده از شرایط فوق‌العاده جنگی، کاهش اعتماد عمومی در صورت ضعف اطلاع‌رسانی و پاسخگویی و بروز اختلالات اقتصادی، به ویژه در حوزه پول ملی، و همچنین افزایش احتمال خطای محاسباتی، حتی در میان مسئولان، و تشدید ناخواسته مشکلات، دیگر پیامدهای این وضعیت است.
آیت‌الله کعبی تأکید کرد: پایان دادن به سایه جنگ، صرفاً امری نظامی نیست، بلکه راهبردی برای پایان دادن به مخاطرات امنیتی، اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و روانی است.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: پایان سایه جنگ به معنای تسلیم، امتیاز دادن به متجاوز یا پذیرش خواسته‌های او نیست، بلکه به معنای واداشتن متجاوزان به فهم اقتدار و قدرت ملی است.
خروج از وضعیت فرسایشی «نه جنگ، نه صلح»
آیت‌الله کعبی دومین مسئله را وضعیت فرسایشی میان جنگ و صلح دانست و گفت: این وضعیت سه ویژگی دارد؛ نبود توافق یا ترتیباتی که خطر درگیری را به صورت پایدار کاهش دهد، تداوم تهدیدها و آمادگی برای احتمال درگیری مجدد، و انباشت هزینه‌های امنیتی و اقتصادی بدون دستیابی به ثبات قابل اتکا.
وی افزود: خروج از این وضعیت، نیازمند پایان تهدید و تضمین پایان جنگ از سوی دشمن است. این موضوع از خواسته‌های قطعی ملت ایران، مردم حاضر در میدان و از مطالبات قطعی در مذاکرات با دشمن به شمار می‌رود.
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تأکید کرد: از روز نخست گفته‌ایم دشمن باید تضمین دهد که بار دیگر تهدیدی ایجاد نمی‌کند، اما این مسئله با مذاکره برای مذاکره حل نمی‌شود؛ هدف مذاکره باید تضمین پایان جنگ باشد.
قدرت کشور باید پیش از بحران تولید شود
وی سومین مسئله را عبور از قدرت مقطعی به قدرت ملی پایدار عنوان کرد و گفت: نباید فرایند تولید قدرت، تنها هنگام بحران فعال شود. قدرت پایدار در نظریه جهاد تمدنی زمانی شکل می‌گیرد که ظرفیت‌های کشور پیش از بحران تولید شده باشد.
آیت‌الله کعبی افزود: یکی از مؤلفه‌های این نظریه، تولید مستمر و لحظه به لحظه قدرت است. در زمان بحران باید هماهنگ عمل کرد و پس از بحران نیز باید ارزیابی انجام داد، نقاط ضعف را شناسایی و به نقاط قوت تبدیل کرد و تهدیدها را به فرصت بدل ساخت.
وی تصریح کرد: امنیت پایدار، محصول تولید مستمر قدرت مشروع، کاهش نظام‌مند آسیب‌پذیری و توانایی کشور در پیشگیری، دفاع، مدیریت بحران، بازیابی و یادگیری مستمر در چرخه حکمرانی است.
وجوب آمادگی و تولید قدرت از مبانی فقهی این نظریه است
عضو مجلس خبرگان رهبری در تشریح مبانی فقهی و حقوقی دکترین جهاد تمدنی، وجوب آمادگی و تولید مستمر قدرت را نخستین مبنا دانست و به آیه ۶۰ سوره انفال، «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّة»، استناد کرد.
وی با اشاره به درج این آیه بر نشان پاسداران انقلاب اسلامی گفت: هدف از تولید قدرت، تهدیدزدایی است؛ دشمن باید بترسد و از تکرار تجاوز بازداشته شود. بازدارندگی به این معناست.
آیت‌الله کعبی افزود: به کارگیری تعبیر تنش‌زدایی در دوران تهدید دشمن، انفعال است و در چنین شرایطی باید به جای ادبیات تنش‌زدایی، از ادبیات تولید قدرت در برابر دشمن استفاده کرد.
وی با تأکید بر اینکه آمادگی به حوزه نظامی محدود نیست، گفت: این آمادگی باید حوزه‌های دفاعی، علمی، فناورانه، اقتصادی، نهادی و اجتماعی را دربرگیرد.
فناوری‌های بومی و تولید ثروت، بخشی از قدرت ملی است
نایب‌رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به بازدید خود از مجموعه‌ای در تهران، حدود چهار هفته پیش از این مراسم، اظهار کرد: در آن بازدید، برخی پروژه‌های مهم فناورانه، از جمله سرورها و تراشه‌های بومی، افتتاح شد. کشور به صورت مستمر در حال تولید قدرت در برابر دشمنان است.
وی همچنین به فناوری‌های باتری و تأمین انرژی اشاره کرد و در توصیف نمونه‌ای از این تجهیزات گفت: این تجهیزات در قالب کانتینر قرار می‌گیرند و ظرفیت یکی از آنها ۴۵۰ مگاوات عنوان شده است که می‌تواند در مقیاس یک شهر یا استان به تأمین برق کمک کند تا در صورت تهدید یا حمله دشمن به زیرساخت‌ها، تداوم حیات کشور ممکن باشد.
آیت‌الله کعبی این فناوری‌ها را بخشی از توان مورد نیاز کشور در جنگ دانست و افزود: تولید قدرت اقتصادی، نهادی و اجتماعی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. راه تقویت پول ملی، تولید ثروت ملی است و تولید ثروت نیز بخشی از دکترین جهاد تمدنی در برابر دشمنان به شمار می‌رود.
دفاع باید با رعایت منع تجاوز همراه باشد
وی، دومین مبنا را دفاع همراه با منع تجاوز معرفی کرد و با اشاره به آیه ۱۹۰ سوره بقره اظهار کرد: این آیه در کنار اصل مقابله با تعرض، بر ممنوعیت تجاوز از حدود مشروع تأکید می‌کند.
عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: در مقابله با دشمن، باید موازین حقوق مخاصمات بین‌المللی، از جمله پرهیز از تعرض به کودکان، زنان و بی‌گناهان رعایت شود؛ بر خلاف دشمنانی که به کودکان بی‌گناه در میناب و لامرد حمله می‌کنند و قربانی می‌گیرند.
وی دفاع از ستمدیدگان را نیز مورد تأکید قرار داد و سپس در تبیین برداشت خود از آیه «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ» گفت: این آیه باید با توجه به آیات قبل و بعد از آن فهم شود. دعوت به صلح، مبتنی بر تولید قدرت و از موضع اقتدار است.
آیت‌الله کعبی افزود: باید دشمن را زمین‌گیر و وادار به تسلیم کرد؛ اگر دشمن به صلح گرایش پیدا کند، مسئله متفاوت است، اما این آیه به معنای تسلیم شدن در برابر خواسته‌های دشمن نیست و چنین برداشتی، تفسیر نادرست آیه است.
وی همچنین بند چهار ماده دو و ماده ۵۱ منشور سازمان ملل را از مستندات حقوقی مورد توجه در این دکترین برشمرد و بر ضرورت توجه به حقوق بین‌الملل بشردوستانه تأکید کرد.
اقتصاد تاب‌آور و حفاظت از قدرت خرید مردم
نایب رئیس جامعه مدرسین در تشریح محورهای اجرایی این نظریه گفت: تولید قدرت اقتصادی، ثروت ملی و اقتصاد تاب‌آور، یکی از پایه‌های امنیت پایدار است.
وی افزایش تولید داخلی رقابت‌پذیر، تنوع‌بخشی به بازارها و مسیرهای تجاری در برابر برنامه‌های دشمن، به ویژه در حوزه حمل و نقل، اصلاح ناترازی‌های مالی و بانکی و ثبات‌بخشی به محیط کسب و کار را از الزامات این عرصه دانست.
آیت‌الله کعبی افزود: توسعه زیرساخت‌های انرژی، آب، حمل و نقل و ارتباطات، مبارزه با فساد و رانت، حفاظت از قدرت خرید و معیشت مردم و تأمین منابع پایدار برای خدمات علمی، همگی در حوزه تولید اقتدار اقتصادی قرار می‌گیرند و از اضلاع نظریه جهاد تمدنی در دوران جنگ هستند.
نقش دانشگاه و شرکت‌های دانش‌بنیان در تولید قدرت دفاعی
وی با تأکید بر ضرورت پیوند دانشگاه، صنعت و نظام حل مسئله کشور اظهار کرد: تولید قدرت علمی و فناورانه، شدنی است و نمونه‌های آن در کشور وجود دارد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با یادکرد از شهیدِ روحانی محسن فتاحی گفت: او در جریان دفاع از حرم به مقابله با داعش پرداخت و پس از آن به فکر تولید قدرت بازدارنده افتاد. دانشگاهیان، از جمله افرادی از دانشگاه‌های علم و صنعت و امیرکبیر و دیگر دانشگاه‌ها را گرد هم آورد، با مسئولان ارتباط گرفت و مجموعه دانش‌بنیان پهپادی ایجاد کرد که به تولید پهپاد منجر شد.
وی افزود: این نمونه نشان می‌دهد یک طلبه نیز می‌تواند برای کشور قدرت فناورانه و دفاعی تولید کند. شهید فتاحی در آغاز جنگ رمضان، در حدود ۳۶ یا ۳۷ سالگی به شهادت رسید، اما شرکت‌های دانش‌بنیان او همچنان فعالیت دارند.
آیت‌الله کعبی، توسعه فناوری‌های حیاتی، افزایش امنیت و تاب‌آوری زیرساخت‌های دیجیتال در برابر دشمن، تقویت پدافند غیرعامل و تربیت نیروی انسانی متخصص را از محورهای جهاد فناورانه برشمرد.
وی جلوگیری از اتلاف سرمایه علمی و مهاجرت ناخواسته و ایجاد ظرفیت متناسب برای نیروی انسانی را نیز از الزامات این حوزه دانست.
مذاکره باید در چارچوب جهاد تمدنی تعریف شود
نایب رئیس جامعه مدرسین در تشریح جهاد دیپلماتیک گفت: نگاه ما به مذاکره باید نگاه جهادی و در چارچوب جهاد تمدنی باشد. تضمین پایان جنگ و تنبیه متجاوز باید هدف مذاکرات قرار گیرد و برای تحقق آن باید از قدرت حقوقی و دیپلماتیک استفاده کرد.
وی مستندسازی تجاوزها و خسارات، پیگیری مسئولیت بین‌المللی دشمنان و تعقیب جنایتکاران جنگی در مراجع ذی‌صلاح را ضروری دانست و افزود: این پیگیری‌ها باید استمرار یابد.
آیت‌الله کعبی با انتقاد از تهدید دادگاه لاهه اظهار داشت: آنان تهدید می‌کنند که اگر فردی آمریکایی یا اسرائیلی بازداشت شود، مقابله و تحریم خواهند کرد. این رفتار، در واقع تعمیم کاپیتولاسیون به عرصه بین‌المللی است.
وی با انتقاد از عملکرد ترامپ و نتانیاهو در قبال حقوق بین‌الملل، به نمایش پیجرها در تریبون سازمان ملل اشاره کرد و گفت: فردی که باید به عنوان جنایتکار جنگی محاکمه شود، در این تریبون به اقدامات خود افتخار می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد اعتبار و ضمانت اجرای حقوق بین‌الملل آسیب دیده است.
پیشنهاد تشکیل اتحادیه بین‌المللی محور مقاومت
عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: یکی از بازتاب‌های نظریه جهاد تمدنی باید حرکت به سمت اتحادیه‌سازی بین‌المللی باشد. باید اتحادیه بین‌المللی محور مقاومت را برای دفاع از مردم یمن، حزب‌الله و مقاومت لبنان، مقاومت عراق و مقاومت منطقه ایجاد کنیم.
وی تشکیل اتحادیه‌های حقوقی بین‌المللی و حرکت به سمت نظم نوین بین‌المللی بر پایه توحید، عدالت و تضمین کرامت انسان را از دیگر جلوه‌های جهاد حقوقی و دیپلماتیک دانست.
آیت‌الله کعبی افزود: تقویت توان حقوقی مذاکره و حل و فصل مسائل بین‌المللی و استفاده از نهادهای بین‌المللی، متناسب با صلاحیت و ظرفیت واقعی آنها، ضرورت دارد.
وی تأکید کرد: قدرت حقوقی زمانی مؤثر می‌شود که حضور ما در عرصه حقوقی، مستند، مستدل، تخصصی و مبتنی بر پرونده‌های قابل اثبات باشد.
نایب رئیس جامعه مدرسین با تأکید بر فعال شدن بسیج حقوق‌دانان و معاونت روابط بین‌الملل بسیج گفت: باید از ظرفیت حقوقی افراد حاضر در مجموعه ۳۲ میلیون جان‌فدا استفاده شود. این نیز بخشی از قدرت و یکی از اضلاع نظریه جهاد تمدنی است.
اعتماد عمومی و وحدت ملی، پایه قدرت اجتماعی است
آیت‌الله کعبی در ادامه، قدرت اجتماعی و سرمایه اعتماد را از دیگر ابعاد این نظریه برشمرد و گفت: اعتماد عمومی، همبستگی، امید واقع‌بینانه و ظرفیت همکاری، کشور را در زمان بحران مقاوم‌تر می‌کند.
وی افزود: سرمایه اجتماعی و تولید اقتدار اجتماعی، شکاف‌های جامعه را کاهش می‌دهد. وحدت موجب استحکام داخلی می‌شود و حتی اگر عذر موجهی داشته باشیم، نباید به وحدت ملی آسیب وارد کنیم.
عضو مجلس خبرگان رهبری، افزایش اعتماد به نهادهای عمومی از طریق عملکرد پاسخگو، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، مشارکت دادن مردم در حل مسائل و تقویت شبکه‌های داوطلبانه و امدادی را از راه‌های افزایش سرمایه اجتماعی دانست.
وی همچنین بر بهره‌گیری از ظرفیت بسیج مردمی و جان‌فداها در این زمینه تأکید کرد.
عفاف و حجاب و سواد رسانه‌ای در حوزه جهاد فرهنگی قرار می‌گیرند
آیت‌الله کعبی، قدرت فرهنگی و هویتی را از دیگر محورهای جهاد تمدنی معرفی کرد و گفت: بخشی از این عرصه، مقابله با بی بند و باری، افسارگسیختگی و فرهنگ برهنگی است که دشمن در پی ایجاد آن است.
وی این مسئله را طرحی جهانی برای مقابله با دین و فرهنگ عمومی ملت‌های مستقل دانست و با اشاره به طرح موضوع ممنوعیت حجاب در آذربایجان افزود: مسئله تنها به ایران محدود نیست. هنگامی که از فرهنگ عفاف و حجاب سخن می‌گوییم، جهاد فرهنگی و افزایش قدرت فرهنگی ملی مورد نظر است.
نایب رئیس جامعه مدرسین، افزایش سواد رسانه‌ای و گسترش فرهنگ مسئولیت‌پذیری را نیز از ابعاد این حوزه دانست.
اصلاح فرایندهای تصمیم‌گیری، نوعی جهاد مدیریتی است
وی با تأکید بر ضرورت افزایش قدرت نهادی و حکمرانی کارآمد گفت: قوای سه‌گانه، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و نهادهای عالی کشور باید در قالب تقسیم کار و توزیع نقش ملی، با نگاه جهاد تمدنی، در دوران جنگ و صلح به تولید مستمر قدرت برای مردم و حل مسائل بپردازند.
آیت‌الله کعبی، اصلاح فرایندهای تصمیم‌گیری، مقابله با تعارض منافع، جلوگیری از موازی‌کاری و تعارض صلاحیت‌ها، تعیین روشن مسئولیت نهادها در جنگ و اصلاح تصمیم‌های ناکارآمد را از وظایف دستگاه‌ها برشمرد و افزود: این اقدامات، نوعی جهاد مدیریتی است.
مردم صاحبان اصلی امنیت ملی هستند
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه مردم صاحبان اصلی امنیت ملی هستند، گفت: باید بسیج را برای تولید قدرت ملی بر پایه جهاد تمدنی فعال کرد.
وی عرصه‌های نقش‌آفرینی بسیج ملی را امداد و حمایت اجتماعی، تولید و اقتصاد، مشارکت در رفع گلوگاه‌های تولید، نوآوری، تأمین نیازهای لازم و تقویت زنجیره‌های تأمین برشمرد.
آیت‌الله کعبی افزود: علم و فناوری، حل مسائل فنی، توسعه نوآوری، تقویت ظرفیت‌های تخصصی، تاب‌آوری ملی، مشارکت‌های اجتماعی و نظارت اجتماعی نیز از دیگر حوزه‌های نقش‌آفرینی بسیج ملی است.
وی تأکید کرد: اصل بنیادین بسیج ملی باید تولید مستمر قدرت ملی باشد؛ به جای واکنش‌های مقطعی، باید ظرفیت سازمان‌یافته، مستمر، تخصصی و پاسخگو ایجاد شود.
هشت مرحله حکمرانی جنگ بر پایه فقه و حقوق
نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در جمع‌بندی سخنان خود گفت: حکمرانی جنگ بر پایه فقه و حقوق را می‌توان در هشت مرحله پیش برد؛ نخست، شناخت مستمر تهدیدها و آسیب‌پذیری‌ها؛ دوم، شناسایی ظرفیت‌های ملی؛ سوم، تعیین اولویت‌های راهبردی؛ چهارم، تولید قدرت متناسب با هر مرحله؛ پنجم، سازماندهی و هماهنگی مردم؛ ششم، به کارگیری مشروع قدرت؛ هفتم، ارزیابی نتایج؛ و هشتم، اصلاح و بازتولید قدرت.
آیت الله کعبی در پایان اظهار کرد: فقه و حقوق حکمرانی جنگ، چرخه‌ای برگرفته از مجموعه این فرایندهاست و برای تحقق آن باید آحاد ملت و دولت، در کنار مجاهدانی که پای پرتابگرها ایستاده‌اند و موشک‌های نقطه‌زن را هدایت می‌کنند، نقش‌آفرینی کنند تا بتوانند ضربه‌های سهمگینی به دشمنان متجاوز وارد سازند.
انتهای پیام
نظر شما