به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، سردار سیدمحمد باقرزاده فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح، روز پنجشنبه ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ در آیین اختتامیه کنفرانس بین‌المللی «فقه و حقوق حکمرانی جنگ» در مجتمع عالی محمدیه قم، به تبیین نسبت اندیشه توحیدی، جهاد، بازدارندگی و الزامات فقهی حکمرانی جنگ پرداخت.
اظهار، تثبیت و حمایت از اندیشه؛ سه مرحله حرکت جریان حق
سردار باقرزاده در ابتدای سخنان خود با اشاره به شرایطی که جنگ برای ملت‌ها ایجاد می‌کند، اظهار کرد: هنگامی که جنگ رخ می‌دهد، یک ملت در وضعیت اضطرار قرار می‌گیرد و این پرسش مطرح می‌شود که چگونه باید با جنگ مواجه شد. در چنین شرایطی، عده‌ای کنج عافیت اختیار می‌کنند و در پی نجات جان خود و اطرافیانشان هستند و عده‌ای دیگر می‌ایستند و با دشمن مقابله می‌کنند.
وی افزود: کسانی که ایستادگی می‌کنند، افزون بر مجاهدت که جنبه ابزاری و مقدماتی دارد، به افق‌های بالاتر نیز می‌نگرند. اساساً جریان حق برای تحقق حاکمیت حق، به اندیشه متوسل می‌شود و نمی‌توان جریانی را حق دانست، اما در پس آن اندیشه‌ای وجود نداشته باشد.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح، حرکت این اندیشه را دارای سه مرحله دانست و گفت: اظهار اندیشه، تلاش برای تثبیت آن و سپس حمایت از آن، مراحلی است که از صدر اسلام تاکنون وجود داشته است.
وی ادامه داد: هنگامی که کلمه توحیدی «لا اله الا الله» به اذن الهی از زبان مبارک رسول خدا (ص) جاری شد، باید برای تثبیت این اندیشه تلاش می‌شد. جنگ‌های صدر اسلام و جنگ‌های امیرالمؤمنین (ع) برای تثبیت اندیشه توحیدی بود و در ادامه، حمایت از این اندیشه در عاشورا تجلی یافت.
سردار باقرزاده با اشاره به انقلاب اسلامی اظهار کرد: در انقلاب اسلامی نیز از خرداد سال ۱۳۴۲ و آغاز حرکت امام خمینی (ره)، اندیشه توحیدی انقلاب مطرح شد؛ این جریان در انقلاب و جنگ تحمیلی نخست تثبیت شد و اکنون در مقطع حمایت از این اندیشه قرار داریم. دو جنگ اخیر نیز در همین چارچوب بود.
جنگ، حقیقت ادعاها و میزان صداقت جریان‌ها را آشکار می‌کند
وی با اشاره به رجز حضرت علی‌اکبر (ع) در روز عاشورا گفت: آن حضرت در مواجهه با انبوه دشمنان، تعبیری حماسی دارند که حقیقت جنگ را نشان می‌دهد. در جنگ است که حق و باطل و میزان صداقت‌ها روشن می‌شود.
سردار باقرزاده همچنین با یادآوری تعبیری منسوب به شهید چمران درباره آشکار شدن مرد از نامرد هنگام نواخته شدن شیپور جنگ، افزود: در جنگ معلوم می‌شود چه کسی دوست و چه کسی دشمن است؛ چه کسی ادعای اسلام دارد، چه کسی خود را خادم‌الحرمین می‌خواند و چه کسی مدعی دفاع از کیان رسول خدا (ص) و ائمه هدی (ع) است.
وی تصریح کرد: این حقیقت را در جنگ نخست و جنگ دوم شناختیم و اکنون نیز همان معنا آشکار است. در این سه مرحله، ناگزیر باید از اندیشه حق دفاع شود.
حوزه علمیه پشتوانه علمی و فقهی حکمرانی جنگ است
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با تأکید بر مسئولیت حوزه‌های علمیه گفت: حوزه علمیه با برخورداری از استحکام علمی و رأی، باید به گونه‌ای حرکت کند که نظام حکمرانی، به ویژه در بخش مرتبط با جنگ، از نظریه‌های علمی و فقهی مورد نیاز برخوردار باشد.
وی افزود: حوزه علمیه نظریه‌های علمی و فقهی و آنچه رزمندگان در صحنه عمل به آن نیاز دارند، تولید و ارائه کند؛ حوزه علمیه پشتوانه علمی جهاد است.
سردار باقرزاده با قدردانی از تلاش‌های مجتمع عالی محمدیه و بنیاد حیات طیبه در برگزاری کنفرانس اظهار کرد: این مجموعه‌ها به ایده مطرح‌شده پاسخ مثبت دادند، موضوع را جدی گرفتند و تلاش کردند در حد توان، هر آنچه را برای این کارزار علمی ممکن بود، به میدان بیاورند.
وی این فعالیت را گام نخست دانست و گفت: شخصاً علاقه‌مند بودم الازهر مصر نیز در این برنامه حضور داشته باشد یا دست‌کم شیخ احمد طیب پیامی ارسال و در این زمینه همراهی کند.
سردار باقرزاده افزود: این موضوع به بخش روابط عمومی، روابط بین‌الملل و دیگر مجموعه‌های معین مربوط می‌شود که باید همکاری کنند تا در آینده کاری بزرگ‌تر شکل گیرد. این کنفرانس را مقدمه و طلیعه یک کار علمی سترگ و برجسته می‌دانم که باید ساماندهی شود.
جهاد، آخرین راهکار در مقابله با دشمنی و آزار است
وی با اشاره به تقابل جریان حق و باطل گفت: در یک سو جریان حق و حامیان آن و در سوی دیگر جریان باطل و حامیان آن قرار دارند که همه عِدّه و عُدّه خود را به میدان آورده‌اند. آزارهایی که به مؤمنان راه خدا می‌رسد، از همین ناحیه است.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ادامه داد: فقه در برابر این آزارها، رفتارهای گوناگونی را از مراتب خفیف تا شدید توصیه کرده است؛ از رویگردانی و اعراض، برخورد عبوس و ترک مراوده تا مراحل بعدی و در نهایت جهاد.
وی تأکید کرد: جهاد آخرین راهکار است؛ یعنی مرحله‌ای که دیگر راهی جز جهاد برای مقابله باقی نمانده باشد.
سردار باقرزاده با نقل به مضمون از امام خمینی (ره) گفت: امام راحل، جهاد را برداشتن موانعی می‌دانستند که در مسیر تکاملی بشر قرار می‌گیرند.
وی افزود: جهاد برای رساندن پیام توحید، گسترش عبودیت خداوند و در عین حال، وسیله‌ای برای حفظ نظام اسلامی است که از بالاترین مصالح اسلام و مسلمانان به شمار می‌رود. حاکمیت حق و عدالت، نابودی ظلم و جنایت، گسترش امنیت و رفع موانع آزادی انسانیت نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد.
در دیدار با مسئول صلیب سرخ گفتم جهاد برای نفی خشونت است
سردار باقرزاده با تأکید بر اینکه این اهداف در جهت نفی خشونت قرار دارند، اظهار کرد: چند روز پیش، در نخستین دیدار با رئیس جدید دفتر صلیب سرخ در تهران که اهل پرو است، وضعیت اسرای خود در کویت و قطر را پیگیری کردم.
وی افزود: نخستین سخنم در آن دیدار این بود که باید میان ما زبان مفاهمه برقرار شود. در ادامه نیز پرسیدم آیا می‌دانید جهادی که اسلام این همه بر آن تأکید دارد، برای چیست؟ توضیح دادم که جهاد برای نفی خشونت است؛ بر خلاف تصوری که آن را امری خشونت‌آمیز می‌داند، جهاد در پی جلوگیری از گسترش خشونت است.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به روایتی از حضرت عیسی (ع) گفت: در آن روایت تأکید شده است که اگر خانه‌ای آتش گرفت، باید آتش را در همان نقطه آغاز مهار کرد؛ زیرا اگر از آن جلوگیری نشود، دامنه آتش گسترش می‌یابد و خانه‌های دیگر را نیز دربرمی‌گیرد.
وی ادامه داد: اگر ظالمی ظلم کرد، باید از همان ابتدا جلوی او را گرفت؛ زیرا ممکن است دیگران به او اقتدا کنند و مسیر ظلم گسترش یابد. این همان بازدارندگی است.
سردار باقرزاده با اشاره به مثال دیگری در همان روایت افزود: اگر کسی ببیند ماری برادر یا دوست او را تهدید می‌کند و سکوت کند تا مار او را بگزد و از بین ببرد، در این اتفاق مشارکت کرده است. مفهوم تعاون و همراهی در اینجا نیز معنا پیدا می‌کند.
وی این مثال‌ها را ناظر به امور محسوس و عینی دانست و اظهار کرد: اگر به باطن جهاد توجه کنیم، یکی از وجوه تعبیر «وَاللَّهُ یَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ» می‌تواند همین باشد که ما هنوز جهاد را امری خشونت‌آمیز می‌پنداریم، در حالی که برای نفی خشونت است.
تبیین درست جهاد، مانع تخطئه مجاهدان می‌شود
سردار باقرزاده گفت: اگر این گفتمان و اندیشه برای جامعه بشری به درستی تبیین شود، مجاهدان راه خدا تخطئه نخواهند شد.
وی افزود: هر حرکت مقدماتی برای این واجب عقلی و شرعی، در جایگاه خود از نظر عقل و شرع پسندیده است. آمادگی نظامی، تجهیز و ترغیب نیروها نیز از مقدمات جهاد به شمار می‌رود و در چارچوب بازدارندگی قرار می‌گیرد.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح در توضیح اصطلاح «مانور» اظهار کرد: معادل رزمایش برای این اصطلاح، به نظر من تعبیر رسایی نیست؛ زیرا رزمایش به معنای تمرین نظامی است، اما مانور به جابجایی نیروها و امکانات در صحنه نبرد و قرار دادن آنها در موقعیت برتر نسبت به دشمن اشاره دارد.
وی با بیان اینکه هنوز معادل‌گذاری مناسبی برای این مفهوم صورت نگرفته است، افزود: اصل بازدارندگی، نوعی هشدار دادن است و در همین راستا، عملیات روانی نیز می‌تواند کارکرد پیشگیرانه داشته باشد و به جلوگیری از خشونت کمک کند.
سردار باقرزاده تأکید کرد: ما دائماً به خشونت متهم می‌شویم، در حالی که جهاد در ذات خود برای نفی خشونت و جلوگیری از توسعه ظلم و جنایت است.
تا زمانی که دشمن میل به جنگ دارد، تهدید پایان نیافته است
وی با طرح این پرسش که حد توقف جهاد کجاست و چه زمانی می‌توان از پایان آن اطمینان یافت، گفت: حضور مردم ایران در میدان‌ها، خود نوعی جهاد است. گاهی پرسیده می‌شود مردم تا چه زمانی باید در خیابان باشند؛ اگر این حضور را جهاد بدانیم، باید حد آن را نیز روشن کنیم.
سردار باقرزاده افزود: پاسخ این است که تا زمانی که میل به جنگجویی در دشمن وجود دارد و دشمن از جنگیدن مأیوس نشده است، نمی‌توان تهدید را پایان‌یافته دانست. صرف تصرف یک موضع دفاعی کافی نیست.
وی با اشاره به تجربه عملیات فاو اظهار کرد: رزمندگان، شهر فاو را گرفتند و پرچم حرم امام رضا (ع) را بر فراز مسجد آن برافراشتند، اما کار در همان‌جا تمام نشد و تا ۷۰ روز تک و پاتک ادامه داشت.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح ادامه داد: پس از این مدت، دشمن مأیوس شد، عقب‌تر خاکریز زد و پذیرفت که شهر فاو در اختیار ما قرار گرفته است؛ هرچند در پایان جنگ، با تغییر شرایط، ورق برگشت.
وی تأکید کرد: دشمن زمانی شکست می‌خورد که مأیوس شود و میل به جنگجویی را از دست بدهد. باید دشمن را به گونه‌ای مأیوس کرد که هوس تکرار تجاوز نداشته باشد و این نکته باید در فرایند جنگ مورد توجه قرار گیرد.
احکام فقهی باید بازدارندگی عینی ایجاد کنند
سردار باقرزاده با بیان اینکه حمایت از اندیشه حق، در جهت تحقق حاکمیت نظام حق است، گفت: نظام ما برآمده از خون‌فشانی ملت رشید ایران است و نظام حکمرانی همواره به احکامی نیاز دارد که بتواند در برابر دشمن بازدارندگی عینی ایجاد کند.
وی با اشاره به روزهای انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ اظهار کرد: هنگامی که فشار و کشتار رژیم شاه افزایش یافته بود، یکی از پرسش‌های مؤمنان این بود که امام چه زمانی ممکن است فرمان جهاد صادر کنند.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح افزود: نفس مطرح شدن عنوان جهاد، حتی پیش از صدور فرمان، رژیم پهلوی را به هراس می‌انداخت که مبادا چنین فرمانی صادر شود و مردم دست به سلاح ببرند؛ با این حال، امام تا پایان چنین نیازی ندیدند.
وی این تجربه را نشان‌دهنده وزن و اهمیت جایگاه جهاد دانست و ادامه داد: در عراق نیز هنگامی که داعش ظهور کرد، مرجعیت فتوا داد و تحولی بزرگ ایجاد شد. مرور این تجربه‌ها در حافظه ارزشی نظام و مردم نشان می‌دهد نقاط قوت فراوانی داریم که باید مورد توجه قرار گیرد.
حمله به بیت امام شهید، حمله به یک مرکز صرفاً اداری نبود
سردار باقرزاده در بخش دیگری از سخنان خود گفت: احساس می‌کنم از یک نکته غفلت شده و آن، حمله دشمن به بیت شریف امام شهید است. این حمله، صرفاً حمله به یک مکان معمولی با کارکرد کاری، اداری یا سیاسی نبود.
وی افزود: این مکان، محل رفت و آمد مؤمنان، قاریان برجسته قرآن و علمای بزرگ اسلام، یک مرکز معنوی و حسینیه و در عین حال، محل نشر معارف دینی بود. افزون بر جایگاه و قداستی که به سبب انتساب به امام شهید داشت، این کارکردها نیز اهمیت آن را نشان می‌دهد.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با طرح پرسشی از جهان مسیحیت اظهار کرد: اگر امروز واتیکان هدف حمله قرار می‌گرفت و ساختمان آن بر سر پاپ ویران می‌شد، جهان مسیحیت چه می‌کرد؟
وی تأکید کرد: این مثال برای تقریب به ذهن است، نه برای تعیین معادل برای آن بیت. مسئله این است که یک مرکز معنوی هدف حمله قرار گرفته و نباید به سادگی از کنار آن عبور کرد.
سردار باقرزاده ادامه داد: مردم جهان بارها دیده‌اند که قاریان بین‌المللی در این مکان قرآن تلاوت کرده‌اند. اینجا محل وحدت جهان اسلام و حضور اقوام و ملت‌های گوناگون بود و حتی آزاداندیشان و آزادگان غیرمسلمان نیز در آن حضور می‌یافتند.
وی خواستار توجه جدی‌تر به این موضوع شد و گفت: هتک حرمت این مکان باید بسیار جدی‌تر مورد برخورد و مطالبه قرار گیرد.
حضور مردم، نشانه توانمندی اسلام در عبور از بحران‌هاست
سردار باقرزاده با اشاره به حضور مردم در صحنه اظهار کرد: این حضور، از حقیقت دیگری نیز حکایت می‌کند و آن اینکه اسلام در پیچ و خم‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی و اجتماعی بن‌بست ندارد. نفس حضور مردم، نشانه توانمندی و قدرت اسلام است.
وی افزود: در روزهای نخست که هنوز رهبر جدید انقلاب اسلامی انتخاب نشده بود، رهبری در دست مردم بود؛ همانگونه که حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای حفظه الله تعالی نیز تصریح کردند، مردم متمسک و پایبند به دین توانستند کشور و نظام اسلامی را حفظ و اداره کنند و این حضور تاکنون ادامه داشته است.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با نقل سخنی از امام خمینی (ره) درباره اهمیت مصلحت نظام گفت: مصلحت نظام از امور مهمی است که گاهی غفلت از آن، موجب شکست اسلام می‌شود.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت درست شرایط و با اشاره به مضمون روایت «العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس» افزود: برای مراقبت از این مسیر، باید درک درستی از زمان و شرایط داشت.
سردار باقرزاده همچنین با نقل مضمون سخن دیگری از امام خمینی (ره) اظهار کرد: ایستادگی در برابر مصلحت نظام و مردم ممکن است اسلام پابرهنگان زمین را در زمان‌های دور و نزدیک زیر سؤال ببرد و اسلام آمریکایی مستکبران و متکبران را با پشتوانه مالی و همراهی عوامل داخلی و خارجی آنان پیروز کند.
پژوهش‌های فقهی کنفرانس، اقدامی به هنگام و هوشمندانه است
وی در جمع‌بندی سخنان خود، برگزاری کنفرانس را گامی ارزشمند در کاوش علمی احکام اسلامی دانست و گفت: در فرصت اندک، مقالات غنی در شاخه‌های مختلف ارائه شده است که با حکم قرآنی نهی از تعاون بر گناه و تجاوز ارتباط دارد.
سردار باقرزاده با اشاره به مباحث آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی (ره) در کتاب «تعاون» اظهار کرد: سال‌ها پیش در محضر ایشان، این بحث را شنیدم و بعد در کتاب نیز منتشر شد. استدلال‌های جامع و مبسوطی در این زمینه دارند و به دوستان توصیه می‌کنم به این اثر مراجعه کنند.
وی افزود: ایده این کار را از کتاب و سخنان ایشان گرفتم و بیان این موضوع را ادای دین به ایشان می‌دانم
.سردار باقرزاده تأکید کرد: این فعالیت برای نظریه‌پردازی درباره آنچه باید در میدان عمل تحقق یابد، اقدامی به هنگام و هوشمندانه است و از همه دست‌اندرکاران آن قدردانی می‌کنم.
روش‌های مقابله با دشمن، همواره یکسان نخواهد بود
وی با اشاره به جایگاه مصلحت در نگرش حکومتی گفت: اگر این موضوع را یک مصلحت یا وسیله‌ای برای دستیابی به مصالح بزرگ‌تر بدانیم، روشن می‌شود که روش‌های مبارزه در میدان عمل، همواره یکسان نخواهد بود و ممکن است تغییر کند.
سردار باقرزاده با اشاره به دیدار چند روز پیش خود با سردار عبداللهی اظهار کرد: در آن دیدار، درباره همین جلسه صحبت کردم. پیش‌تر نیز در نامه‌ای که اردیبهشت‌ماه امسال نوشته بودم، پیشنهاد داده بودم کاخ‌ها در بانک اهداف نیروهای مسلح قرار گیرد تا اگر دشمن بار دیگر شرارت کرد، آنها را بر سرش ویران کنیم.
وی افزود: در ادامه، آیت‌الله اعرافی دستور پیگیری دادند و این حرکت علمی شکل گرفت و به مرحله کنونی رسید.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح، در نقل پاسخ سردار عبداللهی گفت: وقتی این موضوع را مطرح کردم، ایشان با لبخند گفتند «ما هم موافقیم» و تأکید کردند که در صورت اقتضا و اقدام دوباره دشمن، در هدف قرار دادن این کاخ‌ها تردیدی ندارند.
سردار باقرزاده رهنمودهای علما را بزرگ‌ترین پشتوانه روحی و معنوی رزمندگان دانست و بر اهمیت پیوند مباحث علمی و فقهی با نیازهای میدان تأکید کرد.
عذرخواهی از حامیان دشمن معنا ندارد
وی در ادامه اظهار کرد: هنگامی که در کشاکش نبرد با دشمن هستیم و طرف‌هایی در زمین، دریا، هوا، رسانه و دیگر عرصه‌ها، دشمنان ما و استکبار جهانی را پشتیبانی کرده‌اند، عذرخواهی از آنان معنا ندارد.
سردار باقرزاده افزود: اصل ولایت‌پذیری چنین اجازه‌ای به ما نمی‌دهد؛ این نظام تابع امر امامت است و مصالح نظام در اصل امامت مورد توجه قرار می‌گیرد.
فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به فرموده امام رضا (ع) درباره امامت، عبارت «إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّینِ وَنِظَامُ الْمُسْلِمِینَ وَصَلَاحُ الدُّنْیَا وَعِزُّ الْمُؤْمِنِینَ» را یادآور شد و گفت: همانگونه که نخ تسبیح، دانه‌ها را گرد هم نگه می‌دارد، امامت نیز محور اجتماع و انسجام است.
وی افزود: اگر ملتی عزیز و نفوذناپذیر است، این عزت به امامت پیوند دارد و ما امام را از این منظر می‌بینیم. تعبیر امام رضا (ع) درباره امام، خورشید تابان است.
شناخت اهداف و مسیر پیشوایان، لازمه هدایت یافتن است
سردار باقرزاده در پایان، با نقل مضمون روایتی از امام موسی کاظم (ع) درباره ستارگان گفت: همه مردم ستارگان را می‌بینند، اما تنها کسانی به وسیله آنها راه می‌یابند که مسیرها و جایگاه‌های آنها را بشناسند.
وی تأکید کرد: مهم این است که مقصد و هدف ستارگان درخشانی را که با علم و مجاهدت در جهان اسلام درخشیده‌اند، از جمله امام شهید، بشناسیم و با مسیر حرکت آنان آشنا باشیم.
نظر شما