به گزارش خبرگزاری حوزه، در آستانهٔ رویدادی تاریخی و بینظیر، جهان بار دیگر خیره به ایران اسلامی است. میلیونها تن از دلدادگان و ارادتمندان، نه تنها از سراسر ایرانِ سرفراز، بلکه از عراق، لبنان و دیگر کشورهای منطقه و جهان اسلام، با دلهایی سرشار از اندوه و حماسه، خود را به تهران و مسیرهای تشییع میرسانند تا در وداعی تاریخی با رهبر شهید خویش، حماسهای ماندگار خلق کنند. این حضور پرشور و بیسابقه، فراتر از یک بدرقهٔ ساده، تجلیگاه پیوندی عمیق و فراملی است؛ اما سؤال کلیدی اینجاست که: چرا تشییع پیکر رهبر شهیدمان تا این حد از اهمیت، حساسیت و ابعاد استراتژیک برخوردار است؟در همین راستا، خبرگزاری حوزه در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین رضا پوراسماعیل، به بررسی ابعاد و پیامدهای راهبردی این رویداد عظیم و تاریخی پرداخته است که مشروح آن در ادامه تقدیم میگردد.
سوال:چرا تشییع پیکر رهبر شهیدمان تا این حد از اهمیت زیای برخوردار است؟
بسماللهالرحمنالرحیم
اهمیت تشییع پیکر رهبر شهید، از ابعاد گوناگون قابلتأمل و بررسی است. در تبیین این جایگاه، میتوان مخاطبان و ارادتمندان ایشان را در سطوح مختلف دستهبندی کرد؛ هرچند این سطوح، طیفهای تفکیکناپذیری هستند و یک فرد میتواند همزمان در چند لایه از این دلبستگی قرار گیرد؛ به این معنا که فردی ضمن داشتن پیوند اعتقادی، از منظر میهندوستی نیز دلبسته ایشان باشد.
۱. پیوند اعتقادی و علقه ولایی: تجدید عهد با مرجعیت و نیابت عامه
سطح نخست، اختصاص به کسانی دارد که با ایشان رابطه اعتقادی داشته و در پی آن، از علقهای قلبی و محبتی عمیق برخوردارند. برای این طیف که جمعیت قابلتوجهی را شامل میشود، جایگاه ایشان بهعنوان نایب عام امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) و مرجع تقلید، پیوندی دینی و معرفتی ایجاد کرده است. در کنار این پیوند، کشش و محبت عمیق قلبی نیز شکل گرفته که موجب میشود حضور در مراسم تشییع، برای این گروه از مردم، برآمده از همان پیوند ایمانی و اعتقادی باشد.
۲. ملیگرایی و اقتدار میهن: رهبری سه دهه مجاهدت در مسیر پیشرفت ایران
طیف دوم، کسانی هستند که ایرلنی تلقی میشوند که نسبت و رابطه آنان با این شخصیت بزرگوار بیش از هر چیز از منظر هویت ایرانی معنا پیدا میکند؛ یعنی کسانی که در پی شکوه، عظمت و پیشرفت ایراناند.
برای این گروه، ایشان از آن جهت اهمیت مییابد که بیش از سی سال در جایگاه رهبری و زعامت کشور قرار داشتند و در این دوره، تحولات عظیم و تعیینکنندهای در ایران رقم خورده است. از این منظر، تشییع ایشان نیز صرفاً یک مراسم عاطفی یا شخصی تلقی نمیشود، بلکه بهنوعی با عظمت و جایگاه ایران گره خورده است.
جایگاهی که ایران در پرتو این تشییع پیدا میکند، چه از حیث بازتابی که در نگاه رسانههای خارجی دارد و چه از جهت تأثیری که میتواند در عرصه سیاست خارجی بر جای بگذارد، برای این طیف واجد اهمیت ویژه است. از همین رو، کسانی که دغدغه بزرگی، اقتدار و عظمت ایران را دارند، به این تشییع نیز با نگاهی خاص و رویکردی متفاوت مینگرند.
۳. آرمان قدس و افق جهانی: پرچمداری محور مقاومت در برابر استکبار
طیف سوم، افرادی هستند که به تشییع رهبر شهید از زاویه پیوند فکری، اعتقادی یا سیاسی با «محور مقاومت» نگاه میکنند؛ جریانی که پس از انقلاب اسلامی ایران، در تقابل با امپریالیسم جهانی و استعمار چه در صورتبندی شرقی و چه غربی، که امروز نمود غربی آن برجستهتر است شکل گرفت و بهتدریج در کشورهای اسلامی و حتی غیر اسلامی، به صورت «تفکر مقاومت» گسترش یافت.
این رویکرد، نگاهی نو در عرصه روابط بینالملل پدید آورد. رهبر شهید ما نیز بهعنوان شخصیتی که سالیان طولانی زعامت و هدایت این مسیر را بر عهده داشت، بهویژه در مسئله فلسطین، از محور مقاومت حمایت کرد. از این رو، برای آزادیخواهان و همه کسانی که خود را در این جبهه فکری و سیاسی تعریف میکنند، تشییع ایشان موضوعی مهم و تعیینکننده است.
در نتیجه، این تشییع، افزون بر بُعد اعتقادی و بُعد ملی، واجد بُعدی جهانی نیز میشود؛ و همین امر سبب میگردد طیفهای متنوعی، هر یک با انگیزه و زاویه نگاه متفاوت، آن را حائز اهمیت بدانند.
۴. مرهمی بر قلوب داغدیده: تسکینبخشی فردی در سایه شهادت رهبری
البته میتوان از زاویهای دیگر نیز به این مسئله نگریست و تقسیمبندی دیگری از آثار و پیامدهای این تشییع ارائه کرد؛ آثاری در ساحتهای فردی، اجتماعی، سیاسی و رسانهای که هر یک بهنوبه خود، نشاندهنده اهمیت و جایگاه این رخداد است.
در بُعد فردی، افرادی که داغدار این حادثهاند و از آنچه رخ داد متأثر شدهاند، بهویژه با آغاز جنگ رمضان و مسئله شهادت رهبری، با برگزاری تشییع باشکوه ایشان تا حدی به آرامش و تسکین خاطر میرسند و این مراسم، مرهمی بر دلهای داغدیده و دلبستگان ایشان خواهد بود.
۵. انسجام ملی و وحدت قلوب: عبور از التهابات در سایه همگرایی اجتماعی
در بُعد اجتماعی، این مسئله بهطور طبیعی در میان اقشار و طیفهای مختلف جامعه، چه در داخل کشور و چه در دیگر جوامع، آثار قابل توجهی برجای میگذارد. این رخداد، انسجامآفرین است، به وحدت قلوب کمک میکند و زمینه بروز و ظهور دوبارهای از همگرایی و وحدت ملی ایرانی را فراهم میسازد؛ بهویژه در شرایطی که جامعه بهتازگی از التهاب شدید جنگ عبور کرده است، این مسئله از اهمیت مضاعفی برخوردار است.
۶. التیام شکافهای داخلی: ظرفیتسازی برای مدیریت و حاکمیت منسجم
در بُعد سیاسی نیز، چه در حوزه سیاست داخلی و چه در عرصه سیاست خارجی، این موضوع واجد اهمیت است. در سیاست داخلی، ظرفیتی برای حاکمیت ایجاد میشود تا برخی شکافهای پدیدآمده در داخل را التیام بخشد و در مسیر مدیریت منسجم کشور، در حوزههای امنیتی، اداری و سازمانی، از این ظرفیت بهره گیرد. همچنین این فرصت میتواند دستمایهای برای رفع برخی مشکلات داخلی و گرههای موجود باشد.
۷. همهپرسی خیابانی اقتدار: پشتوانهسازی مردمی در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی
به لحاظ سیاست خارجی نیز این رخداد حامل پیامی روشن برای افکار عمومی جهان است؛ پیامی که از ایران مخابره میشود و اتحاد و انسجام داخلی را به نمایش میگذارد. این مسئله، بهطور طبیعی، چه در عرصه مذاکرات و چه در دیگر ابعاد روابط بینالملل، جایگاه حاکمیت را تقویت میکند. هنگامی که حاکمی که بیش از سیوشش سال در این کشور زمام امور را بر عهده داشته، در مراسم بدرقه و تشییع، با چنین استقبال گستردهای از سوی مردم مواجه میشود؛
این تشییع، جلوهای از اقتدار داخلی کشور را در برابر بیگانگان به تصویر میکشد و پشتوانه محکمی برای کارگزاران سیاست خارجی فراهم میآورد؛ چرا که نشاندهنده حمایت مردمی حداکثری و بهمنزله یک همهپرسی عملی و عینی است.
۸. خنثیسازی جنگ شناختی: ابزار روایتگری تمدنی و رسانهای در برابر دشمن
اما در بُعد رسانهای، این تشییع میتواند تا حد زیادی فضای رسانهایِ شکلگرفته علیه جمهوری اسلامی را خنثی کند. روایتهایی که علیه حاکمیت ساخته و پرداخته میشود، با حضور مردم تا اندازه زیادی بیاثر میگردد. همانگونه که حضور مردم در تشییع پیکر چهرههای شاخص، همچون شهید سلیمانی، شهید رئیسی و دیگر شهدای برجسته، آثار ویژهای در عرصه روایتسازی و رسانه بر جای گذاشت و تا سالها بهعنوان دستمایهای برای مقابله با جنگ روایی و جنگ شناختی دشمن مورد استفاده قرار گرفت، این تشییع نیز میتواند از همین حیث دارای اثرگذاری باشد. تصاویر، مصاحبهها و همه آنچه از این مراسم و این حرکت مردمی مخابره میشود، میتواند برای سالها بهعنوان پشتوانهای برای حرکت رسانهای و تقویت جنبش رسانهای کشور مورد بهرهبرداری قرار گیرد و به موتور محرک این مسیر در جامعه رسانهای ما تبدیل شود.
انشاءالله شاهد برگزاری تشییعی باشکوه، امن و بهدور از هرگونه چالش باشیم؛ تشییعی که در شأن رهبر شهید، ملت بزرگ ایران و نایب امام زمان باشد و به الطاف خاصه حضرت ولیعصر عجلالله تعالی فرجه الشریف رقم بخورد.
نظر شما