به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری «حوزه»، در حالی که دامنه هدفگیریهای آمریکا و اسرائیل در منطقه گسترش مییابد و اختلافات داخلی به یکی از برجستهترین ابزارهای فشار بر ملتهای آن تبدیل میشود، وحدت اسلامی نه تنها به عنوان نمادی برای جشن و مناسبت، بلکه به عنوان مسئلهای که مستقیماً با توان امت در صیانت از آرمانهایش و رویارویی با دشمنانش ارتباط دارد، دوباره به صدر توجهات بازمیگردد.
در روزگاری که فلسطین مورد تجاوز و هتک حرمت قرار گرفته و کشورهای منطقه در معرض تجاوز و آوارگی هستند، پرسش درباره فایده و ضرورت وحدت با پرسش بزرگتری پیوند میخورد: چه میشد اگر توانمندیهای عظیم انسانی، اقتصادی و سیاسی که جهان اسلام در اختیار دارد، پیرامون مسائل بنیادین آن گردهم میآمد؟
حجت الاسلام سید علی فحص، مسئول واحد تبلیغ و فعالیتهای فرهنگی در حزبالله، تجربه وحدت اسلامی را تحلیل کرده و تأکید میکند که ایدهای که امام خمینی (قدس سره) پایهگذاری کرد، صرفاً یک فراخوان نظری برای نزدیکی میان مسلمانان نبود، بلکه پروژهای عملیاتی بود که تلاش میکرد مشترکات دینی را به قدرتی سیاسی و اجتماعی در رویارویی با اشغالگری و استکبار تبدیل کند.
فحص در گفتوگویی با پایگاه خبری «العهد»، با اشاره به اینکه فلسطین، قدس، مقاومت و رویارویی با ستم و اشغالگری، عرصههای آزمون واقعی برای مفهوم وحدت هستند، گفت: امتی که دارای این حجم از توانمندیها و ظرفیتهاست نمیتواند اسیر تفرقه و ازهمگسیختگی بماند و تبدیل وحدت به یک رفتار و عمل روزمره، برای تغییر موازنههای قدرت و دگرگونی نحوه تعامل جهان با ملتهای منطقه کافی است.
وحدت اسلامی امری گذرا و عارضی نیست
سید فحص با تأکید بر اینکه وحدت اسلامی امری عارضی و مقطعی برای امت نیست، بلکه پروژهای اصیل است که بر تثبیت و تبدیل آن به رویکردی عملی تلاش شده است. اشاره کرد: امام خمینی طرح «هفته وحدت اسلامی» را با تکیه بر خواستِ یکی کردن امت پیرامون مشترکاتش مطرح کرد، به جای آنکه اجازه داده شود اختلافات به عوامل دودستگی و نزاع بدل گردند.
عضو حزب الله گفت: آنچه مسلمانان را، چه شیعه و چه سنی، گردهم میآورد بسیار گسترده است؛ از قرآن کریم و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آغاز میشود و به تعداد کثیری از باورها، مفاهیم و آرمانهای مشترک اسلامی میرسد.
وی افزود: حجم مشترکات میان مسلمانان بسیار فراتر از نقاط اختلاف است؛ موضوعی که وحدت را بهویژه در سایه چالشهای بزرگی که امت با آن روبهروست، به گزینهای ممکن و ضروری بدل میسازد. مشترکات در مسائل دینی و اعتقادی متوقف نمیشود، بلکه به مسائلی گسترش مییابد که برای عموم مسلمانان اهمیت دارد و در رأس آنها فلسطین، قدس و رویارویی با استکبار جهانی، صهیونیسم، اشغالگری و تجاوز قرار دارد.
فلسطین هزینه نبودِ وحدت را آشکار میکند
سید علی فحص آرمان فلسطین را در صدر موضوعاتی قرار داد که میتوانست پایهای مستحکم برای وحدت امت تشکیل دهد و معتقد است آنچه امروز فلسطین از سطحی بیسابقه از تجاوزگری اسرائیلی و وحشیگری شاهد آن است، چنانچه امت به شکلی واقعی از مفهوم وحدت اسلامی بهره میجست، به این درجه نمیرسید.
وی اشاره کرد: آرمان فلسطین مسئله یک طایفه، مذهب یا گروه خاص نیست، بلکه مسئلهای جامع، اسلامی و انسانی است و اتحاد مسلمانان حول محور آن میتوانست سطح توانمندی آنان را برای مقابله با اشغالگری و حمایت از حقوق مردم فلسطین ارتقا دهد.
او خاطرنشان کرد: وحدت اسلامی میتواند مهمترین عامل در هماهنگسازی تلاشهای امت باشد، در حالی که فقدان قطبنمای حقیقی نزد برخی دولتها، کشورها، شخصیتها و تشکلهای اسلامی به تضعیف توانایی در شناسایی دشمن واقعی انجامیده است.
وی بر این باور است که یکی از خطرناکترین پیامدهای نبودِ این قطبنما، وارونه شدن اولویتهاست؛ به گونهای که گاه نزاع به سمت مسیرهای داخلی هدایت میشود، به جای آنکه تلاشها در رویارویی با اشغالگری، استکبار و تجاوزگری یکپارچه شود.
آنچه در منطقه رخ میدهد نتیجه تفرقه است
سید علی فحص میان وضعیت دودستگی در جهان اسلام و صحنه خونینی که منطقه از غزه تا لبنان، سوریه و سایر عرصههای منطقهای شاهد آن است پیوند برقرار کرده و معتقد است حجم تجاوز، توحش و آوارگی، بخشی از نتایج عدم اتحاد مسلمانان پیرامون ارزشهای ایمانی و آرمانهای راهبردیشان را منعکس میکند.
او تأکید کرد: اگر امت حول مسائل فلسطین، قدس و رویارویی با ستم، طغیان، مقاومت، اشغالگری و تعدی گردهم میآمد، در جایگاهی کاملاً متفاوت قرار داشت و از توان بهمراتب بیشتری برای بازدارندگی متجاوزان و دفاع از ملتهای خود بهرهمند بود. مشکل در نبودِ امکانات نهفته نیست، بلکه در فقدان سرمایهگذاری مشترک روی این امکانات در چارچوب یک پروژه یکپارچه و واحد است.
میلیاردها مسلمان و امکانات فوقالعاده
مسئول واحد تبلیغ و فعالیتهای فرهنگی حزبالله به جمعیت انسانی جهان اسلام پرداخته و اشاره میکند که این امت بیش از یک میلیارد مسلمان را در بر میگیرد و طبق برخی برآوردها به دو میلیارد مسلمان نزدیک میشود؛ علاوه بر این، از منابع طبیعی، ظرفیتها، معادن، ثروتها و امکانات اقتصادی و انسانی عظیمی برخوردار است.
او معتقد است: این امکانات، در صورتی که در چارچوب پروژه وحدت اسلامی به کار گرفته شوند، میتوانند امت را به قدرتی تأثیرگذار در سطح بینالمللی تبدیل کنند.
وی تأکید کرد: یکی کردن توانمندیهای انسانی، مادی و ظرفیتهای گوناگون، ماهیت تعامل جهان با امت اسلامی و ملتهای منطقه را به شکلی بنیادین تغییر میداد.
سید فحص افزود: سرمایهگذاری واقعی بر روی این ظرفیتها میتوانست از حجم مصیبتهایی که غزه شاهد آن بود، موجهای آوارگی و تجاوزاتی که لبنان در معرض آن قرار گرفت و تجاوزاتی که دامنگیر سوریه و سایر مناطق عربی و اسلامی شد، بکاهد.
بنابراین، وحدت از نظر سید فحص صرفاً نزدیک شدن مسلمانان به یکدیگر نیست، بلکه پروژهای برای ساختن قدرتی است که توانایی حفاظت از منافع آنان را داشته باشد و امکانات پراکنده را به نیرویی جمعی و اثرگذار بدل سازد.
امام خمینی (قدس سره): از اختلاف به بستری برای همگرایی و دیدار
سید علی فحص در سخنان خود پیرامون تجربه امام خمینی (قدس سره) توضیح داد: نقطه آغاز از مسئلهای بود که در ظاهر اختلافی به نظر میرسید؛ یعنی تعیین تاریخ ولادت پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم).
در حالی که شمار زیادی از علمای اهل سنت و برخی از علمای شیعه تاریخ ۱۲ ربیعالاول را معتبر میدانند، شمار زیادی از علمای شیعه و برخی از علمای اهل سنت بر این باورند که تاریخ ولادت، ۱۷ ربیعالاول است.
وی خاطرنشان کرد: امام خمینی (قدس سره) با این اختلاف به عنوان مشکلی که باید حذف یا لغو شود برخورد نکرد، بلکه تلاش نمود تا آن را به فرصتی برای وحدت تبدیل کند.
عضو حزب الله بیان داشت: این ایده بر این مبنا استوار شد که هر طرف نظر خود را در مورد تاریخ ولادت حفظ کند، اما به جای آنکه این اختلاف به مناسبتی برای درگیری و منازعه تبدیل شود، بازه زمانی میان ۱۲ تا ۱۷ ربیعالاول به عنوان «هفته وحدت اسلامی» نامگذاری و تصویب شد. بدین ترتیب، بستر اختلاف به بستری برای همگرایی و دیدار تبدیل شد که در آن مسلمانان گرد هم میآیند تا یادروز میلاد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را گرامی بدارند و پیرامون مسائل، دغدغهها و چالشهای امت به بحث و بررسی بپردازند.
وحدت صرفاً جشنها و نشستها نیست
سید علی فحص تأکید کرد: امام خمینی نمیخواست هفته وحدت اسلامی منحصر به جشنها، مراسمها و انجمنها باقی بماند، بلکه میخواست مناسبتی برای بازنگری در مسائل امت و ارتقای توانایی آن در رویارویی با چالشها باشد.
وی ادامه داد: امام مفهوم وحدت را از حوزه فکری و نظری به میدان عمل منتقل کرد؛ بنابراین مسئله دیگر صرفاً به نشستهای فرهنگی و فکری یا گردهماییهای علمی مربوط نمیشد، بلکه لازم بود به عملی تبدیل شود که ملتهای اسلامی آن را زیست کنند.
وی اشاره کرد: امام خمینی (قدس سره) میخواست وحدت، علمای مسلمان، اندیشمندان و نخبگان فرهنگی را در بر گیرد و پس از آن به تشکلها و قشر های گوناگون امت منتقل شود تا در نهایت به خیزش و جریان مردمی در جوامع اسلامی برسد.
مقاومت بخشی از وحدت است
سید علی فحص مفاهیم و واژگان اساسی را بررسی میکند که امام خمینی (قدس سره) در صدد پیوند زدن آنها با پروژه وحدت بود؛ از جمله مسئله مقاومت و مقابله با اشغالگری.
او توضیح داد: تاریخ امت شاهد تلاشهای مکرر استعمار و ابزارهایش برای برافروختن جنگهای فرهنگی و مذهبی با هدف فروپاشی جوامع و تضعیف توانایی آنها در رویارویی با اشغالگر بوده است. از این رو، مقاومت را نمیتوان از وحدت اسلامی جدا دانست؛ چرا که مقاومت مستلزم تجمیع تلاشهای امت، علما، اندیشمندان، نخبگان فرهنگی و جوانان آن پیرامون مسائل بنیادین است.
وی فلسطین را نمونه روشنی از این امر دانست و تأکید کرد: دفاع از آن نباید به پرسش درباره مذهب ساکنانش پیوند بخورد، بلکه باید به عنوان یک آرمان حقطلبانه و یک مسئله اسلامی و انسانی نگریسته شود.
دفاع از فلسطین یک مسئولیت اسلامی است
سید علی فحص تأکید کرد: مسلمانانِ پیرو مکتب اهل بیت (علیهم السلام) همانند دیگر مسلمانان، صرفنظر از حضور یا عدم حضور شیعیان در آن، موظف به دفاع از فلسطین هستند.
وی گفت: اکثریت ملت فلسطین از اهل سنت هستند، اما این امر آرمان فلسطین را یک مسئله سنّی صرف نمیکند؛ زیرا دفاع از مسلمان وظیفه برادر مسلمان اوست، همانگونه که دفاع از هر یک از قشر های امت، مسئولیت همه مسلمانان به شمار میرود.
او تأکید کرد: هنگامی که مسلمان شیعه از برادر مسلمان سنی خود دفاع میکند، برنده واقعی اسلام و مسلمانان هستند و بالعکس؛ در حالی که در اختلاف و تفرقه هیچ برنده واقعی وجود ندارد. از همین رو، وحدت زمانی به یک عمل عینی تبدیل میشود که مسلمان دریابد مسائل و دغدغههای برادرش، دغدغههای خود اوست و هدف قرار گرفتن هر بخشی از امت، تهدیدی برای سایر اجزای آن به شمار میآید.
سیاستِ تکهتکهکردن و هدف قرار دادن جداگانه اقشار
سید علی فحص نسبت به راهبردی هشدار داد که بر پایه هدف قرار دادن انفرادی یک مذهب یا طایفه مشخص توسط اشغالگری، استعمار یا پروژه آمریکایی و اسرائیلی استوار است؛ با این توجیه که سایر مسلمانان هدف قرار نخواهند گرفت.
وی تأکید کرد: این دیدگاه نادرست است؛ زیرا روی آوردن دشمن به سرکوب جداگانه یک گروه از امت به معنای رها کردن سایر گروهها نیست، بلکه تجربه تاریخی اثبات کرده که تجزیه امت به صورت مرحلهای و با هدف قرار دادن یک قشر و سپس انتقال به قشر دیگر انجام میشود.
وی خاطرنشان کرد: برخی قدرتهای بینالمللی ممکن است گفتمان متفاوتی به برخی جریانها ارائه دهند یا به آنها وعدهها و امتیازات سیاسی پیشنهاد کنند، با این هدف که بر آنها تأثیر بگذارند یا آنان را از سایر بخشهای امت جدا سازند، پیش از آنکه به سراغ هدف قرار دادن دیگران بروند.
وی معتقد است که این سیاست در جوهره خود با هدف تکهتکه کردن منطقه و بازداشتن ملتهای آن از اتخاذ موضعی یکپارچه در برابر اشغالگری و پروژههای استعماری دنبال میشود.
وحدت؛ مسئولیت علما، روشنفکران و جوانان
سید علی فحص توضیح داد: امام خمینی (قدس سره) در پی آن بود که وحدت را از چارچوب نخبگانی به کل جامعه منتقل کند، به گونهای که تنها مسئولیت علما، اندیشمندان و نخبگان فرهنگی نماند، بلکه به بخشی از آگاهی و بینش جوانان، حرکتهای مردمی و بدنه جامعه اسلامی تبدیل گردد.
وی تأکید کرد: جوانان گستردهترین و توانمندترین قشر در ساخت آینده هستند و به همین دلیل باید وحدت اسلامی را به عنوان یک امر عملی و عینی درک کنند، نه عنوانی فصلی و مقطعی که صرفاً به یک هفته یا یک مناسبت خاص محدود باشد.
او ادامه داد: وحدت یکی از ارکان قدرت امت به شمار میرود و برخورد با آن به این شیوه است که آن را از یک شعار، به نیرویی واقعی و تأثیرگذار بر شرایط عینی تبدیل میکند.
وحدت؛ راه بازپسگیری قدرت امت
در چکیده و فرجام این دیدگاه، سید فحص تأکید کرد: امت اسلامی از عناصر قدرت انسانی، مادی و اقتصادی برخوردار است، اما نیازمند چارچوبی فراگیر است که این ظرفیتها را در خدمت مسائل و آرمانهای بنیادین خود به کار گیرد.
او معتقد است: وحدت اسلامی اگر به یک رویکرد و سلوک عملی تبدیل شود، میتواند اولویتهای امت را بازتنظیم کرده و توانمندیهای آن را به جای فرسایش در اختلافات داخلی، به سمت رویارویی با اشغالگری، استکبار و بیعدالتی هدایت کند.
وی تأکید کرد: آنچه امام خمینی از وحدت مد نظر داشت، صرف گرد هم آمدن مسلمانان در مناسبتها نبود، بلکه ایجاد آگاهی مشترکی بود که موجب شود هر قشری از اقشار امت احساس کند مسائل سایر قشر ها، مسائل خود او نیز هست. بنابراین، هنگامی که مسلمان از فلسطین دفاع میکند چون آرمان حق است، و زمانی که تجاوز به هر بخشی از امت را تجاوز به همگان میبیند، و هنگامی که توانمندیهای علما، نخبگان، جوانان و ملتها حول محور مسائل استراتژیک یکپارچه میگردد، وحدت اسلامی به یک نیروی سیاسی و اجتماعیِ حقیقی تبدیل میشود.
بر این اساس، سید علی فحص نتیجه گرفت که رویارویی با پروژههای آمریکایی و اسرائیلی صرفاً با داشتن عناصر قدرت آغاز نمیشود، بلکه از توانایی گردآوری و بهکارگیری آنها در چارچوب یک چشمانداز و دیدگاه واحد آغاز میگردد؛ چرا که امتی که پیرامون مسائل بنیادین خود یکپارچه شود، توانایی بیشتری در پاسداری از ملتها و داراییهای خود خواهد داشت و احتمال تفکیک، انزوا و تبدیل شدن اختلافاتش به ابزاری در خدمت دشمنانش بسیار کمتر خواهد بود.
نظر شما