به گزارش خبرگزاری حوزه، همه ما میدانیم که در مسیر حرکتِ یک ملت، همواره دو جریان آن هم به شکل همزمان وجود داشته است؛ جریان «واقعیتها» و جریان «ادراکها». به این معنا که گاهی واقعیتهای مثبت و موفقیتهای بزرگِ علمی، صنعتی یا اجتماعی رخ میدهند، اما چون روایتِ درستی از آنها ساخته و عرضه نمیشود، در ذهن مردم، «ادراکِ ناامیدی» جایگزین حقیقت میگردد.
این نکته از این حیث بیشتر حائز اهمیت است که ما در زمانهای زندگی میکنیم که جنگها دیگر فقط با گلوله و ادوات نظامی همراه نیست؛ بلکه بیشتر در ساحت رسانه و با «روایتها» انجام میشود و لذا اگر ما در روایتِ موفقیتهای خود ضعیف باشیم، ناخودآگاه راه را برای روایتِ شکست و ناامیدی هموار ساختهایم.
از سوی دیگر باید توجه داشت که امروز، حقیقت به تنهایی کافی نیست، چه آن که حقیقت نیاز به «راوی» دارد. یک راوی موفق، کسی نیست که صرفاً لیستِ موفقیتها را از روی کاغذ میخواند؛ بلکه فردی است که میتواند «معنای» پشت هر موفقیت را به مردم نشان دهد.
طبعاً وقتی یک دانشمند جوان در آزمایشگاه موفق میشود، یا یک کارآفرین در شرایط سخت اقتصادی، حرکتی نوین برای یک صنعت جدید رقم میزند، اینها فقط در حد یک خبر نیست؛ بلکه اینها «پیروزیهای کوچکِ بزرگ» هستند و در این میان وظیفه ما، به عنوان فعالان فرهنگی و رسانهای، این است که این جرقهها را به شعله تبدیل کنیم و به مردم نشان دهیم که «مسیر موفقیت هموار است اگر...»
نکته مهم دیگر این که بدانیم بزرگترین اشتباه در رسانه، گزارش دادنِ خشک و بیروح است. مردم با آمار و ارقامِ خشک، امید پیدا نمیکنند؛ بلکه مردم با «داستانها» زنده میشوند و لذا باید از «زبانِ اعداد» به «زبانِ انسانها» حرکت کنیم.
مثلاً به جای اینکه بگوییم: «صادرات ما ۱۰ درصد رشد کرد»، باید بگوییم: «چگونه یک کارگاه کوچک در یک شهر دورافتاده، توانست محصول خود را به بازارهای جهانی برساند؟». داستانِ تلاش، سختیها، شکستها و در نهایت پیروزیِ یک انسان، بسیار بیشتر از یک جدول آماری، در دلِ مخاطب مینشیند و به او جرأتِ ادامه دادن میدهد.
در واقع روایتِ موفقیت باید توأم با «واقعگرایی» باشد؛ یعنی نباید از سختیها پوشش داد، بلکه باید نشان داد که چگونه در میانِ آن سختیها، پیروزیها رقم خوردهاند.
مسئله مهم دیگر این است که رسانهها نباید صرفاً تماشاگرِ اتفاقات باشند، بلکه آنها باید «شتابدهنده» باشند. وقتی رسانه، یک الگو یا یک موفقیت را برجسته میکند، در واقع دارد به هزاران نفر دیگر پیام میدهد که: «تو هم میتوانی» و این همان توان و قدرتِ الگوسازی است.
در این راستا ما باید ظرفیتهای رسانهای خود را از حالت «توزیع خبر» به حالت «ساخت فرهنگِ موفقیت» تغییر جهت بدهیم. این یعنی تولید برنامهها، پادکستها و گزارشهایی که تمرکزشان بر «چگونگیِ رسیدن به هدف» باشد. در واقع بر این مبنا رسانه باید به جامعه یاد بدهد که «شکست، پایان راه نیست، بلکه بخشی از فرآیند یادگیری است».
از سوی دیگر باید توجه داشت که امیدآفرینی تنها رسالت و وظیفه خبرنگاران یا مدیران رسانه نیست. هر انسانی که در فضای مجازی، در جمع خانواده یا در محیط کار، روایتِ درستی از موفقیتها و تلاشهای مثبتِ اطرافیانش بازگو میکند، یک «راویِ امید» است.
به دیگر سخن، اگر ما عادت کنیم در جمعها فقط از مشکلات گله کنیم، در واقع داریم به یک «فرهنگِ ناامیدی» دامن میزنیم. اما اگر تمرکزمان را بر یافتنِ نقاط روشن و روایتِ مسیرهای پیروزی بگذاریم، یک دایرهی بزرگ از امید در جامعه شکل خواهد گرفت.
سید محمدمهدی موسوی










نظر شما