شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۴:۴۴
حوزه‌های علمیه، عالمان ربانی مجاهد می‌پرورد

حوزه/ حجت الاسلام والمسلمین بزرگی با اشاره به ارتحال آیت‌الله العظمی شیخ حسین وحید خراسانی(ره)، به تبیین نقش حوزه‌های علمیه در تربیت عالمان ربانی، مجاهد و خدمت‌گزار دین پرداخت.

حجت‌الاسلام والمسلمین سید روح‌الله بزرگی، از اساتید مدرسه علمیه حضرت امیرالمؤمنین ابوالحسن(ع) شهرستان آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به جایگاه عالمان ربانی و ضرورت تکریم علمای دین، اظهار داشت: حوزه‌های علمیه تنها برای تربیت عالمان خوب و آشنا با دانش‌های حوزوی شکل نگرفته‌اند، بلکه باید عالمانی را پرورش دهند که افزون بر دانش و تقوا، در مسیر دفاع از دین، هدایت جامعه و تحقق آرمان‌های الهی، اهل مجاهدت و فداکاری باشند.

قرآن؛ الگوی سه‌گانه انسان‌ها

استاد مدارس علمیه شهرستان آمل با بیان اینکه در بسیاری از کتاب‌های اخلاقی، انسان‌ها به دو گروه خوب و بد تقسیم می‌شوند، افزود: قرآن کریم در کنار این تقسیم‌بندی، از گروه سومی نیز سخن می‌گوید که جایگاه آنان از افراد خوب، فراتر است؛ گروهی که در مسیر خیر، ایمان و خدمت به خداوند پیشتاز هستند.

وی گفت: خداوند متعال در سوره واقعه، انسان‌ها را در سه گروه «اصحاب المیمنه»، «اصحاب المشأمه» و «سابقون» معرفی می‌کند. اصحاب المیمنه، نیکوکاران و اهل ایمان هستند، اصحاب المشأمه در مسیر باطل قرار دارند؛ و سابقون، پیشگامانی هستند که در ایمان، عمل صالح و مجاهدت، از دیگران سبقت گرفته‌اند.

پژوهشگر معارف دینی تصریح کرد: در آیات دیگری از قرآن کریم نیز همین تقسیم سه‌گانه با تعابیر مختلف تکرار شده است؛ در سوره مطففین از فجّار، ابرار و مقرّبان سخن گفته می‌شود؛ و در سوره فاطر، انسان‌ها به «ظالم لنفسه»، «مقتصد» و «سابق بالخیرات» تقسیم شده‌اند.

وی گفت: این آیات نشان می‌دهد که جامعه اسلامی نباید تنها به تربیت افراد صالح و نیکوکار اکتفا کند، بلکه باید برای پرورش انسان‌های پیشتاز و مجاهد برنامه داشته باشد؛ افرادی که برای حفظ و گسترش دین، بیش از وظایف معمول خود تلاش می‌کنند و در لحظه‌های حساس، در خط مقدم حوادث قرار می‌گیرند.

عالمان مجاهد؛ پیشتازان عرصه دین

حجت‌الاسلام والمسلمین بزرگی با اشاره به تفاوت میان عالم معمولی و عالم مجاهد، اظهار داشت: عالمان دین به اسلام خدمت می‌کنند و وجود همه آنان برای جامعه ارزشمند است، اما گروهی از عالمان، به وظایف متعارف، اکتفا نمی‌کنند و برای گسترش فرهنگ دینی و اقامه ارزش‌های اسلامی، تمام توان خود را به میدان می‌آورند.

وی افزود: عالم مجاهد، زمان و مکان خود را به‌درستی می‌شناسد، نیازهای واقعی جامعه را درک می‌کند و در برابر مسائل اجتماعی و فرهنگی، بی‌تفاوت نمی‌ماند. چنین عالمی تنها دغدغه آینده شخصی خود را ندارد، بلکه نگران آینده اسلام، حوزه‌های علمیه، مردم و جامعه اسلامی است.

استاد مدرسه علمیه حضرت امیرالمؤمنین ابوالحسن(ع) شهرستان آمل، ابراز داشت: ممکن است عالمی در هر دوره‌ای خدمات علمی و تبلیغی ارزشمندی ارائه دهد، اما عالم مجاهد، کسی است که خود را در متن نیازهای زمان قرار می‌دهد و برای حل مسائل روز، از آسایش و منافع شخصی خود می‌گذرد.

وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم در سوره نساء میان مؤمنانی که در میدان باقی می‌مانند و مجاهدانی که با مال و جان خود در راه خدا تلاش می‌کنند، تفاوت قائل شده است. هر دو گروه اهل ایمان هستند، اما خداوند برای مجاهدان جایگاه و پاداشی برتر قرار داده است.

حوزه؛ کانون تربیت عالمان ربانی

پژوهشگر معارف دینی با تأکید بر اینکه حوزه‌های علمیه باید به تربیت عالمان ربانی اهتمام داشته باشند، گفت: عالم ربانی تنها عالم اخلاقی یا فردی معنوی نیست؛ بلکه در حقیقت، عالمی پاک‌باخته و مجاهد است که در مسیر خداوند، سختی‌ها را تحمل می‌کند و در برابر مشکلات، تهدیدها و فشارها از آرمان‌های دینی عقب‌نشینی نمی‌کند.

وی افزود: خداوند در قرآن کریم از «ربّیون» یاد کرده است؛ کسانی که در کنار پیامبران الهی برای تحقق اهداف دینی ایستادگی کردند، در مسیر خدا سستی نکردند، ناتوان نشدند و تسلیم دشمنان نشدند. بر اساس این نگاه، حوزه علمیه باید عالم ربانی تربیت کند؛ عالمی که علم، تقوا، بصیرت، شجاعت و مسئولیت‌پذیری را در کنار یکدیگر داشته باشد. ممکن است هر فعالیت حوزوی، ذاتاً کاری ارزشمند باشد، اما ربانی بودن، مرحله‌ای فراتر از انجام وظایف معمول است.

حجت الاسلام والمسلمین بزرگی تصریح کرد: تربیت چنین عالمانی به برنامه‌ریزی عمیق، استادان شایسته، فضای تربیتی مناسب و مجاهدت مستمرّ نیاز دارد. اگر دستگاه تربیتی حوزه نسبت به این گروه مهم غفلت کند، رسالت اصلی خود را به‌طور کامل انجام نداده است.

نقش الگوهای مجاهد در تاریخ معاصر

استاد مدارس علمیه شهرستان آمل با اشاره به نمونه‌های عالمان مجاهد در تاریخ معاصر، خاطرنشان کرد: امام خمینی(ره)، شهید مطهری، شهید بهشتی و رهبر شهید انقلاب (ره) از جمله عالمانی بودند که علم و تقوا را با مجاهدت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری تاریخی همراه کردند.

وی افزود: این بزرگان تنها به تدریس، تألیف یا فعالیت‌های فردی بسنده نکردند، بلکه در عرصه‌های حساس جامعه حضور یافتند، در برابر استبداد و استعمار ایستادند و برای احیای اسلام و عزت مسلمانان تلاش کردند.

پژوهشگر معارف دینی یادآور شد: جریان تربیتی امام خمینی(ره) تنها به حوزه‌های علمیه محدود نماند، بلکه در جامعه نیز انسان‌های بزرگی را پرورش داد؛ شخصیت‌هایی مانند شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید چمران، شهید همت، شهید باکری و شهید حججی، نمونه‌هایی از انسان‌های مؤمن و مجاهدی بودند که تمام وجود خود را در راه اسلام و انقلاب اسلامی به کار گرفتند.

وی گفت: فرهنگ بسیج نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. بسیج تنها یک سازمان اداری یا نظامی نیست، بلکه فرهنگ حضور، مسئولیت‌پذیری و به میدان آوردن توان مردم برای دفاع از دین و ارزش‌های الهی است.

ضرورت تربیت نیروهای پیشتاز

حجت‌الاسلام والمسلمین بزرگی با بیان اینکه تربیت عالمان ربانی به یک جریان انسانی و فکری نیاز دارد، گفت: برای تحقق این هدف، نمی‌توان تنها به فعالیت‌های اداری و برنامه‌های معمول اکتفا کرد. باید گروهی از استادان، مدیران و طلاب مؤمن و پرانگیزه، با شناخت دقیق از این رسالت، برای تربیت نسل آینده عالمان مجاهد وارد میدان شوند.

وی افزود: در آغاز هر حرکت بزرگ، ممکن است شمار نیروها اندک باشد، اما اگر این نیروها از انگیزه، اخلاص و روحیه مجاهدت برخوردار باشند، می‌توانند یک جریان اثرگذار ایجاد کنند. قرآن کریم از چنین انسان‌هایی با عنوان «ربّیون» و «حواریون» یاد کرده و در روایات نیز از آنان به‌عنوان نیروهای استوار و مقاوم یاد شده است.

استاد مدرسه علمیه حضرت امیرالمؤمنین ابوالحسن(ع) آمل ابراز داشت: استاد حوزه نباید تنها انتقال‌دهنده مطالب علمی باشد، بلکه باید مربی، الگو و پرورش‌دهنده شخصیت طلبه باشد. تربیت، زمانی اثرگذار است که استاد با رفتار، سبک زندگی، مسئولیت‌پذیری و حضور اجتماعی خود، طلبه را به سمت مجاهدت و خدمت هدایت کند.

وی تصریح کرد: برنامه‌های تربیتی حوزه باید به گونه‌ای طراحی شود که طلاب را از حالت مخاطب صرف خارج کند و آنان را به انسان‌هایی مسئول، فعال، بصیر و آماده خدمت در عرصه‌های مختلف تبدیل کند.

تکریم عالمان؛ تکریم علم و دین

مبلغ دینی با اشاره به جایگاه عالمان ربانی در فرهنگ اسلامی، اظهار داشت: تکریم علما به معنای حرمت گذاشتن به علم، ایمان و راهی است که آنان برای هدایت جامعه پیموده‌اند. در روایات اهل بیت(ع)، احترام به عالم دینی، احترام به پروردگار و میراث انبیا معرفی شده است.

وی افزود: امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «مَن وَقَّرَ عالِماً فَقَد وَقَّرَ رَبَّه؛ کسی که عالمی را گرامی بدارد، پروردگارش را گرامی داشته است.» بر اساس این آیه شریفه، تکریم عالمان، موضوعی تشریفاتی نیست، بلکه ریشه در نگاه توحیدی و جایگاه علم در معارف اسلامی دارد.

حجت‌الاسلام و المسلمین بزرگی گفت: امام صادق(ع) نیز بر تواضع در برابر کسی که از او علم می‌آموزیم، تأکید کرده‌اند و امیرالمؤمنین علی (ع) خدمت به عالم را از نشانه‌های ادب و معرفت دانسته‌اند. از این رو، جامعه اسلامی باید حرمت عالمان دین را حفظ کند و از تحقیر، توهین و نادیده گرفتن جایگاه آنان بپرهیزد.

وی با اشاره به سیره بزرگان حوزه، تصریح کرد: عالمان بزرگ شیعه، همواره نسبت به استادان و علمای پیش از خود احترام فراوانی قائل بودند. امام خمینی(ره) با وجود جایگاه علمی و سیاسی بی‌نظیر، از استادان خود با تعابیر بسیار محترمانه یاد می‌کرد و نسبت به اهانت به علما حساس بود.

استاد مدارس علمیه شهرستان آمل افزود: آیت‌الله العظمی گلپایگانی(ره)، آیت‌الله بهاءالدینی(ره)، استاد شهید مطهری (ره) و بسیاری از بزرگان حوزه، در رفتار و گفتار خود، بر تکریم علما و استادان تأکید داشتند و پیشرفت علمی و معنوی خود را مرهون راهنمایی آنان می‌دانستند.

میراث علمی مراجع فقید

پژوهشگر معارف دینی با اشاره به ارتحال آیت‌الله العظمی شیخ حسین وحید خراسانی(ره)، افزود: یاد این مرجع بزرگ، فرصتی برای بازخوانی نقش عالمان ربانی در حفظ معارف اهل بیت (ع)، تربیت طلاب و صیانت از حوزه‌های علمیه است.

وی افزود: مراجع بزرگوار با سال‌ها تحصیل، تدریس، تحقیق، تهذیب نفس و پاسخ‌گویی به نیازهای دینی مردم، سرمایه‌ای ارزشمند برای جهان تشیع به شمار می‌روند. آنان ضمن حفظ میراث علمی فقهای گذشته، مسائل نو پدید جامعه را نیز مورد توجه قرار داده و در هدایت مردم و تربیت نسل جدید روحانیان نقش‌آفرینی کردند.

حجت‌الاسلام بزرگی اظهار داشت: تجلیل از این بزرگان، نباید تنها در برگزاری مراسم یا بیان خاطرات خلاصه شود، بلکه باید با شناخت مسیر علمی، اخلاقی و اجتماعی آنان همراه باشد. حوزه‌های علمیه و طلاب باید از زندگی این مراجع، درس علم، تقوا، تواضع، صبر، بصیرت و مسئولیت‌پذیری بیاموزند.

وی خاطرنشان کرد: عالمان بزرگی مانند آیت‌الله العظمی وحید خراسانی (ره) و آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی (ره)، با اخلاص و استقامت، عمر خود را در راه ترویج معارف اسلامی و مکتب اهل بیت(ع) سپری کردند و تکریم آنان، احترام به علم، تقوا و مجاهدت دینی است.

حوزه در مسیر پرورش عالمان مجاهد

حجت‌الاسلام والمسلمین بزرگی گفت: امروز حوزه‌های علمیه بیش از هر زمان دیگری به عالمانی نیاز دارند که در کنار دانش و تقوا، از بصیرت اجتماعی، قدرت پاسخ‌گویی به شبهات، روحیه خدمت و آمادگی برای حضور در میدان‌های مختلف برخوردار باشند.

وی افزود: تربیت عالمان ربانی مجاهد، مسئولیت یک نهاد یا گروه خاص نیست، بلکه همه مدیران، استادان، طلاب و دلسوزان حوزه باید در این مسیر نقش‌آفرینی کنند. هرکس به اندازه توان خود باید برای تقویت جریان علم، اخلاق، جهاد و خدمت در حوزه‌های علمیه تلاش کند.

استاد مدرسه علمیه حضرت امیرالمؤمنین ابوالحسن(ع) شهرستان آمل اظهار کرد: حوزه‌ای که عالم ربانی مجاهد تربیت کند، می‌تواند در برابر شبهات، تهدیدهای فرهنگی، مشکلات اجتماعی و نیازهای فکری جامعه پاسخ‌گو باشد. چنین حوزه‌ای، میراث عالمانی مانند آیت‌الله العظمی وحید خراسانی و آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی را به نسل‌های آینده منتقل خواهد کرد.

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha